Dünya Ekonomisinin Tedarik Zinciri Sorunu Giderek Kötüleşiyor

Geçici olması gereken tedarik zinciri krizi, artan delta varyantı Asya’daki fabrika üretimini altüst ettiği ve nakliyeyi bozarak dünya ekonomisine daha fazla şok oluşturduğu için gelecek yıla kadar sürecek gibi görünüyor.

Önemli bileşenlerin kıtlığından, daha yüksek hammadde ve enerji maliyetlerinden etkilenen üreticiler, gemilerde yer almak için teklif savaşlarına zorlanıyor, navlun oranlarını rekora itiyor ve bazı ihracatçıları fiyatları yükseltmeye veya gönderileri tamamen iptal etmeye sevk ediyor.

Çin’in Covid’i kontrol altına alma kararlılığı, az sayıda vakanın bile ticarette büyük aksamalara neden olabileceği anlamına geldi. Bu ay hükümet, tek bir rıhtım işçisinin delta varyantına sahip olduğunu tespit etmesi üzerine Ningbo’daki dünyanın en işlek üçüncü konteyner limanının bir kısmını iki haftalığına geçici olarak kapattı. Bu yılın başlarında, Shenzhen’deki iskeleler bir avuç koronavirüs vakasının keşfinden sonra bolaltılmıştı.

Dünyanın yedinci büyük konteyner zinciri olan Tayvan merkezli Evergreen Marine Corp.’un başkanı Hsieh Huey-chuan, 20 Ağustos’taki yatırımcı brifinginde, “Liman tıkanıklığı ve konteyner nakliye kapasitesi sıkıntısı dördüncü çeyreğe hatta 2022’nin ortasına kadar sürebilir,” dedi. “Pandemi etkili bir şekilde kontrol altına alınamazsa, liman tıkanıklığı yeni bir normal haline gelebilir.”

Drewry World Container Index’e göre, Asya’dan Avrupa’ya bir konteyner göndermenin maliyeti Mayıs 2020’ye göre yaklaşık 10 kat daha yüksekken, Şanghay’dan Los Angeles’a maliyet altı kattan fazla arttı. HSBC Holdings Plc. bir notta, küresel tedarik zincirinin çok kırılgan hale geldiğini ve tek ve küçük bir kazanın “etkilerini kolayca büyüyebildiğini” söyledi.

Maybank Kim Eng Research Pte kıdemli ekonomisti Chua Hak Bin, enflasyonun daha yüksek navlun ve yarı iletken fiyatlarıyla beslenebileceğini söyledi. Buna ek olarak, dünyanın en büyük bisiklet üreticisi Tayvan’lı Giant Manufacturing Co da dahil üreticiler, artan maliyetleri yansıtmak için fiyatları yükselteceklerini söylüyorlar.

Bloomberg’in ekonomistlerle yaptığı son aylık ankete göre, ABD’de ekonomistler bu yıl için büyüme tahminlerini düşürdü ve yüksek enflasyon beklentilerini 2022’ye taşıdı. Bir yıl öncesine kıyasla, kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin üçüncü çeyrekte %4, dördüncü çeyrekte ise %4,1 artarak Federal Rezerv’in %2’lik hedefinin iki katına çıkması bekleniyor.

Hong Kong merkezli kahve makinesi üreticisi Eric Chan, mutfak aletlerine yönelik artan talebi karşılamak için yüzlerce bileşen içeren bir tedarik hattında zorlanırken daha aylarca sıkıntıların devam edeceğini öngörüyor.

Avrupa’daki ev markası isimlerinden satışların %90’ını alan Town Ray Holdings Ltd.’nin baş yöneticisi Chan, “Kritik bileşenleri bir yıllık kullanım için depoluyoruz, çünkü bir bileşeni kaçırırsak ürünleri üretemeyiz” dedi.

Delta varyantının özellikle Güneydoğu Asya’da yayılması, birçok fabrikanın çalışmasını zorlaştırıyor. Dünyanın en büyük ikinci ayakkabı ve giyim üreticisi olan Vietnam’da hükümet, üreticilere ihracatın ilerlemesini sağlamaya çalışmak için işçilerin fabrikalarında uyumasına izin vermelerini emretti.

Güçlü Toyota Motor Corp. bile etkileniyor. Otomobil üreticisi bu ay, çip kıtlığı da dahil olmak üzere arz kesintileri nedeniyle Japonya genelindeki 14 tesiste üretimi askıya alacağı ve üretimi %40 azaltacağı konusunda uyardı.

Gezegenin diğer tarafında, İngiltere’deki şirketler rekor düşük stok seviyeleriyle boğuşuyor ve perakende satış fiyatları Kasım 2017’den bu yana en hızlı şekilde yükseliyor.

Almanya’nın büyümesi de tehdit altında. Münih merkezli Ifo enstitüsü tarafından Çarşamba günü yayınlanan Avrupa’nın en büyük ekonomisine olan iş güveninin önemli bir ölçüsü, kısmen diğer malların yanı sıra metaller, plastik ürünler ve yarı iletkenler nedeniyle düştü.

Bloomberg ekonomistleri Endonezya ve Vietnam da dahil olmak üzere bazı büyük ihracatçılar hala delta salgınını kontrol altına almakta zorlanırken, tedarik zinciri darboğazlarının yakın zamanda çözüldüğünü görmenin zorluğunu vurguluyor. Üretimi yavaşlatarak ve maliyetleri raydan çıkarmasa da maliyetleri yukarı çekerek küresel toparlanmanın sürebileceğini ekliyorlar.

Fiyat baskılarının merkezinde ulaşım darboğazı var.

Büyük perakendeciler konteyner hatlarıyla uzun vadeli sözleşmelere sahip olma eğilimindedir, ancak Asya üretimi genellikle lojistik firmaları ve nakliyeciler aracılığıyla nakliye düzenleyen on binlerce küçük ve orta ölçekli üreticinin ağlarına dayanır. Buna karşılık, gemi sahipleri en yüksek teklifi verenlere sattıkları için müşteriler için yer sağlamakta zorlanıyorlar.

President Capital Management Corp. analisti Michael Wang’a göre, Asya-Amerika rotasındaki nakliye anlaşmalarının yaklaşık %60 ila %70’i spot veya kısa vadeli anlaşmalarla yapılıyor. Açık artırma tarzı fiyatlandırmanın Şubat 2022’deki Çin Yeni Yılı’na kadar devam edebileceğini düşünüyor.

Alıcılar da aynı fikirde. Almanya’da, Alman Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği’nin anketine katılan 3 bin firmanın yarısından fazlası, yaygın tedarik zinciri sorunlarının gelecek yıla kadar sürmesini bekliyor.

‘Seçenek Yok’

Çin dışındaki Asya fabrikaları için sorun daha da kötü. Güney Kore’nin en büyük konteyner hattı olan HMM Co.’nun bir sözcüsü, birçok Çinli şirketin kargolarını yüklemek için piyasanın üzerinde fiyatlar ödemeye istekli olduğunu söyledi. Yani gemiler Çin dışındaki limanları aradığında, neredeyse dolmak üzereler.

Daha düşük değerli bileşenlerin üretimini Güney ve Güneydoğu Asya’daki daha ucuz işgücü piyasalarına kaydırmak için onlarca yıl harcayan Çinli şirketler, şimdi bu parçaları bitmiş ürünlere monte edilebilecekleri fabrikalara götürmeye çalışmanın sorunlarıyla karşı karşıya.

Fabrikalar kilitlenmelere yenik düşerken, üreticiler hammaddeleri bir ülkeden diğerine geçirerek köstebek avına zorlanıyor.

Bloomberg