Ekonomi
ANALİZ: Sanayi üretiminde toparlanmanın sürmesi bekleniyor
Sanayi üretimi Kasım ayında aylık bazda %2,5 artarken, yıllık bazda yeniden pozitif bölgeye geçti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, üretimdeki toparlanmanın ağırlıklı olarak yatırım ve enerji odaklı sektörlerden geldiğini, buna karşılık tüketim mallarına dayalı sektörlerde kırılganlığın sürdüğünü ortaya koyuyor. PMI ve elektrik tüketimi göstergeleri, kısa vadede sanayi üretiminde aylık bazda pozitif seyrin devam edebileceğine işaret ediyor.
Özet:
Sanayi üretimi Kasım ayında aylık bazda %2,5 artarken, yıllık bazda yeniden pozitif bölgeye geçti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, üretimdeki toparlanmanın ağırlıklı olarak yatırım ve enerji odaklı sektörlerden geldiğini, buna karşılık tüketim mallarına dayalı sektörlerde kırılganlığın sürdüğünü ortaya koyuyor. PMI ve elektrik tüketimi göstergeleri, kısa vadede sanayi üretiminde aylık bazda pozitif seyrin devam edebileceğine işaret ediyor.
Kasım’da iki aylık daralma sonrası güçlü artış
TÜİK’in açıkladığı mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış verilere göre sanayi üretimi Kasım ayında aylık bazda %2,5 büyüdü. Hatırlanacağı üzere sanayi üretimi Ekim’de %0,8, Eylül’de ise %2,2 oranında daralmıştı. Böylece Kasım verisi, iki aylık gerilemenin ardından güçlü bir toparlanmaya işaret etti.
Yıllık bazda bakıldığında sanayi üretimi %2,4 artış kaydederken, arındırılmamış veriler %0,5’lik sınırlı bir daralmaya işaret etti. Ocak–Kasım döneminde ise takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık %3,5 büyüme gösterdi.
Öngörüler büyük ölçüde gerçekleşti
Kasım ayı verileri, önceki değerlendirmelerde öngörülen senaryoyu büyük ölçüde teyit etti. Öncü göstergelere dayanarak aylık bazda %2’nin üzerinde bir artış beklenirken, düşük baz etkisinin katkısıyla yıllık büyümenin sınırlı pozitif seviyelerde kalacağı öngörülmüştü. Açıklanan veriler, aylık güçlü artış ve %2,4’lük yıllık büyüme ile bu beklentilerle uyumlu bir tablo ortaya koydu.
Ayrıca sanayi üretiminin yılın ilk çeyreğinde yalnızca %0,7 arttığı, ikinci çeyrekte %5,6’ya, üçüncü çeyrekte ise %5,1’e hızlandığı hatırlandığında, 2025 genelinde üretim dinamiklerinin dalgalı ancak toparlanma eğiliminde olduğu görülüyor.
Sermaye malları ve otomotiv öne çıktı
Sektörel kırılım, sanayi üretiminde ayrışmanın sürdüğünü gösteriyor. Takvim etkisinden arındırılmış yıllık bazda özellikle sermaye malı imalatı %10,9’luk artışla dikkat çekti. Bunun yanında metal eşya sanayi (makine-teçhizat hariç) %9,1, metalik olmayan mineral ürünler %13,8, motorlu kara taşıtı imalatı %15,3 ve ana metal sanayi %6,4 oranında büyüme kaydetti.
Ara malı imalatı %4,6, kimyasal ürünler %6,9, elektrikli teçhizat %12,7, plastik ve kauçuk ürünleri ise %2,8 artış gösterdi. Genel imalat sanayi üretimi Kasım ayında %2,7 büyürken, madencilik ve taş ocakçılığı sektörü %0,2’lik sınırlı bir artış kaydetti.
Tüketim odaklı sektörlerde zayıflık sürüyor
Buna karşılık bazı sektörlerde daralma eğilimi devam etti. Dayanıklı tüketim malları imalatı yıllık bazda %3,2 gerilerken, giyim eşyası imalatında daralma %25,9 gibi oldukça yüksek bir seviyede gerçekleşti. Makine-teçhizat imalatı %5,2, tekstil ürünleri %7,7 ve gıda ürünleri %3,7 oranında düşüş kaydetti.
Enerji ve kamu hizmetleri tarafında da zayıf bir görünüm öne çıktı. Elektrik, gaz ve su sektörü %2, enerji üretimi ise %1 oranında yıllık daralma yaşadı.
Ocak–Kasım döneminde toparlanma sınırlı ve dengesiz
Yılın ilk on bir ayına bakıldığında toparlanmanın daha ılımlı ve dengesiz bir yapıya sahip olduğu görülüyor. Bu dönemde sermaye malı imalatı %10,8, metal eşya sanayi %12, enerji %5,9 ve ana metal sanayi %4,7 oranında büyüme kaydetti. Metalik olmayan mineraller %7,2, gıda ürünleri %3,9, kimyasal ürünler %2,3, elektrikli teçhizat %3,1 ve motorlu kara taşıtları %3,2 artış gösterdi.
Buna karşılık makine-teçhizat imalatı %5,8, giyim eşyası %11,4, tekstil %4,5 ve dayanıklı tüketim malları %3,4 oranında daraldı. Dayanıksız tüketim malları (%–0,6) ile plastik-kauçuk ürünleri (%–0,1) de sınırlı negatif bölgede kaldı.
PMI ve elektrik tüketimi olumlu sinyal veriyor
Öncü göstergeler sanayi üretiminde kısa vadede aylık pozitif seyrin devam edebileceğine işaret ediyor. İmalat PMI endeksi Nisan 2024’ten bu yana 50 eşik değerinin altında kalsa da, son aylarda toparlanma eğilimi sergiliyor. Endeks Ekim’de 46,5 iken Kasım’da 48’e, Aralık’ta ise 48,9’a yükseldi.
Elektrik tüketimi de bu görünümü destekliyor. Aralık ayında elektrik tüketimi yıllık bazda %2,3 artarken, aylık bazda %13’lük güçlü bir yükseliş kaydetti. PMI, elektrik tüketimi ve bazı anekdotal göstergeler, sanayi üretiminin önümüzdeki dönemde aylık bazda yaklaşık %2 civarında büyüyebileceğine işaret ediyor.
Görünüm: Destekleyici ama kırılgan
Genel olarak yılın ilk 11 ayında sanayi üretimindeki toparlanma daha çok yatırım ve enerji odaklı sektörlerde yoğunlaşırken, tüketim mallarına dayalı üretim kalemlerinde kırılganlık devam ediyor. Bu tablo, sanayi üretiminin büyümeye katkı vermeyi sürdürdüğünü ancak ivmenin sektörler arasında dengesiz dağıldığını gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde kredi koşullarında olası bir gevşeme üretimi destekleyebilir. Buna karşın küresel talebe ilişkin belirsizlikler, ihracat pazarlarındaki zayıf görünüm ve yüksek finansman maliyetleri sanayi üretimi açısından aşağı yönlü risk oluşturmaya devam ediyor.
Kaynak: Gedik Yatırım
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
