ANALİZ: İran Savaşı İç Talebi Dengeler mi? Dış Açıkta Risk Büyüyor

Özet:
Şubat ayı dış ticaret verileri, Türkiye ekonomisinde iç talebin güçlü kaldığını ancak dış dengedeki bozulmanın hızlandığını gösteriyor. Artan enerji ve altın ithalatı dış açığı büyütürken, İran savaşı sonrası yükselen enerji fiyatlarının cari dengeyi daha da bozabileceği değerlendiriliyor.

---

Dış Ticaret Açığı Şubat’ta Genişledi

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Şubat ayında:

• İhracat yıllık %1,5 artarak 21 milyar dolar
• İthalat %5,5 yükselerek 30 milyar dolar

oldu.

Bu gelişmeler sonucunda dış ticaret açığı:

• Ocak ayındaki 8,4 milyar dolardan
• 9 milyar dolara yükseldi

Açığın artmasında özellikle enerji ve altın ithalatındaki yükseliş belirleyici oldu.

---

Çekirdek Denge de Zayıflıyor

Enerji ve altın hariç tutulduğunda da tablo çok güçlü değil.

• Çekirdek ihracat: %4,4 artışla 19,9 milyar dolar
• Çekirdek ithalat: %12,8 artışla 22,9 milyar dolar

Bu kalemde dış ticaret açığı 3 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Ocak–Şubat döneminde:

• Toplam dış ticaret açığı: 17,4 milyar dolar
• İhracatın ithalatı karşılama oranı: %70,4

Geçen yıl aynı dönemde bu oran %73,2 idi. Bu da dış dengedeki bozulmanın hızlandığını gösteriyor.

---

Enerji ve Altın Faturası Kabarıyor

Şubat ayında:

• Altın ithalatı: 2,2 milyar dolar
• İlk iki ay toplamı: 3,9 milyar dolar

Enerji tarafında ise:

• Şubat ithalatı: 4,9 milyar dolar
• İlk iki ay toplamı: 10,3 milyar dolar

Enerji fiyatlarının yükselmeye devam etmesi halinde bu kalemin dış açığı daha da büyütmesi bekleniyor.

FÖŞ yazdı: Ekonomide hasar tespiti

---

İç Talep Hâlâ Güçlü

Veriler, iç talepte belirgin bir zayıflama olmadığını ortaya koyuyor.

• Tüketim malı ithalatı: 4,1 milyar dolar
• Dayanıklı tüketim ithalatı: aylık %17 artış
• Otomobil ithalatı: aylık %22 artış (1,3 milyar dolar)

Bu göstergeler, hanehalkı tüketiminin güçlü kalmaya devam ettiğine işaret ediyor.

---

Ancak Bu Güçlü Talep Sürdürülebilir mi?

Şubat verileri henüz ABD–İran geriliminin etkilerini tam yansıtmıyor.

Önümüzdeki dönemde:

• Artan enerji fiyatları
• Sıkılaşan finansal koşullar

nedeniyle iç talepte yavaşlama bekleniyor.

Ancak analizlere göre bu yavaşlama:

• Artan enerji ithalatının yarattığı dış açık
• Sadece sınırlı ölçüde dengeleyebilir

ANALİZ: İstihdam Artıyor Ama İşsizlik Yükseliyor: Geniş Kapsamlı İşsizlik Yüzde Otuza Dayandı

---

Cari Açıkta Yukarı Revizyon Riski

Şubat ayında cari işlemler açığının:

• 7,3 – 7,4 milyar dolar civarında gerçekleşmesi bekleniyor

Hizmet gelirlerindeki zayıflama da tabloyu olumsuz etkiliyor.

Yıl sonu için daha önce yapılan:

• 36 milyar dolar (%2,1 GSYİH) cari açık tahmini

İran savaşı sonrası gelişmelerle birlikte yukarı revize edilebilir.

Yeni beklenti:

• 45 milyar dolar (%2,6 GSYİH)

seviyesine işaret ediyor.

---

Sanayi Üretiminde Toparlanma Sinyali

Dış ticaret verileri sanayi üretimi açısından daha olumlu sinyaller içeriyor.

• Enerji ve altın hariç ara malı ithalatı:
  • Aylık %6,7 artış
  • Yıllık %16,4 artış

Ayrıca İstanbul Sanayi Odası (İSO) İmalat PMI verisi:

• Şubat’ta 48,1’den 49,3’e yükseldi
• Nisan 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı

Bu gelişmeler, Ocak ayındaki daralmanın ardından sanayi üretiminde kısmi bir toparlanmaya işaret ediyor.

---

Genel Değerlendirme

Şubat verileri Türkiye ekonomisinde iki farklı eğilimi aynı anda ortaya koyuyor:

• İç talep güçlü kalmaya devam ediyor
• Dış denge hızla bozuluyor

İran savaşı sonrası yükselen enerji fiyatları, dış ticaret açığını ve cari açığı büyütürken, iç talepte beklenen yavaşlama bu etkiyi tam olarak dengeleyemeyebilir.

Bu nedenle önümüzdeki dönemde ekonomi politikalarının odağında:

• Dış denge
• Enerji maliyetleri
• Finansal koşullar

belirleyici olmaya devam edecek.