İki Ateş Arasında Türkiye: Denge Politikasıyla Krizi Yönetmeye Çalışıyor

ABD-İsrail’in İran’a yönelik savaşı bölgesel bir çatışmanın ötesine geçerken, Türkiye tarafsızlık ve denge politikası izleyerek krizi yönetmeye çalışıyor. Ankara, hem savaşın yayılmasını engellemek hem de kendi güvenlik ve ekonomik çıkarlarını korumak için yoğun diplomasi yürütüyor.

---

Ankara Başından Beri Savaşa Karşıydı

Türkiye, savaş başlamadan önce de ABD yönetimine diplomasi çağrısı yapmıştı.

• Körfez ülkeleriyle birlikte Washington’a “çatışma yerine müzakere” mesajı verildi
• Türk yetkililer, sınırlı saldırıların bile bölgesel yayılma riski taşıdığı uyarısında bulundu

Bugün gelinen noktada bu öngörülerin büyük ölçüde gerçekleştiği görülüyor.

---

Dengeli Tepki: Ne Washington Ne Tahran

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan:

• ABD ve İsrail’in saldırılarını İran’ın egemenliğini ihlal ettiği gerekçesiyle eleştirdi
• Aynı zamanda İran’ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını da yanlış bulduklarını ifade etti

Bu yaklaşım, Türkiye’nin klasik “denge siyaseti”nin devamı olarak değerlendiriliyor.

---

Türkiye-İran İlişkisi: Rekabet ve İş Birliği Bir Arada

Ankara ile Tahran arasındaki ilişki “işbirlikçi rekabet” olarak tanımlanıyor.

İki ülke:

• Bazı bölgelerde rekabet ediyor
• Bazı konularda ise ortak pozisyon alıyor

Örneğin:

• 2017 Irak Kürt referandumuna karşı birlikte hareket edildi
• İsrail’in bölgedeki politikalarına karşı benzer tutumlar sergilendi
• Katar krizinde Ankara ve Tahran aynı safta yer aldı

Bu nedenle Türkiye, İran’ı doğrudan bir düşman olarak görmüyor.

Mehmet Öğütçü: Petrol Piyasasında Yeni Dönem: “70 Dolar Devri Kapandı”

---

En Büyük Risk: İran’da Kaos Senaryosu

Türkiye açısından en kritik risk, İran’da olası bir devlet zayıflaması veya iç karışıklık.

Bu senaryonun sonuçları:

• Yeni bir mülteci dalgası
• Sınır güvenliğinde ciddi riskler
• Etnik gerilimlerin artması

Özellikle:

• İran’daki Kürt grupların güç kazanması
• PKK ile bağlantılı yapıların etkisini artırması

Ankara için ciddi bir güvenlik tehdidi oluşturuyor.

---

Türkiye Kürt Kartına Karşı Hassas

ABD’nin İran içinde etnik unsurları kullanabileceğine dair iddialar Ankara’yı rahatsız etti.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan:

• Etnik ayrılıkçılığın kullanılmasına karşı uyarılarda bulundu
• ABD’den bu yönde bir adım atılmayacağına dair güvence aldı

Türkiye, İran’ın toprak bütünlüğünün korunmasını stratejik öncelik olarak görüyor.

---

Füze Krizi ve NATO Faktörü

Mart ayında Türkiye hava sahasına yönelen füzeler:

• NATO tarafından engellendi
• Ankara’nın güvenlik hassasiyetlerini artırdı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran’a açık mesaj vererek:

“Türk hava sahasının ihlali hiçbir şekilde kabul edilemez”

ifadesini kullandı.

İran tarafı ise saldırılarla bağlantısını reddetti.

---

Ekonomik Riskler: Enerji ve Enflasyon Baskısı

Savaşın ekonomik etkileri Türkiye’de hızla hissediliyor.

Başlıca riskler:

• Artan petrol fiyatları → enflasyon baskısı
• İran’dan doğal gaz tedarikinde olası kesinti
• Enerji maliyetlerinde yükseliş

Ayrıca:

• Türkiye’nin Rusya ve İran ile uzun vadeli enerji anlaşmaları yenilenme sürecine giriyor
• Bu durum belirsizliği artırıyor

---

Turizm ve Bölgesel Ticaret Zarar Görüyor

Savaşın dolaylı etkileri de dikkat çekiyor:

• İran ve çevre ülkelerden gelen turist akışı durma noktasına geldi
• Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu turizmi olumsuz etkilendi

Büyük turizm merkezleri şimdilik daha sınırlı etkilenmiş durumda.

---

Türkiye Diplomaside Aktif Rol Üstleniyor

Ankara, krizin çözümü için yoğun diplomasi yürütüyor:

• ABD, İran, AB ve Körfez ülkeleriyle temaslar
• Dolaylı müzakere kanallarının açık tutulması
• Ateşkes için girişimler

Uzmanlara göre Türkiye:

• Taraf olmayan konumu
• Hem Washington hem Tahran ile iletişim kurabilmesi

nedeniyle en güçlü arabuluculuk adaylarından biri.

---

İsrail Faktörü Dengeleri Zorlaştırıyor

İsrail’in artan askeri hamleleri:

• Bölgesel gerilimi artırıyor
• Türkiye ile İsrail arasında yeni gerilim başlıkları yaratıyor

Bu durum, Türkiye’nin arabuluculuk kapasitesini sınırlayabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.

---

Sonuç: Risk Yüksek, Denge Kritik

Türkiye için mevcut kriz:

• Güvenlik
• Ekonomi
• Dış politika

alanlarında eş zamanlı riskler barındırıyor.

Ankara’nın stratejisi ise net:

• Savaşın dışında kalmak
• Dengeyi korumak
• Diplomasiyle krizi yönetmek

Ancak çatışma uzadıkça bu dengeyi korumak giderek daha zor hale geliyor.

Giorgio Cafiero, Responsible Statecraft