AYM’den Flaş Karar: Cumhurbaşkanın Döviz, Tahvil, Kıymetli Maden ve Para Hareketlerini Sınırlama Yetkisi İptal Etti

Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanına döviz, tahvil, kıymetli maden ve para hareketlerini sınırlama yetkisi veren kanun hükmünü Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Mahkeme, temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlandırılabileceğini vurgulayarak, bu kadar kapsamlı bir düzenleme yetkisinin Cumhurbaşkanına verilmesinin “yasama yetkisinin devredilmezliği” ilkesine aykırı olduğuna karar verdi.

Söz konusu karar, Resmi Gazete’de yayımlandı. İptal edilen düzenleme, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’a dayanılarak çıkarılan bir yönetmelikle ilgiliydi. Danıştay 13. Dairesi, söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu değerlendirerek dosyayı Anayasa Mahkemesi’ne taşımıştı.

Yüksek Mahkeme kararında, Cumhurbaşkanına tanınan yetkinin; döviz, kıymetli maden, tahvil, hisse senedi, banknot ve bunlara bağlı belgelerin alım-satımı ile ithalat ve ihracatını düzenleme veya sınırlama gibi oldukça kapsamlı ekonomik düzenlemeleri içerdiğine dikkat çekildi. Bu düzenlemelerin mülkiyet hakkı, teşebbüs özgürlüğü ve sözleşme serbestisi gibi temel hak ve özgürlüklerle doğrudan bağlantılı olduğu ifade edildi.

Mahkeme, bu denli geniş etkileri olan düzenlemelerin yalnızca Cumhurbaşkanı kararıyla yapılamayacağını, bu tür sınırlamaların mutlaka kanunla yapılması gerektiğini belirtti. Aksi durumda, bu durumun Anayasa’nın 7. maddesinde yer alan yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı olduğu vurgulandı.

“Yetki sınırları belirsiz ve aşırı geniş”

Anayasa Mahkemesi ayrıca, ilgili kanun hükmünde Cumhurbaşkanına tanınan yetkinin sınırlarının açıkça belirlenmediğine ve bu yetkinin hangi ilkelere göre kullanılacağının da belirtilmediğine dikkat çekti. Bu nedenle, yetkinin Anayasal ilkelere aykırı olduğu sonucuna ulaşıldı.

Kararda şu ifadelere yer verildi:

“Kuralla Cumhurbaşkanına, ekonomik faaliyetlerin önemli bir kısmını doğrudan etkileyen kararlar alma yetkisi verilmiştir. Ancak bu yetkinin nasıl kullanılacağına dair yasada yeterli çerçeve çizilmemiştir.”

Bu doğrultuda, döviz, kıymetli madenler ve benzeri ekonomik araçların hareketlerinin sınırlandırılmasına ilişkin temel ilke ve esaslar belirlenmeden, Cumhurbaşkanına doğrudan karar alma yetkisi tanınmasının hukuka uygun olmadığına hükmedildi.

Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek

Anayasa Mahkemesi, iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Bu süre zarfında, yasama organının Anayasa’ya uygun yeni bir yasal düzenleme yapması öngörülüyor.