Gece Yarısı Darbesi: TCMB ve BDDK’dan Kredi, Kart ve Konut Cephesinde Sert Adımlar

Özet:

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), gece yarısı yayımlanan kararlarla kredi kartları, ihtiyaç kredileri, konut kredileri, kredili mevduat hesapları (KMH) ve zorunlu karşılık uygulamalarında kapsamlı sıkılaştırma adımları attı. Düzenlemeler, bireysel borçlanmanın gelirle uyumlu hale getirilmesini, finansal istikrarın güçlendirilmesini ve bankacılık sistemindeki risklerin azaltılmasını hedefliyor.

---

BDDK: Amaç Finansal İstikrar ve Gelirle Uyumlu Borçlanma

BDDK tarafından yayımlanan basın açıklamasında, bireysel kredi kartları, ihtiyaç kredileri, konut kredileri ve kredili mevduat hesaplarına yönelik düzenlemelerin; finansal kaynakların alt gelir gruplarını destekleyecek şekilde daha verimli kullanılması, kredi sisteminin etkinliğinin artırılması ve finansal istikrarın güçlendirilmesi amacıyla hayata geçirildiği vurgulandı.

Açıklamada ayrıca, tüketicinin korunması kapsamında borçluluğun gelirle uyumlu hale getirilmesi, sürdürülebilir ödeme performansının sağlanması ve dolandırıcılık ile yasa dışı bahisle mücadele hedeflerinin öne çıktığı belirtildi.

---

Konut Kredilerinde Kapsamlı Değişiklik

Birinci–İkinci El Ayrımı Kaldırıldı

BDDK, konut kredilerinde kredi tutarının konut değerine oranına (LTV) ilişkin önemli bir sadeleştirmeye gitti. Buna göre, konutun birinci el veya ikinci el olmasına göre uygulanan farklı oranlar kaldırıldı ve tüm konutlar için tek bir ana çerçeve oluşturuldu.

Ayrıca 2010 sonrası inşa edilmiş ve asgari C enerji sınıfına sahip konutlar da avantajlı kredi değer oranı kapsamına alındı. A ve B enerji sınıfı konutlar ise en yüksek kredi oranına sahip grup olarak belirlendi.

Bu düzenlemeyle enerji verimliliği yüksek ve görece depreme dayanıklı yeni konutların teşvik edilmesi ile ilk kez konut sahibi olacakların desteklenmesi amaçlanıyor.

Birden Fazla Konutu Olanlara Kısıt

Tüketicinin kendisinin, eşinin veya 18 yaş altındaki çocuklarının en az bir konutu bulunması halinde, belirlenen kredi değer oranları yüzde 75 azaltılarak uygulanmaya devam edilecek.

---

Konut Değerine Göre Kredi Oranları

Yeni düzenlemeye göre kredi kullanabilme oranları şöyle belirlendi:

• 5 milyon TL’ye kadar konutlar:

  • A–B enerji sınıfı: %90

  • C enerji sınıfı: %80

  • Diğer konutlar: %70

• 5–7 milyon TL arası konutlar:

  • A–B: %80

  • C: %70

  • Diğer: %60

• 7–10 milyon TL arası konutlar:

  • A–B: %70

  • C: %60

  • Diğer: %50

• 10–20 milyon TL arası konutlar:

  • A–B: %50

  • C: %40

  • Diğer: %30

• 20 milyon TL üzeri konutlar:

  • A–B: %50

  • C: %40

  • Diğer: %30

---

Kredi Kartı ve İhtiyaç Kredilerinde Yeniden Yapılandırma

BDDK, ödeme güçlüğü yaşayan bireysel müşteriler için kredi kartı ve ihtiyaç kredilerinde yeniden yapılandırma imkânı getirdi.

Buna göre;

• Dönem borcu kısmen ya da tamamen ödenmemiş bireysel kredi kartları,

• Ödemesi 30 günden fazla gecikmiş ihtiyaç kredileri,

belirli şartlar altında azami 48 ay vadeyle yeniden yapılandırılabilecek.

Borçluların yapılandırma tarihindeki bakiye için 3 ay içinde başvurması gerekiyor. Yapılandırılan borcun yüzde 50’si ödenene kadar kredi kartı limitleri artırılamayacak. Yapılandırma tutarının kart limitini aşması halinde, bu kısım limit aşımı sayılmayacak.

---

Kredi Kartı Limitlerine Sıkı Denetim

BDDK, kredi kartı limitlerinin gelirle uyumlu hale getirilmesine yönelik mevcut çerçeveyi daha etkin uygulamaya aldı.

• İlk yıl: Toplam kart limiti aylık ortalama gelirin en fazla 2 katı

• İkinci yıldan sonra: En fazla 4 katı

Yeni kart çıkarılması veya limit artırımı işlemlerinde yalnızca belgelenebilir gelir dikkate alınacak.

Toplam kredi kartı limiti 400 bin TL’nin üzerinde olan müşterilerin, son bir yıl içinde en yüksek harcamanın yapıldığı hesap kesim tarihindeki kullanılmayan limitleri kısmen azaltılabilecek.

Kart limitlerinin en geç 1 Ocak 2027’ye kadar gelir düzeyiyle uyumlu hale getirilmesi zorunlu olacak.

---

KMH (Kredili Mevduat Hesabı) Düzenlemesi

BDDK, KMH açılışı ve limit artışlarına da üst sınır getirdi.

• KMH limiti, müşterinin son üç aylık ortalama gelirinin en fazla 2 katı olacak.

• Eğitim ödemeleri için tanımlanan KMH limitleri bu sınırlamadan muaf tutuldu.

Ayrıca kullanılmayan KMH limitleri için bankaların sermaye yeterliliği hesaplamalarında dikkate alınan risk ağırlıkları artırıldı.

1 Nisan 2026’dan itibaren, kullanılmayan KMH limitleri için yüzde 10 kredi dönüşüm oranı uygulanacak. Bu oran gerektiğinde 3 katına kadar artırılabilecek.

---

TCMB’den Faiz ve Zorunlu Karşılık Hamlesi

Kredi Kartı Yapılandırmalarında Faiz Sınırı

TCMB’nin yayımladığı tebliğe göre, kredi kartı borçlarının yapılandırılması halinde uygulanacak aylık faiz oranı, ilan edilen aylık referans oranı aşamayacak. Gecikme durumunda uygulanacak azami gecikme faizi mevcut üst sınırla sınırlı olacak.

Katılım bankalarında ise faiz yerine kâr payı ve gecikme cezası esas alınacak.

---

Zorunlu Karşılık ve Büyüme Sınırları

TCMB, sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla makroihtiyati çerçevede ek adımlar attı:

• Yabancı para kredilerde 8 haftalık büyüme sınırı yüzde 1’den 0,5’e düşürüldü.

• Tüketicilere tahsis edilen KMH limitleri için 8 haftalık büyüme sınırı yüzde 2 olarak belirlendi.

Bu adımların, kredi genişlemesini kontrol altında tutarak makrofinansal istikrarı güçlendirmeyi amaçladığı vurgulandı.

---

Sonuç: Bireysel Krediye Net Fren

Gece yarısı açıklanan TCMB–BDDK paketi, bireysel kredi büyümesini sınırlamaya, kullanılmayan limitleri törpülemeye ve bankacılık sistemindeki bilanço risklerini azaltmaya yönelik en kapsamlı adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Düzenlemeler, kısa vadede kredi erişimini zorlaştırırken, politika yapıcıların finansal istikrar konusundaki kararlılığını net biçimde ortaya koyuyor.