Genel
ABD-İran Görüşmeleri Sonuçsuz: Şimdi Ne Olacak?
Kesin cevap zor, ama Trump daha bu gece Hürmüz Boğazı'nı bloke edebilir
ABD ile İran arasında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirilen kritik görüşmeler anlaşma olmadan sona erdi. Taraflar arasında 47 yıllık gerilimi sona erdirmek için yapılan müzakereler başarısızlıkla sonuçlanırken, gözler şimdi ateşkesin geleceğine ve sürecin yeniden tırmanıp tırmanmayacağına çevrildi.
21 Saatlik Görüşme, 47 Yıllık Sorunu Çözmeye Yetmedi
ABD ile İran arasında İslamabad’da gerçekleştirilen ve yaklaşık 21 saat süren üst düzey görüşmeler, beklendiği gibi bir anlaşmayla sonuçlanmadı.
Haftalar süren savaşın ardından verilen kısa ateşkes ortamında gerçekleşen müzakereler, taraflar arasındaki derin görüş ayrılıklarını bir kez daha ortaya koydu.
Görüşmelerde ele alınan başlıca konular:
- İran’ın nükleer programına ilişkin endişeler
- Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol
- Enerji ticareti ve küresel arz güvenliği
- Karşılıklı güven eksikliği
Güvensizlik En Büyük Engel
Taraflar arasındaki en büyük sorunlardan biri, onlarca yıla yayılan derin güvensizlik oldu.
Görüşmeler öncesinde tarafların aynı masaya oturup oturmayacağı bile belirsizdi. Bu açıdan bakıldığında, temasın gerçekleşmesi bile diplomatik açıdan önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.
Ancak bu temas, somut bir ilerleme sağlamaya yetmedi.
Ateşkesin Geleceği Belirsiz
Şimdi en kritik soru: İki haftalık kırılgan ateşkes devam edecek mi?
ABD Başkanı Donald Trump daha önce İran’ı sert şekilde tehdit etmiş, gerilim küresel ölçekte endişe yaratmıştı.
Görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması sonrası:
- ABD’nin yeniden müzakereye dönüp dönmeyeceği
- Yoksa askeri tırmanmanın mı başlayacağı
en önemli belirsizlikler arasında yer alıyor.
ABD: “En İyi Teklifimizi Sunduk”
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada Washington’un “nihai ve en iyi teklifini” sunduğunu belirtti.
Vance, ABD’nin temel hedefini şöyle özetledi:
“İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair açık ve bağlayıcı bir taahhüt istiyoruz.”
ABD tarafı, İran’ın nükleer kapasitesini sınırlamasını ve bu alandaki potansiyelini ortadan kaldırmasını talep ediyor.
İran: “Aşırı Talepler Kabul Edilemez”
İran cephesi ise ABD’yi “aşırı ve hukuka aykırı taleplerde bulunmakla” suçladı.
İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, ABD’nin İran heyetinin güvenini kazanamadığını ifade etti.
Tahran yönetimi:
- Nükleer zenginleştirme hakkından vazgeçmeye yanaşmıyor
- Mevcut uranyum stoklarını tamamen devretmeyi reddediyor
- Hürmüz Boğazı’nı açma şartını yeni anlaşmaya bağlıyor
Hürmüz Boğazı Krizin Merkezinde
Küresel enerji arzı açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı, müzakerelerin en hassas başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
ABD Başkanı Trump, boğazdan geçen gemilere yönelik abluka uygulanabileceğini açıklarken, İran bu tür adımlara “sert karşılık” vereceğini duyurdu.
Bu gelişmeler, enerji fiyatları ve küresel ticaret üzerinde ciddi riskler yaratıyor.
Diplomasi Kapısı Tamamen Kapanmadı
Her ne kadar anlaşma sağlanamamış olsa da, tarafların tamamen masadan kalkmadığı belirtiliyor.
Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, diyalog çağrısını yineleyerek ateşkesin korunması gerektiğini vurguladı.
Diplomatik kaynaklara göre:
- Görüşmeler düşük seviyede devam edebilir
- Yeni bir müzakere turu gündeme gelebilir
Tarih Uzun Süreçlere İşaret Ediyor
Uzmanlar, bu tür anlaşmaların uzun zaman aldığını hatırlatıyor.
2015 yılında İran ile dünya güçleri arasında imzalanan nükleer anlaşma, yaklaşık 18 aylık yoğun müzakereler sonucunda ortaya çıkmıştı.
Bu nedenle mevcut sürecin de kısa vadede sonuçlanması beklenmiyor.
Bölgesel Gerilim Tırmanıyor
Diplomatik belirsizlik sürerken sahadaki gelişmeler de dikkat çekiyor:
- ABD, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğine müdahale sinyali verdi
- İran, askeri geçişlere karşı sert tepki uyarısı yaptı
- İsrail, Lübnan’ın güneyinde saldırılarını sürdürdü
Bu gelişmeler, ateşkesin kırılganlığını artırıyor.
Sonuç: “Ne Atılım Ne Çöküş”
Uzmanlara göre İslamabad görüşmeleri:
- Bir anlaşma üretmedi
- Ancak sürecin tamamen çökmesini de engelledi
Küresel piyasalar ve diplomasi çevreleri şimdi gözünü Washington’a çevirmiş durumda.
Son kararı ise büyük ölçüde Donald Trump’ın vereceği değerlendiriliyor.
Al Jazeera, BBC, Haber Masası
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
