Trump: ABD İran Operasyonunu “Kademeli Olarak Azaltmayı” Değerlendiriyor

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik askeri operasyonların hedeflerine büyük ölçüde ulaşıldığını belirterek sürecin “kademeli olarak azaltılmasının” gündemde olduğunu açıkladı. Ancak ateşkesi reddetmesi ve kara harekâtı seçeneğini masada tutması, Washington’un stratejisinde belirsizliğin sürdüğüne işaret ediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki riskler, yükselen petrol fiyatları ve küresel piyasalardaki dalgalanma ise çatışmanın ekonomik etkilerini derinleştiriyor.

Trump: “Hedeflerimize Çok Yaklaştık”

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran’a karşı yürütülen askeri operasyonların sona erdirilmesinin değerlendirildiğini belirtti. Trump, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri faaliyetlerinde hedeflerine “çok yaklaştığını” söyledi.

Trump, bu hedefleri şu şekilde sıraladı:

• İran’ın füze kapasitesinin tamamen etkisiz hale getirilmesi
• Savunma sanayi altyapısının yok edilmesi
• Donanma ve hava gücünün ortadan kaldırılması
• İran’ın nükleer kapasiteye ulaşmasının engellenmesi
• Bölgedeki müttefiklerin korunması

Ancak bu açıklama, ABD’nin çatışmayı sonlandırma niyetine dair net bir strateji sunmaktan uzak kaldı.

Ateşkes Yok, Kara Operasyonu Masada

Trump, aynı gün yaptığı başka bir açıklamada ateşkes fikrini reddetti ve gerekirse kara birliklerinin devreye sokulabileceğini belirtti.

“Bir tarafı tamamen yok ederken ateşkes yapılmaz,” diyen Trump, Washington’un askeri seçeneklerini açık tuttuğunu vurguladı.

Bu çelişkili mesajlar, ABD yönetiminin İran politikasında net bir yol haritası çizmekte zorlandığı yorumlarına neden oldu.

Hürmüz Boğazı Gerilimi Sürüyor

Dünyadaki petrol ve doğalgaz taşımacılığının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, çatışmalar nedeniyle fiilen kapanma noktasına geldi.

Trump, boğazın güvenliğinin ABD yerine bölgedeki ve enerjiye bağımlı diğer ülkeler tarafından sağlanması gerektiğini söyledi.

“Bu yolu kullanan ülkeler Hürmüz’ü korumalı. ABD bunu yapmak zorunda değil,” diyen Trump, gerekirse destek verebileceklerini ancak bunun zorunlu olmadığını ifade etti.

Uzmanlara göre bu yaklaşım, küresel petrol piyasasının birbirine bağlı yapısı göz önüne alındığında gerçekçi değil. ABD kendi üretimini artırmış olsa da fiyat şoklarından kaçınması mümkün değil.

İran’ın Tavrı Belirsizliğini Koruyor

İran tarafının ABD’nin olası bir geri adımına nasıl karşılık vereceği ise belirsizliğini koruyor. Son saldırılarda enerji altyapısının hedef alınması ve üst düzey isimlerin hayatını kaybetmesi, Tahran yönetiminin daha sert bir pozisyona yönelmesine neden oldu.

İran’ın, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda müzakereye yanaşmadığı ve Körfez ülkelerine yönelik misilleme saldırılarını sürdürdüğü belirtiliyor.

Petrol Fiyatları ve Piyasalar Sarsıldı

Çatışmanın ekonomik etkileri küresel piyasalarda sert şekilde hissedildi.

• Brent petrol fiyatı 112 doların üzerine çıkarak 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı
• Küresel hisse senetleri değer kaybetti
• ABD borsaları haftayı yaklaşık %2 düşüşle kapattı
• ABD tahvil getirileri yükseldi
• Altın fiyatları son 40 yılın en kötü haftasını yaşadı

Trump’ın operasyonları azaltabileceğine dair açıklamaları sonrası petrol fiyatları kısmen gerileyerek 108 dolar civarına indi.

Kara Harekâtı Senaryosu ve Riskler

ABD yönetiminin İran’daki stratejik enerji noktalarına yönelik kara operasyonu planlarını değerlendirdiği bildiriliyor. Bu kapsamda yüzlerce deniz piyadesinin Orta Doğu’ya sevk edilmesi gündemde.

Trump, İran’ın önemli petrol ihracat merkezi olan Kharg Adası’na yönelik planlar hakkında net konuşmaktan kaçındı.

Olası bir kara harekâtı:

• ABD askerleri için daha yüksek risk
• Operasyon maliyetlerinde ciddi artış
• Çatışmanın süresinin uzaması

gibi sonuçlar doğurabilir.

Savaşın Maliyeti ve Siyasi Etkiler

Pentagon’un savaş için Kongre’den ek 200 milyar dolar talep etmesi, çatışmanın kısa sürede sona ermeyebileceğine işaret ediyor.

Öte yandan ABD’de artan akaryakıt fiyatları da iç siyasette baskı yaratıyor. Benzin ve dizel fiyatları 2022’den bu yana en yüksek seviyelere çıkarken, bazı eyaletlerde litre fiyatlarının ciddi şekilde yükseldiği belirtiliyor.

Bu durum, yaklaşan ara seçimler öncesinde Trump ve Cumhuriyetçi Parti için önemli bir risk unsuru olarak değerlendiriliyor.

Küresel Etkiler Derinleşiyor

ABD’nin İran politikasındaki belirsizlik ve çatışmanın uzama ihtimali, yalnızca Orta Doğu’yu değil küresel ekonomiyi de etkilemeye devam ediyor.

Enerji arzı, ticaret yolları ve finansal piyasalar üzerindeki baskı, önümüzdeki dönemde daha geniş çaplı ekonomik dalgalanmalara yol açabilir.

Kaynak:  Bloomberg

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]