İran’da Üniversitelerde Yeni Protesto Dalgası: Kanlı Baskının Ardından İlk Büyük Eylemler

İran’da öğrenciler, geçen ay yaşanan ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği belirtilen kanlı baskının ardından ilk kez bu ölçekte sokaklara çıktı. Başkent Tahran başta olmak üzere birçok üniversitede düzenlenen protestolarda hükümet karşıtı sloganlar atıldı. Gösteriler, ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmandığı ve olası bir askeri müdahale tartışmalarının sürdüğü bir döneme denk geldi.

---

Tahran’da Kampüslerde Protesto

BBC tarafından doğrulanan görüntülere göre, Tahran’daki Sharif University of Technology kampüsünde yüzlerce öğrenci yeni dönemin ilk günlerinde yürüyüş düzenledi. Protestocuların İran bayrakları taşıdığı ve “Diktatöre ölüm” sloganları attığı görüldü. Bu sloganın, ülkenin dini lideri Ali Khamenei’ye yönelik olduğu değerlendiriliyor.

Aynı görüntülerde, kampüs yakınında hükümet yanlısı bir grubun da toplandığı ve iki taraf arasında zaman zaman arbede yaşandığı dikkat çekti.

Başkentteki Shahid Beheshti University’nde ise öğrencilerin barışçıl bir oturma eylemi gerçekleştirdiği doğrulandı. Ayrıca Amirkabir University of Technology kampüsünde de hükümet karşıtı sloganların atıldığı görüntüler paylaşıldı.

---

Meşhed’de “Özgürlük” Sloganları

İran’ın kuzeydoğusundaki ikinci büyük şehri Meşhed’de de öğrencilerin protesto düzenlediği bildirildi. Göstericilerin “Özgürlük, özgürlük” ve “Öğrenciler, hakkınız için haykırın” sloganları attığı aktarıldı.

Günün ilerleyen saatlerinde farklı şehirlerde de gösteriler düzenlendiği ve pazar günü için yeni eylem çağrıları yapıldığı belirtildi. Şu ana kadar gözaltı olup olmadığına dair resmi bir açıklama yapılmadı.

---

Ocak Ayındaki Protestoların Gölgesinde

Geçen ay ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan protestolar kısa sürede ülke geneline yayılmış ve 1979 İslam Devrimi’nden bu yana en geniş katılımlı eylemlere dönüşmüştü.

ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (Hrana), söz konusu dalgada en az 6 bin 159 kişinin hayatını kaybettiğini, bunların 5 bin 804’ünün protestocu, 92’sinin çocuk ve 214’ünün hükümetle bağlantılı kişiler olduğunu açıkladı. Ajans ayrıca 17 bin ölüm vakasını daha araştırdığını duyurdu.

İranlı yetkililer ise ölü sayısının 3 bin 100’ü aştığını kabul etmekle birlikte, hayatını kaybedenlerin çoğunun güvenlik güçleri ya da “isyan” sırasında saldırıya uğrayan siviller olduğunu savundu.

---

ABD-İran Gerilimi ve Olası Askeri Senaryo

Protestolar, ABD’nin İran çevresindeki askeri varlığını artırdığı ve Başkan Donald Trump’ın sınırlı bir askeri operasyon ihtimalini değerlendirdiğini açıkladığı bir dönemde gerçekleşti.

ABD ve Avrupalı müttefikleri, İran’ın nükleer silah geliştirme yolunda ilerlediğinden şüphelenirken, Tahran yönetimi bu iddiaları reddediyor. Taraflar İsviçre’de bir araya gelmiş ve nükleer programın sınırlandırılmasına yönelik görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıklamıştı.

Ancak Trump, anlaşma sağlanıp sağlanmayacağının “önümüzdeki 10 gün içinde” netleşeceğini belirterek askeri seçeneğin masada olduğunu yineledi.

Almanya ve İsveç’ten İran’daki Vatandaşlarına Acil Çağrı: Ülkeyi Terk Edin

---

Muhalefette Ayrışma

Sürgündeki bazı İranlı muhalif gruplar, Washington’ın askeri müdahale tehdidini gerçekleştirmesini ve bunun mevcut yönetimin hızlı şekilde zayıflamasını sağlayabileceğini savunuyor.

Diğer muhalif çevreler ise dış müdahaleye karşı çıkıyor ve ülke içindeki değişimin İran halkı tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini dile getiriyor.

Her iki tarafın da sosyal medya üzerinden yoğun dezenformasyon kampanyaları yürüttüğü ve İran halkının ne istediğine dair farklı anlatılar üretmeye çalıştığı gözleniyor.

---

Bölgesel Belirsizlik Derinleşiyor

İran’da üniversitelerde yeniden başlayan kitlesel protestolar, hem iç siyasi gerilimin hem de dış baskının arttığı bir dönemde gerçekleşti.

Ekonomik sıkıntılar, siyasi baskılar ve uluslararası yaptırımların gölgesinde ülkenin önümüzdeki günlerde nasıl bir yol izleyeceği belirsizliğini koruyor.

Kaynak:  BBC

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]