Gündem
Reuters: Trump İran’a Yönelik Askeri Seçenekleri Tartıyor, Amaç Protestoları Yeniden Alevlendirmek
Reuters’a konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, İran’da bastırılan protesto hareketini yeniden canlandırmak amacıyla güvenlik güçleri ve rejim liderlerini hedef alan askeri saldırı seçeneklerini değerlendiriyor. Ancak İsrailli ve Arap yetkililer, hava saldırılarının tek başına İran’daki ruhani rejimi devirmeye yetmeyeceği uyarısında bulunuyor.
Özet:
Reuters’a konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, İran’da bastırılan protesto hareketini yeniden canlandırmak amacıyla güvenlik güçleri ve rejim liderlerini hedef alan askeri saldırı seçeneklerini değerlendiriyor. Ancak İsrailli ve Arap yetkililer, hava saldırılarının tek başına İran’daki ruhani rejimi devirmeye yetmeyeceği uyarısında bulunuyor.
Washington’da “Rejim Değişikliği” Tartışması
Konuya yakın birden fazla ABD’li kaynağa göre Trump, bu ay İran’da binlerce kişinin hayatını kaybettiği sert güvenlik müdahalelerinin ardından, ülkede “rejim değişikliğine giden yolu açabilecek” koşullar yaratmayı hedefliyor.
Bu kapsamda değerlendirilen seçenekler arasında, Washington’un şiddetten sorumlu tuttuğu komutanlar ve kurumlara yönelik sınırlı ve hedefli saldırılar yer alıyor. Amaç, protestoculara devlet ve güvenlik binalarını ele geçirebilecekleri yönünde psikolojik bir eşik kazandırmak.
Bir başka kaynağa göre ise Trump’ın ekibi, İran’ın balistik füze kapasitesi ya da nükleer zenginleştirme altyapısına yönelik daha geniş çaplı ve kalıcı etkisi olacak bir saldırı seçeneğini de masada tutuyor.
Ancak Trump’ın henüz nihai bir karar vermediği, askeri yol dahil tüm seçeneklerin değerlendirme aşamasında olduğu belirtiliyor.
Uçak Gemisi Hamlesi, Askeri Kapasiteyi Artırdı
Bu hafta bir ABD uçak gemisi ve ona eşlik eden savaş gemilerinin Ortadoğu’ya ulaşması, Trump’ın askeri müdahale kapasitesini önemli ölçüde artırdı. Trump daha önce, İran’daki protestoların kanlı biçimde bastırılması halinde müdahale edebileceği tehdidinde bulunmuştu.
Ancak dört Arap yetkili, üç Batılı diplomat ve üst düzey bir Batılı kaynak, bu tür saldırıların protesto hareketini güçlendirmek yerine, 1979’dan bu yana görülen en kanlı baskı sonrası zaten şokta olan muhalefeti daha da zayıflatabileceğinden endişe ediyor.
“Hava Gücü Tek Başına Yetmez”
İsrail ile ABD arasındaki planlamalara doğrudan vakıf üst düzey bir İsrailli yetkili, Reuters’a yaptığı açıklamada, hava saldırılarının tek başına İran rejimini deviremeyeceğini söyledi.
“Rejimi devirmek istiyorsanız sahada asker olmalı. Ayetullah Hamaney öldürülse bile, yerine yenisi gelir.”
Yetkiliye göre İran’da gerçek bir siyasi dönüşüm ancak dış baskı ile organize bir iç muhalefetin birlikte hareket etmesiyle mümkün olabilir.
ABD istihbarat raporları da benzer bir tablo çiziyor: Protestolara yol açan koşullar hâlâ mevcut ve rejimi zayıflatıyor, ancak sistemi parçalayacak büyük kırılmalar henüz oluşmuş değil.
Trump’ın Hedefi: “Çöküş” Değil, Kontrollü Geçiş mi?
Batılı bir kaynak, Trump’ın asıl hedefinin “rejimi tamamen yıkmak” değil, liderlik değişimini tetiklemek olabileceğini söyledi. Bu senaryonun, Venezuela’da ABD müdahalesiyle yaşanan, hükümetin değiştiği ancak devlet yapısının korunduğu modele benzediği belirtiliyor.
Trump, Çarşamba günü İran’a yeniden çağrıda bulunarak nükleer silah konusunda masaya gelmesini istedi; aksi halde bir sonraki saldırının Haziran’daki üç nükleer tesise yönelik bombardımandan “çok daha ağır” olacağını söyledi.
İran: “Diplomasiye Açığız, Ama Saldırıya Sert Yanıt Veririz”
Üst düzey bir İranlı yetkili, Reuters’a yaptığı açıklamada ülkenin askeri bir çatışmaya hazırlandığını, ancak aynı zamanda diplomatik kanalları kullanmayı sürdürdüğünü söyledi. Yetkili, Washington’un şu aşamada diplomasiye açık görünmediğini savundu.
İran’ın BM Daimi Temsilciliği ise, ülkenin karşılıklı saygı temelinde diyaloğa hazır olduğunu, ancak baskı altında kalması halinde “daha önce görülmemiş şekilde” karşılık vereceğini açıkladı.
Hamaney Kontrolde, Ama Geri Planda
86 yaşındaki İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, son dönemde kamuoyundan büyük ölçüde çekildi. Bölgesel kaynaklara göre Hamaney, geçen yıl İsrail saldırılarında üst düzey askeri kadronun büyük bölümünün kaybedilmesinin ardından güvenli noktalarda bulunuyor.
Günlük yönetimin büyük ölçüde Devrim Muhafızları ve bu yapıya yakın isimlere, özellikle danışman Ali Laricani’ye kaydığı belirtiliyor. Buna rağmen Hamaney, savaş, halefiyet ve nükleer strateji konularında nihai yetkiyi elinde tutuyor.
Batılı diplomatlar, Hamaney sonrası döneme ilişkin net bir halef olmamasının, iktidarın tamamen Devrim Muhafızları’nın eline geçmesi riskini artırdığına dikkat çekiyor.
Bölgesel Korku: İran Çökerse Kaos Yayılır
Körfez ülkeleri, ABD’nin İran’a saldırması halinde ilk hedefin kendileri olacağından endişe ediyor. İran’ın, Yemen’deki Husiler aracılığıyla füze ve İHA saldırıları düzenleyebileceği belirtiliyor.
Suudi Arabistan, Katar, Umman ve Mısır’ın Washington’a askeri saldırıya karşı lobi yaptığı, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a, Suudi hava sahasının İran’a karşı kullanılmasına izin verilmeyeceğini ilettiği aktarıldı.
Bir Arap yetkili durumu şöyle özetledi:
“Tetiği ABD çekebilir, ama sonuçlarıyla biz yaşarız.”
En Kötü Senaryo: “Suriye’nin İlk Aşaması”
Analistlere göre en büyük risk, İran’ın Irak sonrası senaryoya benzer biçimde iç savaşa sürüklenmesi. Böyle bir durumda milyonlarca mülteci, artan radikalleşme ve Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışının kesintiye uğraması küresel sonuçlar doğurabilir.
Orta Doğu Enstitüsü’nden Alex Vatanka, en karanlık ihtimali şu sözlerle özetledi:
“Parçalanmış bir İran, erken aşama bir Suriye’ye dönüşebilir.”
Kaynak: Reuters
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz?
Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir.
Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
