Dünya Ekonomisi
Wall Street’ten Uyarı: İran Savaşı Uzun Süreli Enerji Krizini Tetikleyebilir
RBC Capital Markets analistleri ise petrol fiyatlarının 2008’de görülen 147 dolar seviyesini aşabileceği uyarısında bulundu.
Wall Street’teki büyük finans kuruluşları ve enerji analistleri, İran savaşı nedeniyle küresel enerji piyasalarında uzun sürebilecek bir kriz riskine dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve ABD’nin İran’ın Kharg Adası’na yönelik saldırıları petrol arzını ciddi biçimde daraltırken Brent petrol fiyatı yeniden 100 doların üzerine çıktı. Analistlere göre kriz uzarsa küresel ekonomide enerji maliyetleri hızla artabilir, dizel ve jet yakıtı gibi ürünlerde ciddi kıtlık yaşanabilir.
Hürmüz Boğazı Krizi Petrol Piyasalarını Sarsıyor
Wall Street’teki yatırım bankaları ve enerji analistleri, Hürmüz Boğazı’ndaki kapanmanın küresel enerji piyasalarında ciddi bir arz krizi yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Orta Doğu’dan petrol sevkiyatının önemli bir kısmının geçtiği bu kritik su yolunda yaşanan aksama, petrol fiyatlarını hızla yukarı taşıdı. Uluslararası referans petrol fiyatı olan Brent petrol yeniden 100 doların üzerine çıkarak piyasalarda ciddi dalgalanmalara yol açtı.
Analistlere göre piyasalar, savaşın kısa sürede sona ereceğine dair güçlü bir işaret görmüyor. Bu durum enerji piyasalarında uzun süreli bir arz sıkıntısı riskini artırıyor.
ABD’nin Kharg Adası Saldırısı Gerilimi Tırmandırdı
ABD Başkanı Donald Trump, Cuma akşamı yaptığı açıklamada Amerikan ordusunun İran’ın Basra Körfezi’ndeki Kharg Adası’nda bulunan askeri hedefleri vurduğunu söyledi.
Trump, sosyal medya paylaşımında ABD güçlerinin “Orta Doğu tarihinin en güçlü bombardımanlarından birini gerçekleştirdiğini” ifade etti.
Kharg Adası, İran’ın petrol ihracatı açısından kritik bir merkez olarak görülüyor. İran petrolünün büyük bölümü bu adadaki terminaller üzerinden küresel pazarlara ulaştırılıyor.
Trump, saldırıda enerji altyapısının hedef alınmadığını belirtirken, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere müdahale etmesi halinde petrol tesislerinin de vurulabileceğini söyledi.
FÖŞ-ANALİZ: Cari Açık Genişliyor, Rezervler Düşüyor, Ama Finansman Bol
Arz Daralması Petrol Fiyatlarını Rekor Seviyelere Taşıyabilir
Enerji piyasalarındaki gelişmelerle ilgili değerlendirmede bulunan JPMorgan analisti Natasha Kaneva, petrol arzındaki kesintilerin hızla büyüyebileceğine dikkat çekti.
Kaneva’ya göre önümüzdeki hafta sonunda küresel petrol arzındaki kesinti günde yaklaşık 12 milyon varile ulaşabilir.
Bu durumun yalnızca petrol fiyatlarını değil, dizel, jet yakıtı, LPG ve nafta gibi rafineri ürünlerinde de ciddi kıtlık yaratabileceği belirtiliyor.
2008 Rekorunun Aşılması Olası
RBC Capital Markets analistleri ise petrol fiyatlarının 2008’de görülen 147 dolar seviyesini aşabileceği uyarısında bulundu.
RBC’nin küresel emtia stratejisi başkanı Helima Croft, İran savaşının tahmin edilenden daha uzun sürebileceğini söyledi.
Croft’a göre çatışma ilkbahar aylarına kadar uzayabilir ve bu süreçte petrol fiyatları yeni rekor seviyelere ulaşabilir.
Hürmüz’den Petrol Akışı Neredeyse Durdu
Goldman Sachs verilerine göre Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol sevkiyatı günde yaklaşık 600 bin varile kadar düştü.
Normal koşullarda bu rakam 19 milyon varilin üzerinde gerçekleşiyor. Bu da küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birine denk geliyor.
İran’ın boğazı fiilen kapatması, küresel enerji piyasaları açısından büyük bir şok olarak değerlendiriliyor.
İran: Petrol 200 Dolara Çıkabilir
İran’ın yeni dini lideri Mojtaba Hamaney, Perşembe günü yaptığı açıklamada ülkesinin Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutmaya devam edeceğini söyledi.
Tahran yönetimi ayrıca küresel piyasalara petrol fiyatlarının 200 dolara kadar yükselebileceği uyarısında bulundu.
Uzmanlara göre İran bu stratejiyle ABD ve İsrail karşısında ekonomik baskı oluşturmayı hedefliyor.
ABD İran’ın Kharg Adası’ndaki Askeri Hedefleri Vurdu: Orta Doğu’daki Savaş Yeni Bir Aşamaya Girdi
Küresel Ekonomi Üzerindeki Etkiler Artıyor
Savaşın başlamasından bu yana Brent petrol fiyatı yaklaşık yüzde 40 yükseldi.
Enerji fiyatlarındaki artış yalnızca petrolü değil, dizel, jet yakıtı ve diğer enerji ürünlerini de hızla pahalılaştırdı.
ABD’de benzin fiyatı galon başına 3,63 dolara yükselerek psikolojik eşik olarak görülen 4 dolar seviyesine yaklaşmış durumda.
Uzmanlar enerji fiyatlarındaki yükselişin tüketici davranışlarını da değiştirebileceğini belirtiyor.
Center for Strategic and International Studies uzmanı Ben Cahill, artan maliyetlerin özellikle ulaşım talebini etkileyebileceğini söyledi.
“Enerji fiyatlarındaki yükseliş tüketici davranışını değiştirmeye başlayacak. İnsanlar uçak veya otomobil yolculuklarını daha fazla gözden geçirecek,” dedi.
Asya Ekonomileri En Kırılgan Bölge
Enerji arzındaki kesintilerden en fazla etkilenen bölgelerden biri Asya ekonomileri oldu.
Bölge ülkeleri enerji ve LNG ithalatının büyük bölümünü Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor.
Avustralya hükümeti olası yakıt kıtlığına karşı stratejik yakıt rezervlerini kullanabileceğini açıkladı.
Enerji Krizi Küresel Enflasyonu Tetikleyebilir
Analistlere göre enerji fiyatlarındaki yükseliş yalnızca petrol piyasalarını değil, küresel enflasyonu ve ekonomik büyümeyi de etkileyebilir.
Enerji maliyetlerinin artması üretim maliyetlerini yükselterek dünya ekonomisinde stagflasyon riskini artırabilir.
Wall Street’teki birçok yatırım bankası, İran savaşının uzaması halinde küresel enerji piyasalarının uzun süreli bir şokla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Kaynak: Financial Times
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
