Trump’ın Pakistan Kumarı: Görüşmeler Barış Getirebilir mi?

ABD ile İran arasında 1979’dan bu yana en üst düzey temaslardan biri olmaya hazırlanan görüşmeler, küresel siyasette dikkat çekici bir dönüm noktası olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre, bu görüşmelerden somut bir sonuç çıkması zor. Sürecin asıl önemi, tarafların stratejik pozisyonları ve verecekleri siyasi mesajlarda yatıyor.

---

ABD-İran Hattında Tarihi Temas

Altı haftadır devam eden savaşın ardından ABD ile İran, İslam Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana en üst düzey görüşmelerden birine hazırlanıyor.

ABD tarafında Başkan Yardımcısı JD Vance, İran tarafında ise Meclis Başkanı Mohammed Ghalibaf’ın liderlik edeceği görüşmeler, krizin ikinci ayında oldukça dikkat çekici bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Bu düzeydeki temasların tek benzeri, Barack Obama döneminde John Kerry ile Cevad Zarif arasında yürütülen nükleer müzakerelerdi. Ancak o süreç uzun süren hazırlıklar ve teknik görüşmelerle desteklenmişti.

Mevcut süreçte ise:

• Diplomasinin hazırlık aşamasının sınırlı olduğu
• Gündemin netleşmediği

görülüyor.

---

Kırılgan Ateşkes ve Belirsizlikler

ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelere zemin hazırlamak için iki haftalık bir ateşkes ilan etti. Ancak bu ateşkesin oldukça kırılgan olduğu belirtiliyor.

Trump’ın ön koşulu olan Hürmüz Boğazı’nın “tam, derhal ve güvenli” şekilde açılması henüz gerçekleşmedi.

İran ise ateşkesin Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini savunurken, ABD tarafı bu durumu yanlış anlama olarak değerlendiriyor.

İran’dan müzakere öncesi şart: Lübnan’da ateşkes ve dondurulan varlıkların serbest bırakılması

---

Beklentiler Düşük, Sembolik Önemi Yüksek

Uzmanlara göre İran ile yürütülen görüşmeler doğası gereği:

• Uzun
• Karmaşık
• Sonuç üretmesi zor

süreçlerdir.

Bu nedenle Pakistan’da yapılacak görüşmelerden kısa vadede somut bir anlaşma çıkması beklenmiyor.

Ancak sürecin sembolik ve stratejik boyutu oldukça önemli.

---

Aşağı Yönlü Risk: İran’ın Güçlenmesi

ABD perspektifine göre İran:

• Askeri olarak ciddi zarar gördü
• Füze ve drone kapasitesi zayıfladı
• Nükleer programı geriledi

Ancak İran tarafı kayıplarını yönetilebilir görüyor ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü stratejik bir koz olarak kullanıyor.

Bu durum, İran’a küresel ekonomi üzerinde önemli bir baskı aracı sağlıyor.

Dolayısıyla ABD Başkan Yardımcısı’nın İran liderliğiyle kamuoyu önünde görüşmesi, İran’ın bu yeni konumunu meşrulaştırma riski taşıyor.

---

Yukarı Yönlü Senaryo: Tabuların Kırılması

Bu tür bir görüşmenin daha önce gerçekleşmemesinin nedeni ABD’nin isteksizliği değil, İran’ın doğrudan temasları reddetmesiydi.

İran, kendisini uzun yıllardır “Büyük Şeytan” olarak tanımladığı ABD’den ayrı ve üstün konumda göstermeye çalıştı.

Ancak bu görüşme gerçekleşirse:

• İran’ın diplomatik tabu kırılmış olacak
• ABD, İran iç siyasetinde yeni çatlaklar oluşturabilir

Bu durum, Reagan-Gorbaçov görüşmelerine benzer bir süreç başlatabilir.

---

İç Dinamikler ve Siyasi Etkiler

İran’da yeni liderliğin göreve gelmesinin ardından yapılacak bu görüşme, ülke içinde de tartışmalara yol açabilir.

Özellikle sertlik yanlısı isimlerle yapılan görüşmeler, İran halkının bir kısmında rahatsızlık yaratabilir.

Ancak bu durum aynı zamanda İran yönetimi içinde bölünmeleri de tetikleyebilir.

---

ABD’nin Stratejik Avantajı

Analistlere göre ABD, bu görüşmede daha güçlü bir konuma sahip.

Çünkü:

• İran askeri ve ekonomik olarak zayıflamış durumda
• ABD yaptırım ve askeri baskı araçlarını elinde tutuyor

Bu nedenle ABD’nin:

• Hürmüz Boğazı
• Nükleer program
• Uranyum zenginleştirme

konularında taviz vermeden ilerlemesi gerektiği belirtiliyor.

FÖŞ: Rahatsız Edici Bir Gerçek:  Ne Döviz Krizi Olacak Ne de Devalüasyon

---

Kritik Koz: Hürmüz Boğazı

İran’ın elindeki en önemli koz Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol.

Ancak ABD askeri varlığının bölgede güçlü şekilde devam etmesi, bu kartın sınırsız kullanılmasını zorlaştırıyor.

Trump da yaptığı son açıklamada, İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünün “anlaşmanın bir parçası olmadığını” vurguladı.

---

Sonuç: Riskli Ama Tarihi Bir Süreç

ABD-İran görüşmeleri:

• Kısa vadede sonuç üretmesi zor
• Yüksek risk içeren
• Ancak tarihi öneme sahip

bir süreç olarak değerlendiriliyor.

Tarafların atacağı adımlar, yalnızca bölgesel dengeleri değil, küresel ekonomi ve güvenlik mimarisini de şekillendirebilir.

---

Kaynak: CNN / Brett McGurk analizi