Şili’de muhafazakâr zafer dengeleri değiştirdi: Trump’a Latin Amerika’da yeni bir müttefik

Şili’de aşırı muhafazakâr aday José Antonio Kast’ın cumhurbaşkanlığı seçimlerini açık farkla kazanması, Latin Amerika’daki siyasi dengelerde sağa kayışı hızlandırdı. Kast’ın zaferi, Donald Trump’a yakın liderlerin bölge genelinde güç kazanmasıyla birlikte Washington’un Batı Yarımküre stratejisine yeni bir müttefik eklerken, güvenlik, göç ve Çin ile ilişkiler başlıklarını yeniden öne çıkardı.

---

Kast’tan net zafer, Milei’den ideolojik kutlama

Şili’de pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde muhafazakâr aday José Antonio Kast, Komünist rakibi Jeannette Jara’yı %58’e karşı %42 ile geride bırakarak iktidara geldi. Sonuçların netleşmesiyle birlikte Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Güney Amerika haritasını paylaşarak kıtanın üst kısmını kırmızı, alt kısmını ise muhafazakâr maviyle boyadı ve “Sol geri çekiliyor, özgürlük ilerliyor” mesajını verdi.

Kast’ın zaferi, Trump’ın kısa süre önce yayımladığı ve Batı Yarımküre’yi ABD’nin güvenlik önceliklerinin merkezine koyan ulusal güvenlik stratejisinin hemen ardından gelmesi nedeniyle Washington’da da dikkatle izlendi.

---

Trump’a yakın liderler zinciri genişliyor

Şili’deki sonuç, bölgede Trump’a yakın ya da benzer ideolojik çizgideki liderlerin sayısını artırdı. Arjantin’de Milei’nin yükselişi, Bolivya’da merkez sağın zaferi, Honduras’ta Trump’ın desteklediği adayın güçlü performansı ve hâlihazırda Ekvador, Paraguay ve El Salvador’daki muhafazakâr yönetimler, Latin Amerika’da belirgin bir sağa kayışa işaret ediyor.

Washington merkezli Inter-American Dialogue düşünce kuruluşundan Michael Shifter, bu tabloyu “Trump yönetimi bunu ‘bizden biri kazandı’ şeklinde okuyacaktır” sözleriyle yorumladı.

---

Washington’dan hızlı mesaj: Güvenlik ve ticaret vurgusu

ABD yönetimi Kast’ı hızlıca tebrik etti. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Washington’un yeni Şili yönetimiyle bölgesel güvenliği güçlendirmek ve ticari ilişkileri canlandırmak için çalışacağını açıkladı.

Bu mesaj, ABD’nin Latin Amerika’ya yönelik iki temel önceliğine işaret ediyor:

• Organize suç ve düzensiz göçle mücadele

• Lityum ve bakır gibi kritik maden tedariklerinin Çin’e karşı güvence altına alınması

Şili, dünyanın en büyük bakır üreticisi ve ikinci büyük lityum üreticisi konumunda bulunuyor.

---

ABD’ye yakın, Çin’e temkinli denge

Buna karşın uzmanlara göre Kast, ticaret politikalarında Trump’tan daha temkinli bir çizgi izleyebilir. Çünkü Çin, Şili’nin en büyük ihracat pazarı konumunda.

New York Üniversitesi’nden Patricio Navia’ya göre, “Kast, ABD’nin önemli bir müttefik olduğunu biliyor. Ancak aynı zamanda Çin’in Şili’nin ana ticaret ortağı olduğunun da farkında. ABD ile uyumlu olunacak ama Çin düşmanlaştırılmayacak.”

---

Göç ve güvenlik merkezli kampanya

Kast’ın kampanyası, Trump’ı andıran sert güvenlik ve göç söylemleriyle dikkat çekti. Başkan seçilen Kast, Peru ve Bolivya sınırlarının hendekler, çitler ve dronlarla korunmasını, yasa dışı göçmenlerin ise sınır dışı edilmesini savundu.

Zafer konuşmasında Kast, “Şili yeniden suçtan, korkudan ve endişeden arınmış bir ülke olacak” ifadelerini kullandı. Buna karşın, seçim gecesi verdiği uzlaşmacı mesajlar, Trump tarzı sert söylemlerden daha yumuşak bir ton taşıdı.

---

Trump ağı ve Bannon etkisi

Kast, son yıllarda Trump’a yakın çevreler tarafından kurulan Latin Amerika’daki muhafazakâr ağın da bir parçası. 2022’de Brezilya’da düzenlenen CPAC konferansında Milei ve Jair Bolsonaro’nun oğlu Eduardo Bolsonaro ile birlikte sahneye çıkan Kast, Trump’ın eski danışmanı Steve Bannon’a yakın isimlerle temas kurdu.

Bannon, Kast’ın zaferini “Monroe Doktrini 2.0” olarak nitelendirerek, ABD’nin Latin Amerika’da Trump benzeri müttefiklerle daha baskın bir rol üstlenmesini savundu.

---

Sağ dalganın arkasındaki nedenler

Madrid merkezli Elcano Kraliyet Enstitüsü’nden Carlos Malamud’a göre, bölgede sağa kayış yalnızca suç ve göçle açıklanamaz. Malamud, **“Mevcut düzenden duyulan derin memnuniyetsizlik ve hızlı, kolay çözümler arayışı”**nın seçmen davranışında belirleyici olduğunu vurguluyor.

Genel eğilim ise, birkaç istisna dışında, iktidarları sandıkta cezalandırmak yönünde.

---

Sıradaki sınavlar: Brezilya ve Kolombiya

Latin Amerika’da Trump tarzı adaylar için bir sonraki test Şubat ayında Kosta Rika, ardından Peru (Nisan) ve Kolombiya (Mayıs) seçimleri olacak. Ancak en kritik sınav, Ekim ayında yapılacak Brezilya seçimleri olarak görülüyor. Mevcut Devlet Başkanı Lula da Silva, yaşı 80 olmasına rağmen yarışa favori olarak giriyor.

Michael Shifter’a göre, Trump’ın Kolombiya’da solcu Devlet Başkanı Gustavo Petro’ya yönelik sert söylemleri, muhafazakâr adaylara avantaj sağlamak yerine ters etki de yaratabilir.

---

Kaynak: Financial Times
Yazar: WS37

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]