TOBB Raporu Yayımlandı: Sanayide İstihdam Geriledi

TOBB’un aralık ayında onayladığı sanayi kapasite raporu sayısında sınırlı bir düşüş yaşandı. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin 2025 yılı verilerine göre, Türkiye genelinde geçerli Sanayi Kapasite Raporu sayısı 93 bin 864 olarak kaydedildi. Bir önceki yıl 94 bin 150 olan rapor sayısı, 2025’te yüzde 0,30 oranında geriledi. Kapasite raporuna sahip üretim tesislerinin yaklaşık yarısında 1-9 kişi çalışırken, büyük ölçekli tesislerin toplam içindeki payı düşük seviyede kaldı.

Kapasite raporu bulunan tesislerin yüzde 48,18’inde 1-9, yüzde 35,77’sinde 10-49, yüzde 7,80’inde 50-99, yüzde 5,64’ünde 100-249 ve yüzde 2,61’inde 250’nin üzerinde çalışan istihdam ediliyor.

Sanayi istihdamında düşüş

2025 yılında sanayi kapasite raporuna sahip işletmelerde çalışan sayısı, bir önceki yıla göre yüzde 3,90 azalarak 3 milyon 850 bin 612’ye indi. Çalışanların yüzde 5,60’ı mikro, yüzde 20,88’i küçük, yüzde 13,64’ü orta, yüzde 21,60’ı üst-orta ve yüzde 38,28’i büyük ölçekli tesislerde görev yaptı.

Sanayide istihdamın en yoğun olduğu iller İstanbul (725.843), Bursa (321.704), Kocaeli (256.954), Ankara (251.520) ve İzmir (176.380) olarak sıralandı. En düşük istihdam ise Bayburt (266), Ardahan (399), Tunceli (414), Kars (1.039) ve Hakkâri’de (1.044) görüldü.

KOBİ’lerin payı geriledi

2024-2025 döneminde KOBİ ölçeğindeki sanayi işletmelerinin istihdamdaki payı yüzde 62,58’den yüzde 61,72’ye düşerken, büyük ölçekli firmaların payı yüzde 37,42’den yüzde 38,28’e yükseldi.

Aynı dönemde sanayi istihdamının en hızlı arttığı iller Hakkâri (yüzde 33,33), Iğdır (yüzde 31,36), Osmaniye (yüzde 25,40), Mersin (yüzde 15,39) ve Muş (yüzde 15,27) oldu. Buna karşın istihdam kaybının en fazla yaşandığı iller Kilis (yüzde -42,72), Erzincan (yüzde -36,46), İzmir (yüzde -32,87), Kars (yüzde -31,78) ve Ardahan (yüzde -30,85) olarak kaydedildi.

Bölgesel farklılaşma dikkat çekti

Bölgesel bazda sanayi istihdamı Orta Anadolu (yüzde 6,34), Akdeniz (yüzde 5,35), Batı Anadolu (yüzde 3,80) ve Ortadoğu Anadolu’da (yüzde 1,03) artış gösterirken; Kuzeydoğu Anadolu (yüzde -16,35), Güneydoğu Anadolu (yüzde -15,60), Ege (yüzde -14,00), İstanbul (yüzde -4,65) ve Batı Karadeniz’de (yüzde -3,91) gerileme yaşandı.

Mühendis istihdamında Doğu Marmara önde

2025 yılı sonu itibarıyla sanayi tesislerinde en fazla mühendisin istihdam edildiği bölge Doğu Marmara oldu. Bölgede 52 bin 626 mühendis çalışırken, Batı Anadolu’da 49 bin 830, İstanbul’da 43 bin 827, Ege’de 25 bin 428 ve Akdeniz’de 14 bin 480 mühendis görev yaptı. Toplam çalışanların yüzde 5,75’i mühendis, yüzde 4,78’i teknisyen, yüzde 6,47’si usta, yüzde 70,36’sı işçi ve yüzde 11,58’i idari personelden oluştu.

Sanayi tesislerinde ortalama çalışan sayısı 41,02 kişi olarak hesaplandı. Tesis başına çalışan sayısının en yüksek olduğu il Bartın (101,38) olurken, Çankırı, Zonguldak, Bilecik ve Tekirdağ Bartın’ı izledi.

Teknoloji düzeyinde yükseliş

2024-2025 döneminde yüksek ve orta-yüksek teknoloji sınıfındaki tesislerin payında artış gözlendi. Yüksek teknoloji oranı yüzde 2,48’den yüzde 3,42’ye, orta-yüksek teknoloji oranı ise yüzde 26,60’tan yüzde 34,03’e çıktı. Buna karşılık orta-düşük teknoloji tesislerinin payı yüzde 29,59’dan yüzde 22,13’e, düşük teknoloji tesislerinin payı ise yüzde 41,34’ten yüzde 40,42’ye geriledi.

2025 yılı sonunda 12 bin 666 kapasite raporu yüksek teknoloji, 126 bin 197’si orta-yüksek, 82 bin 38’i orta-düşük ve 149 bin 887’si düşük teknoloji alanlarında düzenlendi.

Makine imalatı öne çıktı

Kapasite raporlarının en yoğun olduğu faaliyet alanı, toplam raporların yüzde 14,40’ını oluşturan “başka yerde sınıflandırılmamış makine ve ekipman imalatı” oldu. Gıda ürünleri imalatı (yüzde 13,61), fabrikasyon metal ürünleri imalatı (yüzde 10,78), giyim eşyaları imalatı (yüzde 6,94) ve kimyasal ürünler imalatı (yüzde 6,85) bu alanı takip etti. En az rapor düzenlenen sektörler ise ormancılık, ham petrol ve doğal gaz çıkarımı ile balıkçılık oldu.

İstanbul liderliğini korudu

2025 yılı sonunda en fazla sanayi kapasite raporu İstanbul’da (23.874) düzenlendi. İstanbul’u Ankara, Bursa, İzmir ve Konya izlerken, en az kapasite raporu Bayburt (13), Ardahan (30), Tunceli (30), Hakkâri (44) ve Kars’ta (59) kaydedildi.

Yabancı sermayede Almanya ilk sırada

2025 yılı sonu itibarıyla 927 yabancı sermayeli firma kapasite raporu düzenledi. Bu firmaların üretim tesisleri ağırlıklı olarak İstanbul’da bulunurken, İzmir, Kocaeli, Bursa ve Tekirdağ öne çıkan diğer iller oldu. Yabancı sermayeli tesis sayısında Almanya 207 firma ile ilk sırada yer alırken, onu Hollanda, İtalya, Belçika ve İspanya takip etti.