5G Tartışması: Türkiye’de “Yeni Nesil” mi, 4G Üzerine Yama mı?

5G teknolojisinin Türkiye’de uygulama biçimi tartışma konusu olmaya devam ediyor. İddialara göre, birçok ülkeden farklı olarak Türkiye’de 5G, Non-Standalone (NSA) modeliyle devreye alındı. Bu modelde, mevcut 4G LTE altyapısı korunarak üzerine 5G antenleri entegre ediliyor. Ancak bu yaklaşım, 5G’nin sunduğu tüm teknik avantajların tam anlamıyla kullanılmasını sınırlayabiliyor. TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Ankara Şube Başkanı Ramazan Pektaş da gözlemlerinin, sistemin NSA modeliyle hayata geçirildiğine işaret ettiğini belirtti.

Türkiye’de 1 Nisan itibarıyla 5G süreci resmen başladı. Operatörler yeni dönemi kampanyalar ve tanıtımlarla duyururken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu da projeye ilişkin açıklamalarda bulundu. İlk etapta yoğun nüfuslu bölgelerde devreye alınan 5G’nin, önümüzdeki iki yıl içinde ülke genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bu gelişmeler, kamuoyunda yüksek hızlı internet, daha geniş kapsama alanı ve enerji verimliliği gibi beklentileri artırdı.

Yeni nesil iletişim teknolojisinin özellikle acil durumlarda kesintisiz iletişim sağlayacağı yönünde umutlar da öne çıktı. Ancak buna rağmen kullanıcılar, halihazırda yüksek olan internet ücretlerinin daha da artabileceği endişesini taşıyor. Ayrıca 5G’nin Türkiye’de gerçekten tam kapasiteyle uygulanıp uygulanmadığı da kamuoyunda tartışılıyor. NSA modeliyle sunulan hizmette, sinyal 5G üzerinden iletilse de sistemin kontrol mekanizmasının 4G altyapısına bağlı olması dikkat çekiyor. Bu yöntem, operatörlerin hızlı geçiş yapmasını sağlarken, teknolojinin tüm potansiyelinin devreye alınmasını geciktirebiliyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan TMMOB EMO Ankara Şube Başkanı Ramazan Pektaş, 5G’nin sağladığı avantajları hız artışı, düşük gecikme ve daha fazla cihaz bağlantı kapasitesi olarak sıraladı. Afet anlarında yaşanan iletişim sorunlarına değinen Pektaş, altyapının yoğun kullanım karşısında yetersiz kalabildiğine dikkat çekti. “Teorik olarak 5G bu sorunu çözüyor ancak bu hizmetin gerçek anlamda alınabilmesi için afet bölgesinin 5G servisi ile destekleniyor olması lazım, daha doğru bir ifadeyle 5G sinyalini alan ve telefonu 5G uyumlu abonelerin sorun yaşamaması beklenir. Elbette 5G servisinin orada tam anlamıyla aktif olması koşuluyla. Bizim gibi afet ülkesi bir coğrafyada hızla hayata geçirilmesine ihtiyaç var” dedi.

Pektaş, afet koşullarında iletişim altyapısının yalnızca hız ve bağlantı kapasitesiyle sınırlı olmadığını da vurguladı. “Afet nerede 5G teknolojisi var bilmez” diyerek uyarıda bulunan Pektaş, “Afet durumlarında GSM şebekesinin tek sorunu hız ve baz istasyonlarının cihaz bağlama kapasitesi ile de sınırlı değil ne yazık ki. GSM santrallerinin kapasiteleri, afet bölgesinde baz istasyonlarının bulunduğu binalar ve kesintisiz güç kaynaklarını olup olmadığı da büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.

NSA modeline yönelik değerlendirmelerinde ise şeffaflık eksikliğine dikkat çeken Pektaş, “Maalesef gerek operatörler gerekse bakanlık bu konuda çok açık ve net bilgi vermiyor ancak 4G altyapısı üzerinden 5G sinyal hızlarının servise verildiği izlenimi var. Aslında şu andaki 4,5G uygulaması da biraz teknolojik göz boyama olarak gündeme gelmiş ve 4G üzerine birkaç özellik eklenerek 4,5G iddiasında bulunulmuştu. Bu NSA konusunu biraz daha teknik detaylarıyla görmek için önümüzdeki günlerde muhatapları ile iletişime geçmek ve bazı testler yapmak gerekecek” dedi.

NSA ile gerçek 5G arasındaki farklara da değinen Pektaş, “Non-Standalone temel olarak 4G altyapısı üzerinden bazı 5G servislerini vermek. Kısacası adı 5G ama hizmet kalitesi, özellik türü, hız açısından 5G değil. Örneğin teorik hızlara yani saniyede 20 gigabyte hızlara ulaşamaz, örneğin teknik kapasite olan kilometrekare başına 1 milyon cihaz bağlanamaz, 1 milisaniyeden çok daha fazla gecikme süreleri de görülür” diye konuştu.

5G’nin ülke genelindeki yayılım sürecine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Pektaş, açıklanan hedeflerin sahadaki gerçeklikle örtüşmeyebileceğini belirtti. “5G teknolojisinin 81 il merkezinde başlatıldığı ifade edildi, tabii ki il merkezlerinin tamamı değil kalabalık noktalar sadece. Yani burada da bir göz boyama var diyebiliriz. Bir şehir merkezinin bir veya birkaç noktasında 5G var diye il merkezinde 5G var diyebilecekler. Açıklamalara göre 2 yıl hedefleniyor ama gerçekçi olmak gerekirse altyapının da tümüyle 5G uyumlu hale gelmesi ve baz istasyonların tümünün 5G özelliklerine göre güncellenmesi bu süre içinde çok mümkün görünmüyor. Hedef sürenin 2 katına varabilir” dedi.