Petrol Şokuna Yeni Önlem: “Eşel Mobil” Sistemi Geri Mi Dönüyor?

İran’daki savaşın küresel enerji piyasalarını sarsması Türkiye’de akaryakıt fiyatlarında büyük zam beklentisini gündeme getirdi. Motorine yaklaşık 6,69 TL, benzine ise 2 TL’nin üzerinde zam ihtimali Ankara’da alarm yarattı. Hükümetin, fiyat artışlarının enflasyonu patlatmasını önlemek amacıyla geçmişte uygulanan “Eşel Mobil” (hareketli vergi) sistemini yeniden devreye sokmayı değerlendirdiği belirtiliyor.

---

Petrol Fiyatlarındaki Sıçrama Ankara’yı Harekete Geçirdi

ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan savaşın Orta Doğu’daki enerji altyapısını hedef alması küresel petrol fiyatlarını hızla yukarı taşıdı. Suudi Arabistan ve Katar’daki bazı enerji tesislerinin hedef alınması, piyasalarda küresel arz krizine ilişkin endişeleri artırdı.

Enerji fiyatlarındaki bu sert yükselişin Türkiye’ye ilk yansıması ise akaryakıt fiyatlarında tarihi zam beklentisi oldu.

Sektör kaynaklarına göre:

• Motorine yaklaşık 6 lira 69 kuruş,

• Benzine ise 2 liranın üzerinde

zam yapılması gündemde.

Bu artışların Salı’yı Çarşamba’ya bağlayan gece pompaya yansıması bekleniyor.

---

Bloomberg: Hazine “Akaryakıt Kalkanı” Üzerinde Çalışıyor

ABD merkezli finans kuruluşu Bloomberg, Ankara’da yürütülen çalışmalarla ilgili dikkat çekici bir kulis haberi yayımladı.

Habere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı, petrol fiyatlarındaki yükselişin vatandaş üzerindeki etkisini sınırlamak amacıyla daha önce uygulanan “Eşel Mobil Sistemi”ni yeniden devreye almak için hazırlık yapıyor.

Bakanlık yetkilileri, sistemin devreye girmesi halinde bütçede oluşacak ÖTV gelir kaybının milyarlarca liraya ulaşabileceğini hesaplıyor.

Yetkililerin nihai kararı hafta sonuna kadar netleştirmesi bekleniyor.

---

Mehmet Şimşek’ten Enflasyon Mesajı

Bloomberg’in kulis bilgilerini güçlendiren en önemli sinyal ise Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’ten geldi.

Şimşek, sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada isim vermeden petrol fiyatlarındaki artışa karşı önlem arayışını doğrulayarak şu mesajı paylaştı:

“Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu artan petrol fiyatlarının enflasyonist etkisini sınırlamak için çalışıyoruz.”

Bu açıklama, hükümetin akaryakıt fiyat şokunu doğrudan tüketiciye yansıtmamaya yönelik adımlar atabileceği yorumlarına yol açtı.

ANALİZ: Gıda ve Enerji Kıskacındaki Ekonomide Faiz İndirimi Beklentileri Rafa Kalktı

---

Eşel Mobil Sistemi Nasıl Çalışıyor?

Türkiye’de akaryakıt fiyatları şu unsurların birleşiminden oluşuyor:

• Rafineri çıkış fiyatı

• Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)

• Katma Değer Vergisi (KDV)

• Dağıtıcı ve bayi kâr marjı

Uluslararası piyasalarda petrol fiyatı yükseldiğinde bu artış normalde doğrudan pompa fiyatlarına zam olarak yansıyor.

Eşel Mobil sistemi ise bu mekanizmayı tersine çeviriyor.

Sistem devreye girdiğinde:

• Uluslararası petrol fiyatlarındaki artış tüketiciye zam olarak yansıtılmıyor

• Artış kadar tutar devletin aldığı ÖTV’den düşülüyor

Örneğin motorinde 6,69 TL’lik artışın tamamı veya bir kısmı, ÖTV’den karşılanarak pompaya yansımayabilir.

Böylece:

• Akaryakıt fiyatları sabit tutulabilir veya

• Artış çok daha sınırlı seviyede kalabilir.

Sistem ilk olarak 2018’deki kur krizi sonrası uygulanmış, daha sonra 2022 yılında kaldırılmıştı.

Bakan Şimşek: “Artan Petrol Fiyatlarının Enflasyon Etkisini Sınırlandırmak Üzere Çalışıyoruz”

---

Türkiye İçin Zor Denge: Bütçe mi, Enflasyon mu?

Türkiye ekonomisi zaten yüksek enerji ithalatı faturası nedeniyle kırılgan bir dönemden geçiyor.

Şubat ayında yıllık enflasyon %31,5 seviyesine yükselirken, Mart için piyasa beklentisi aylık yaklaşık %2,5 civarında bulunuyor.

Ekonomistler, motorine tek seferde gelecek yaklaşık 7 TL’lik zammın:

• nakliye maliyetlerini

• gıda fiyatlarını

• üretim maliyetlerini

hızla artırarak genel enflasyonu yukarı çekebileceğini belirtiyor.

Bu nedenle hükümetin önünde zor bir tercih olduğu ifade ediliyor:

• Bütçede vergi kaybını göze almak
  veya

• yüksek enflasyon riskini kabul etmek.

Analistlere göre savaş koşullarında hükümetin enflasyonu kontrol altında tutmayı önceliklendirmesi ve Eşel Mobil sistemini yeniden devreye sokması güçlü bir ihtimal.

---

Enerji Krizi Küresel Ekonomiyi de Zorluyor

Orta Doğu’daki savaşın genişlemesi halinde enerji piyasalarında yeni şoklar yaşanabileceği belirtiliyor.

Bazı İranlı yetkililerin:

• petrol boru hatlarını hedef alma tehdidi

• Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimali

küresel enerji fiyatlarının daha da yükselmesine yol açabilir.

Bu durum yalnızca Türkiye değil, küresel ekonomi için de enflasyon ve büyüme risklerini artırıyor.

Şimdi gözler Ankara’dan gelecek resmi karar üzerinde.