Türkiye, Mısır ve Pakistan ABD–İran İlişkilerini Yeniden Şekillendiriyor, İsrail İşgilleniyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırı planını askıya alarak müzakere yoluna gitmesinde Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın arabuluculuk rolü öne çıktı. Bu üç ülkenin oluşturduğu yeni bölgesel yakınlaşma, Gazze savaşı sonrası şekillenen daha geniş bir jeopolitik dönüşümün parçası olarak görülüyor. Ortak çıkarlar temelinde oluşan bu blok, hem bölgesel güç dengelerini hem de İsrail’in konumunu etkileyebilecek yeni bir dönemin habercisi.

---

Trump’ın Geri Adımında Yeni Bölgesel Diplomasinin Rolü

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki enerji altyapılarını hedef alma planını askıya alarak diplomasiye yönelmesinde:

👉 Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın arabuluculuğu belirleyici oldu

İlk bakışta bu üçlü işbirliği sürpriz gibi görünse de, son iki yıldaki gelişmeler bunun tesadüf olmadığını ortaya koyuyor.

---

Kökeni: Gazze Savaşı Sonrası Riyad Zirvesi

Bu yeni hizalanmanın temeli, Ekim 2023 sonrası Riyad’da düzenlenen zirveye dayanıyor:

• 22 Arap ülkesi
• 57 İslam ülkesi

Amaç:

👉 Gazze savaşı konusunda ortak bir İslam dünyası tutumu oluşturmak

Zirve sonrası oluşturulan “sekizli diplomatik grup”:

• Suudi Arabistan
• Endonezya
• Türkiye
• Katar
• Ürdün
• Mısır
• Nijerya
• Filistin

Daha sonra:

• Nijerya ve Filistin çekildi
• Yerlerine Pakistan ve BAE katıldı

---

Ortak Hedef: İstikrar ve Ateşkes

Grup içinde zaman zaman görüş ayrılıkları olsa da ortak amaç netti:

👉 Gazze’de ateşkes ve bölgesel istikrar

Bu kapsamda:

• Dışişleri bakanları düzenli olarak bir araya geldi
• Ortak açıklamalar yayımlandı
• Trump’ın çözüm planına destek verildi

---

İran Savaşıyla Riskler Derinleşti

İran’a yönelik saldırılar ve savaşın genişlemesi:

• Bölgesel kaos riskini artırdı
• Enerji güvenliğini tehdit etti
• Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimalini gündeme taşıdı

Bu gelişmeler, söz konusu ülkeleri daha koordineli hareket etmeye itti.

---

Riyad Toplantısı: Yeni Güvenlik Platformu

18 Mart’ta Riyad’da düzenlenen toplantıya 12 ülke katıldı:

• Türkiye
• Mısır
• Pakistan
• Suudi Arabistan
• BAE
• Katar
• Ürdün
• Azerbaycan ve diğerleri

Toplantıdan çıkan mesajlar:

• İran’ın saldırıları kınandı
• İsrail’in askeri operasyonları eleştirildi
• Lübnan’da devlet otoritesine destek verildi

En kritik gelişme ise:

👉 Yeni bir bölgesel güvenlik platformu kurulması fikri

---

Bu Üçlü Neden Bir Araya Geldi?

Türkiye, Mısır ve Pakistan’ı bir araya getiren faktörler çok boyutlu:

İkili ilişkiler güçleniyor

• Türkiye–Mısır normalleşmesi
• Türkiye–Suudi Arabistan yakınlaşması
• Suudi Arabistan–Pakistan savunma anlaşması

Ortak çıkarlar

• ABD ile ilişkileri korumak
• İran’ın etkisini sınırlamak
• İsrail’in bölgedeki rolünü dengelemek

---

Küresel Ölçekte Güçlü Bir Blok

Bu yeni hizalanmanın toplam gücü dikkat çekici:

• Yaklaşık 500 milyonluk nüfus
• Pakistan: nükleer güç
• Suudi Arabistan: enerji devi
• Türkiye: NATO üyesi ve güçlü savunma sanayi
• Mısır: Süveyş Kanalı kontrolü

👉 Bu yapı, küresel ölçekte etkili bir jeopolitik blok oluşturuyor

---

İsrail Açısından Riskler Artıyor

Bu gelişmeler İsrail için iki temel risk yaratıyor:

Bölgesel yalnızlaşma

• Mısır ve Ürdün ile ilişkiler geriliyor
• Suudi Arabistan ile normalleşme ihtimali zayıflıyor

Algı sorunu

• İsrail’in bölgesel güç projeksiyonu
• Artan askeri operasyonlar

👉 Bölgede “istikrarsızlık kaynağı” algısı güçleniyor

---

Türkiye’nin Yükselen Rolü

Savaşın en önemli sonuçlarından biri:

👉 Türkiye’nin bölgesel liderlik iddiasının güçlenmesi

• İran zayıfladı
• Suudi Arabistan temkinli kaldı
• Mısır’ın etkisi sınırlı

Bu tablo Türkiye’yi ön plana çıkarıyor.

---

Yeni Dönem: Filistin Meselesi Merkezde

Uzmanlara göre önümüzdeki süreçte:

• Gazze başta olmak üzere Filistin meselesi yeniden gündemin merkezine oturacak
• Batı Şeria da sürecin parçası olacak

👉 Bu yeni blok, bu konuda ortak hareket edebilir

---

Sonuç: Orta Doğu’da Yeni Güç Dengesi

Türkiye, Mısır ve Pakistan ekseninde şekillenen bu yeni yakınlaşma:

• Bölgesel dengeleri değiştiriyor
• Diplomatik ağırlık merkezini kaydırıyor
• Küresel etkiler yaratma potansiyeli taşıyor

👉 Orta Doğu’da yeni bir güç mimarisi oluşuyor

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]