Ekonomi
İstanbul’da Enflasyon Patlaması: Suçlu Kim?
ANALİZ: İstanbul’da "Ocak Ayı Şoku" – Enflasyon Hangi Kalemlerden Patladı?
İstanbul Ticaret Odası (İTO), 2026 yılının ilk enflasyon karnesini açıkladı. Perakende fiyatlardaki aylık %4,56’lık sıçrama, yıllık enflasyonu %36,15 seviyesine taşıdı. Piyasa bu veriyi, sadece bir fiyat artışı değil, ekonomideki “yapışkanlığın” ve asgari ücret geçişkenliğinin somut bir kanıtı olarak okuyor.
Zirvede Sağlık ve Ulaştırma Var: İşte “Suçlu” Kalemler
Ocak ayı verilerine göre, harcama grupları arasında adeta bir “zam yarışı” yaşandı. Kamu kaynaklı düzenlemeler ve asgari ücretin hizmet sektöründeki maliyet baskısı, verileri beklentilerin üst bandına taşıdı.
-
Sağlık (%11,94): Ayın zam şampiyonu. İlaç fiyatlarındaki güncellemeler ve özel sağlık hizmetlerindeki ücret artışları bu grubu zirveye taşıdı.
-
Ulaştırma (%9,96): Akaryakıt zamları ve toplu taşıma düzenlemeleriyle çift haneli artışın eşiğine geldi.
-
Çeşitli Mal ve Hizmetler (%8,52): Kişisel bakım ve diğer hizmetlerdeki artışlar dikkat çekici.
-
Lokanta ve Oteller (%6,22): Asgari ücret artışının en hızlı yansıdığı, “hizmet enflasyonu” ataletinin kalbi olan grup.
-
Gıda ve Alkolsüz İçecekler (%4,27): Kış koşulları ve nakliye maliyetleri gıdayı diri tutuyor.
Giyimde Mevsimsel Nefes: Giyim ve ayakkabı grubu, Ocak ayı indirimlerinin etkisiyle %2,32 gerileyerek endeksi aşağı yönlü baskılayan tek grup oldu.
Dört Kritik Başlıkta “Enflasyonun Anatomisi”
1. Asgari Ücretin “Gecikmesiz” Etkisi
Ekonomistler, Ocak ayındaki bu yüksek seyrin ana yakıtının %27’lik asgari ücret artışı olduğu konusunda hemfikir. Özellikle sağlık ve lokanta gibi emek-yoğun sektörlerdeki sert yükselişler, ücret artışlarının fiyatlara yansıma hızının (geçişkenlik) 2026’da daha da ivmelendiğini gösteriyor.
2. Hizmet Enflasyonunda “Atalet” Direniyor
Piyasa diliyle ifade edersek; “fiyatlama davranışlarındaki bozulma” devam ediyor. Hizmet sektöründeki %6’nın üzerindeki artış, TCMB’nin en büyük korkusu olan “enflasyon ataleti”nin (inertia) kırılmadığını kanıtlıyor. Bu veri, Merkez Bankası’nın 12 Şubat’taki raporunda neden “şahin” tonunu koruması gerektiğinin de altını çiziyor.
3. Üretici ve Tüketici Makası: Sanayici Direniyor, Esnaf Yansıtıyor
Toptan eşya fiyatlarındaki (ÜFE muadili) artışın %1,28’de kalması, maliyet enflasyonunun kontrol altında olduğunu fısıldıyor. Ancak perakende tarafındaki %4,56’lık fark, sorunun "maliyetten" ziyade "talep ve ücret" dengesizliğinden kaynaklandığını ortaya koyuyor.
4. TEPAV Alarm Veriyor: Gıda Enflasyonu 2 Yılın Zirvesinde
İTO verisini destekleyen en çarpıcı veri TEPAV’dan geldi. TEPAV Gıda Fiyat Endeksi, Ocak ayında %5,17 artarak son iki yılın rekorunu kırdı. Özellikle taze sebze grubundaki (kabak, patlıcan, fasulye) astronomik artışlar, mutfaktaki yangının sönmediğini gösteriyor.
TÜİK ve TCMB İçin Ne Anlama Geliyor?
Salı günü açıklanacak olan TÜİK verisi öncesinde, piyasadaki medyan beklenti %4,21 seviyesindeydi. Ancak İTO’nun %4,56’lık verisi, resmi rakamların beklentilerin üst sınırını (en yüksek %4,96 tahmin edilmişti) zorlayabileceği sinyalini veriyor.
