Piyasa
Trump’tan İran’a sert tehdit: “Anlaşma olmazsa çok daha ağır bombalayacağız”
Körfez'de barış ve Hürmüz Boğazı'nın açılması sanılandan çok, çok daha uzun sürebilir
ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın barış anlaşmasını kabul etmemesi halinde ülkenin “çok daha yüksek yoğunlukta” bombalanacağını söyledi. Washington ile Tahran arasında savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya yaklaşıldığına dair haberler piyasalarda iyimserlik yaratırken, Trump’ın sert açıklamaları bölgedeki tansiyonun hâlâ son derece yüksek olduğunu gösterdi. İran ise ABD teklifini değerlendirdiğini açıkladı ancak müzakerelerin baskı ve tehdit altında yürütülemeyeceğini vurguladı. Petrol fiyatları anlaşma beklentisiyle gerilerken küresel borsalarda yükseliş görüldü.
Trump: “Anlaşma olmazsa bombardıman yeniden başlar”
Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada İran’ın ABD’nin sunduğu şartları kabul etmesi halinde savaşın sona erebileceğini söyledi.
Trump, ABD’nin “Operation Epic Fury” adı verilen askeri operasyonunun İran’ın anlaşmayı kabul etmesi durumunda biteceğini belirtti.
ABD Başkanı ayrıca, böyle bir senaryoda Umman Körfezi’ndeki İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılacağını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tüm gemilere açılacağını ifade etti.
Ancak Trump aynı açıklamada İran’ın anlaşmayı reddetmesi halinde saldırıların çok daha sert şekilde yeniden başlayacağını söyledi.
“Eğer anlaşmayı kabul etmezlerse bombardıman başlayacak ve maalesef eskisinden çok daha yüksek yoğunlukta olacak” ifadelerini kullandı.
ABD ve İran anlaşmaya mı yaklaşıyor?
Trump’ın açıklamaları, Axios’un ABD ile İran’ın savaşı sona erdirecek 14 maddelik, tek sayfalık bir mutabakata yaklaştığını yazmasının ardından geldi.
Haberlere göre Washington, önümüzdeki 48 saat içinde Tahran’dan bazı kritik maddeler konusunda resmi yanıt bekliyor.
Taslak anlaşmanın savaşın sona erdirilmesi ve yeni müzakereler için çerçeve oluşturması hedefleniyor.
Anlaşmanın kabul edilmesi halinde:
- Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılması
- İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılması
- Bazı yaptırımların gevşetilmesi
- İran’ın nükleer faaliyetlerine sınırlamalar getirilmesi
gibi başlıkların gündeme gelmesi bekleniyor.
Piyasalar anlaşma ihtimalini satın aldı
ABD ile İran arasında diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesi küresel piyasalarda sert fiyat hareketlerine yol açtı.
Petrol fiyatları hızla gerilerken, küresel hisse senedi piyasalarında güçlü yükseliş görüldü.
Brent petrol yeniden 100 dolar seviyesinin altına yaklaşırken, yatırımcılar savaşın enerji arzı üzerindeki baskısının hafifleyebileceğini fiyatladı.
ABD tahvil faizleri gerilerken dolar da savaş öncesi seviyelere yakın işlem görmeye başladı.
Trump: “Savaşın bitme ihtimali çok yüksek”
Trump daha sonra PBS News’e yaptığı açıklamada savaşın sona erme ihtimalinin “çok yüksek” olduğunu söyledi.
Ancak ABD Başkanı aynı zamanda, anlaşma sağlanamaması durumunda İran’ın yeniden ağır bombardımana maruz kalacağını belirtti.
New York Post’a konuşan Trump, yüz yüze barış görüşmeleri için henüz erken olduğunu da ifade etti.
Trump ayrıca askeri ailelerle yaptığı bir etkinlikte İran’ın anlaşma yapmak istediğini düşündüğünü söyledi.
“Anlaşma yapmak isteyen insanlarla uğraşıyoruz. Bakalım bizi tatmin edecek bir anlaşma yapabilecekler mi?” dedi.
Exxon ve Chevron Beyaz Saray’da
Trump, Beyaz Saray’da Exxon Mobil ve Chevron dahil büyük enerji şirketlerinin yöneticileriyle görüştüğünü de açıkladı.
Görüşmelerin Venezuela ve küresel enerji piyasaları üzerine yapıldığı belirtilirken, Trump şirketlerin yeni enerji fırsatları aradığını söyledi.
Ancak görüşmede İran veya Hürmüz Boğazı’nın ele alınıp alınmadığı konusunda detay vermedi.
Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma dünya enerji piyasalarında ciddi arz şokuna neden olmuş durumda.
İran’dan “iyi niyet” vurgusu
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, Tahran’ın ABD teklifini hâlâ değerlendirdiğini açıkladı.
Baghaei, İran’ın yanıtını Pakistan üzerinden arabuluculara ileteceğini söyledi.
X hesabından yaptığı paylaşımda ise müzakerelerin tehdit ve baskıyla yürütülemeyeceğini vurguladı.
İranlı sözcü, “Müzakere kavramı iyi niyet gerektirir. Bu süreç dayatma, aldatma veya zorbalık değildir” ifadelerini kullandı.
İran-Çin yakınlaşması sürüyor
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ise Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile yaptığı görüşmede Pekin’in İran’ın egemenlik haklarına verdiği desteği övdü.
Araghchi, İran’ın Çin’e güvendiğini ve stratejik ortaklığın güçlendirilmesini istediklerini söyledi.
Çin yönetimi son dönemde Hürmüz Boğazı krizinin enerji güvenliği üzerindeki etkilerinden ciddi endişe duyuyor.
Pakistan arabuluculuk rolünde
Sürece yakın Pakistanlı bir yetkili de savaşın sona erdirilmesine yönelik teklifin önümüzdeki günlerde ciddi şekilde gündeme gelebileceğini söyledi.
Pakistan, son haftalarda ABD ile İran arasındaki en önemli diplomatik arabuluculardan biri olarak öne çıkıyor.
Ancak tüm diplomatik temaslara rağmen uzmanlar, taraflar arasında özellikle İran’ın nükleer programı, uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve bölgesel milis ağları konusunda ciddi anlaşmazlıkların sürdüğüne dikkat çekiyor.
Kaynak: CNBC
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
