Genel
İran’dan Trump’a sert ret: “Anlaşma yok” diyorlar, piyasalar barışı satın alıyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile anlaşmaya yakın olunduğu yönündeki açıklamaları Tahran’da karşılık bulmazken, küresel piyasalar ateşkes ihtimalini fiyatlamaya başladı.…
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile anlaşmaya yakın olunduğu yönündeki açıklamaları Tahran’da karşılık bulmazken, küresel piyasalar ateşkes ihtimalini fiyatlamaya başladı. İranlı askeri ve siyasi yetkililer müzakere iddialarını reddederken, petrol fiyatları geriledi, borsalar yükseldi. Diplomasi ile sahadaki gerçekler arasındaki kopukluk giderek belirginleşiyor.
İran’dan sert mesaj: “Asla anlaşmayız”
İran’ın askeri komuta merkezi olan Khatam al-Anbiya, Trump’ın “anlaşma yakın” açıklamalarına sert tepki gösterdi.
Yayınlanan video mesajda:
“Bizim gibi biri, sizin gibi biriyle asla anlaşmaz. Ne şimdi ne de gelecekte.”
ifadeleri kullanıldı.
Ayrıca İran tarafı, ABD’nin geri adımını “anlaşma” olarak sunmasına da tepki göstererek:
“Yenilginizi anlaşma diye adlandırmayın.”
mesajını verdi.
Tahran temkinli: “Ateşkes yok”
İran’a yakın Fars News Agency’na göre üst düzey bir yetkili:
- İran’ın ateşkesi kabul etmediğini
- Önce “stratejik hedeflerin” tamamlanacağını
açıkladı.
Bu açıklamalar, Tahran’ın sahadaki askeri kazanımlarını yeterli görmeden diplomasiye yanaşmayacağını gösteriyor.
ABD planı masada ama mesafe büyük
ABD’nin İran’a sunduğu 15 maddelik plan, Pakistan üzerinden iletildi.
Planın kapsamı:
- Nükleer program
- Füze kapasitesi
- Bölgesel milis desteği
- Hürmüz Boğazı’nın açılması
Diplomatlara göre plan:
- “Maksimalist”
- Nükleer konuda sert
- Diğer başlıklarda görece esnek
Tarafların ortak noktası ise dikkat çekici:
👉 Her iki taraf da savaştan çıkış yolu arıyor
👉 Ancak uzlaşma zemini hâlâ çok dar
Güvensizlik zirvede
Diplomasi önündeki en büyük engel derin güvensizlik.
İran’da savaş sonrası tablo daha da sertleşti:
- Askeri kanat güç kazandı
- Daha şahin isimler kritik görevlere geldi
Yeni güvenlik konseyi başkanı:
- Mohammad Bagher Zolghadr
Bu atama, rejimin daha militarize bir yapıya yöneldiği şeklinde yorumlanıyor.
Uzmanlara göre:
👉 İran artık daha az uzlaşmacı
👉 Daha sert ve güvenlik odaklı bir çizgide
“Sıcak savaş, soğuk barıştan iyi”
Analistlere göre Tahran’ın yaklaşımı net:
- Kısa vadeli ateşkes yerine
- Kalıcı güvenlik garantisi içeren anlaşma
İran’ın talepleri arasında:
- Savaşın yarattığı yıkım için tazminat
- Nükleer zenginleştirme hakkının tanınması
- ABD ve İsrail’den saldırmama garantisi
yer alıyor.
ABD ise nükleer programda sıfır tolerans politikası izliyor.
Sahada savaş sürüyor, diplomasi zayıf
Trump anlaşma mesajları verirken:
- ABD bölgeye asker sevkiyatını artırıyor
- Çatışmalar devam ediyor
Bu durum, diplomasi ile askeri gerçeklik arasındaki çelişkiyi büyütüyor.
Piyasalar Trump’ı satın aldı
Tahran’ın sert mesajlarına rağmen piyasa farklı düşünüyor.
Trump’ın açıklamaları sonrası:
- Dow Jones +401 puan (%0,9)
- S&P 500 +%0,9
- Nasdaq +%1,4
Petrol:
- %3 düşüşle ~100 dolar
Altın:
- %1,5–3 arası yükseliş
Piyasa dinamiği net:
👉 Barış ihtimali fiyatlanıyor, gerçeklik değil
“Tek değişkenli piyasa”: Petrol belirleyici
Analistlere göre piyasalar şu an tek bir değişkene odaklanmış durumda:
- Petrol fiyatı
Petrol ↓ → Enflasyon beklentisi ↓ → Hisse senedi ↑
Ancak faiz tarafındaki riskler devam ediyor:
- Yüksek faiz
- Kalıcı enflasyon korkusu
piyasalar üzerinde baskı yaratmayı sürdürüyor.
Genel değerlendirme: İki farklı gerçeklik
Ortaya çıkan tablo ikiye ayrılıyor:
Sahada:
- Savaş sürüyor
- İran uzlaşmaya uzak
- Güvensizlik yüksek
Piyasalarda:
- Ateşkes beklentisi
- Risk iştahı artışı
- Petrol düşüşü
Bu ayrışma, önümüzdeki dönemde sert fiyat hareketlerinin devam edebileceğine işaret ediyor.
Bloomberg, FT
