Uğur Gürses: “Bir daha böyle bir (rezerv) birikime ulaşma şansı yok”

128 milyar dolarlık rezerv kaybı gündemde kalmaya devam ediyor.  Gündemde kaldıkça ve muhalefet tarafından soru sorulmaya devam edildikçe de yapılan açıklamalar yoluyla önce inkar edilen, “kasada” olduğu iddia edilen merkez bankası rezervlerinin piyasadan gizlenerek nasıl satıldığı, Türkiye ekonomisine verilen ağır zararın bilançosu da yavaş yavaş ortaya çıkıyor.  Hükümet ve merkez bankasından gelen açıklamalar halen yapılan satış hakkında doğru ve tam bilgi vermediğinden de sorular elbette devam ediyor.

Cumhuriyet Gazetesi’nden İpek Özbey’in Uğur Gürses ile yaptığı röportaj bugün yine dikkatleri hem yapılan açıklamalardaki eksiklikler hem de söz konusu rezerv satışının Türkiye ekonomisine bindirdiği yükü netleştirmek açısından önemli.

Ekonomist Gürses, Cumhuriyet Gazetesi’ne yaptığı açıklamalarda  “Ülkenin üstünden battaniyesi çekildi. Savaşa girseniz döviz rezerviniz yok” derken 128 milyar dolar merkez bankası rezervinin “bir şekilde eritildiğini” söyleyerek “Bir daha böyle bir birikime ulaşma şansı yok” diye ekliyor.

“O eriyenin yerine borç alınarak ikame edildi” diyen Gürses, “Mart 2019’da döviz satışları başlayınca ve dövizler eksildikçe yerine borç alınarak konuldu. Dışarıdan bakanlar açısından döviz rezervi eksilmiyor gibi görüldü. Ama biz hesaplıyorduk ki borçlar artıyordu, bu swap’ların gizlenmesinin temel sebebi bu. Bizim ne kadar borçlandığımız görülmesin, ne kadar dövizi açığa sattığımız anlaşılmasın diye… Öyle bir noktaya geldik ki bugün itibarıyla Merkez Bankası’nın net döviz rezervi eksi 60 milyar dolar” değerlendirmesinde bulundu.

Gürses’e göre, “Bütün imkânlar kullanıldı, bütün o makyaj malzemeleri kullanıldı. Kralın çıplak olduğu bir noktaya gelindi. Türk tipi dev bir başkanlık rejimine geçtikten sonra kurumların ve kuralların, kuvvetler ayrılığının çöktüğü, kontrol mekanizmalarının olmadığı koşulda gelinen yer burası.”

Rezervlerin peşkeş çekilip çekilmediği net değil

“Rezervler peşkeş mi çekildi, çarçur mu edildi? Hangisi doğru?” sorusuna verdiği yanıtta:

“Çarçur edildi ifadesini birinci sıraya, peşkeş çekildi cümlesini ikinci sıraya koyarım, çünkü bilmiyoruz. Bunu bize açıklarlarsa peşkeş çekilip çekilmediğini anlayabiliriz. Türkiye’de hiçbir kurumda bu olmadı. … Merkez Bankası’nın döviz satışının yöntemleri var ve bu şeffaf bir biçimde yapılıyor. Merkez Bankası döviz sattıktan sonra 15 gün içinde açıklamak zorunda. Bütün bunlar örtülendi. O yüzden bu, bir ekonomi politikası hatasından öte sistemin getirdiği bir şey” diyor.

Örtülü şekilde satılan döviz saklandı

“Örtülü bir şekilde döviz satılıyor, bu saklanıyordu” diye sözlerine devam eden Gürses, bunu Nisan 2019 enflasyon raporu toplantısında Merkez Bankası Başkanı’na sorduğunu hatırlatarak, söz konusu doları alanların “büyük bir çoğunlukla Türk vatandaşlar, şirketler, 10-12 milyar dolar yabancılar, daha önce döviz getirmiş olan ve yanlış ekonomi politikaları yüzünden bu dövizlerini alıp gitmek isteyenler” tarafından alındığını hesaplıyor.

128 milyar dolardan da fazla olabilir

Kendi hesaplamasına göre eritilen döviz rezervi miktarının 128 milyar doların da üzerinde olabileceğini vurgulayan Gürses, “128-130 milyar dolara artı olarak kamu bankalarının sattığı döviz var. Onu da 12 milyar dolar civarında hesaplıyoruz. Toplamda 140 milyar dolar çıkıyor. Ama kamu bankalarının sattığı dövizi, Hazine döviz tahvili vererek kapattığı için, satılan döviz Hazine’nin üstüne geçti. Yani Hazine’nin açık pozisyonu var. Hazine, olmayan dövizi satıyor ve tahvil ihraç ederek tırnak içinde o dövizi yerine koyuyor. Döviz yok aslında. Böyle bir hesapla kabaca 140 milyar dolar çıkıyor” diye açıklıyor.

Cumhuriyet