Dünya Ekonomisi
ABD İran’ın Kharg Adası’ndaki Askeri Hedefleri Vurdu: Orta Doğu’daki Savaş Yeni Bir Aşamaya Girdi
İran'ın petrol ihracatı tehlikede, Brent $100/varile yapıştı
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile tırmanan savaşın 14. gününde ABD güçlerinin İran’ın kritik enerji merkezi Kharg Adası’nda askeri hedefleri bombaladığını açıkladı. Trump, operasyonu “Orta Doğu tarihinin en güçlü bombardımanlarından biri” olarak nitelendirirken, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki enerji sevkiyatını engellemeye devam etmesi halinde petrol altyapısının da hedef alınabileceği uyarısında bulundu. Savaşın genişlemesi küresel enerji piyasalarını sarsarken petrol fiyatları 100 doların üzerine çıktı ve Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği büyük ölçüde durdu.
ABD Kharg Adası’ndaki Askeri Hedefleri Bombaladı
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan kuvvetlerinin İran’ın Basra Körfezi’ndeki kritik noktalarından biri olan Kharg Adası’nda askeri hedefleri bombaladığını duyurdu.
Trump sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada operasyonu “Orta Doğu tarihindeki en güçlü bombardımanlardan biri” olarak nitelendirdi.
ABD güçlerinin Kharg Adası’ndaki askeri tesisleri hedef aldığını belirten Trump, şimdilik adadaki enerji altyapısını hedef almaktan kaçındığını ifade etti.
Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“Nezaket gereği adadaki petrol altyapısını yok etmemeyi tercih ettim.”
Ancak ABD Başkanı, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji sevkiyatını engellemesi halinde petrol tesislerinin de hedef alınabileceği uyarısında bulundu.
ABD Hürmüz Boğazı’nda Tankerleri Koruyabilir
Trump ayrıca ABD donanmasının yakın zamanda Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere eskort sağlamaya başlayabileceğini söyledi.
ABD Başkanı gazetecilere yaptığı açıklamada askeri operasyonların gerekirse devam edeceğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Planın oldukça önündeyiz.”
Savaşın 14. gününde ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının önemli ölçüde genişlediği belirtiliyor.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, savaşın başlangıcından bu yana İran’daki yaklaşık 15 bin hedefin vurulduğunu açıkladı.
İran’dan Meydan Okuyan Açıklamalar
İran tarafı ise saldırılara rağmen geri adım atmayacağını gösteren mesajlar verdi.
Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Larijani ve bazı hükümet yetkililerinin Tahran’da düzenlenen gösterilere katıldığı görüldü.
Uzmanlara göre Kharg Adası’ndaki askeri hedeflerin vurulması ancak enerji altyapısının hedef alınmaması Washington’un İran’a yönelik bir “uyarı atışı” anlamına geliyor.
Bu durum aynı zamanda ABD’nin gerektiğinde İran’ın enerji altyapısını da hedef alabileceği yönünde güçlü bir mesaj içeriyor.
Kharg Adası İran Ekonomisinin Kalbi
Kharg Adası İran ana karasının açıklarında, Basra Körfezi’nin derinliklerinde bulunuyor.
Ada, İran’ın enerji ihracatı açısından hayati bir öneme sahip.
Denizcilik stratejisi uzmanı Steven Wills, adanın İran petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının işlendiği ana merkez olduğunu belirtiyor.
Wills’e göre Kharg Adası’nın devre dışı kalması İran ekonomisi için ciddi bir darbe anlamına gelebilir.
“Bu ada ele geçirilirse veya yok edilirse İran’ın petrol ihraç kapasitesinin büyük bölümü ortadan kalkabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Enerji Piyasalarında Büyük Risk
Enerji analistleri Kharg Adası’ndaki sivil enerji altyapısının hedef alınmasının küresel petrol piyasalarında çok daha büyük bir şok yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Bu tür bir saldırının petrol fiyatlarını hızla yükseltebileceği ve küresel enerji krizini derinleştirebileceği ifade ediliyor.
Nitekim savaşın etkisi şimdiden enerji piyasalarında hissedilmeye başladı.
-
Brent petrol varil fiyatı 100 doların üzerine çıktı
-
ABD ham petrolü 2022’den bu yana en yüksek seviyeye yaklaştı
Basra Körfezi’nde milyonlarca varil petrol tankerlerde beklerken Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği büyük ölçüde durma noktasına geldi.
İran Hürmüz Boğazı’nı Kapatma Tehdidini Sürdürüyor
İran’ın yeni dini lideri Mojtaba Hamaney, ülkenin Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapalı tutmak için adımlar atacağını söyledi.
Babası Ali Hamaney’in ölümünden sonra ilk kez kamuoyuna açıklama yapan Hamaney, ABD ve İsrail saldırılarının devam etmesi halinde İran’ın savaşta yeni cepheler açabileceğini de dile getirdi.
ABD Savunma Bakanı Hegseth ise İran liderinin operasyonlar sırasında yaralanmış olabileceğini öne sürdü.
ABD Orta Doğu’ya Yeni Askeri Güç Gönderiyor
ABD yönetimi aynı zamanda bölgeye yeni askeri güç sevk ediyor.
Pentagon, 31. Deniz Piyade Sefer Birliği’nin Japonya’dan Orta Doğu’ya gönderileceğini açıkladı.
Yaklaşık 2.400 askerden oluşan birlik, USS Tripoli adlı gemiyle birlikte bölgeye hareket edecek.
Gemi şu askeri unsurları taşıyor:
-
F-35 savaş uçakları
-
V-22 Osprey tiltrotor uçakları
-
askeri helikopterler
Birliğin bölgeye ulaşmasının en az bir hafta süreceği tahmin ediliyor.
Savaşın Can Kaybı Artıyor
Resmi açıklamalara ve bağımsız kaynaklara göre savaşın başladığı günden bu yana yaklaşık 2.600 kişi hayatını kaybetti.
Ölümlerin büyük bölümü İran’da gerçekleşti.
Ayrıca:
-
Lübnan’da İsrail ile Hizbullah arasında devam eden çatışmalarda yaklaşık 700 kişi öldü
-
İsrail’de 12 sivil ve 2 asker hayatını kaybetti
-
Bazı Arap ülkelerinde de sınırlı sayıda can kaybı yaşandı
ABD ordusu da kayıplar verdiğini açıkladı.
Irak’ın batısında düşen bir ABD yakıt ikmal uçağındaki altı mürettebatın hayatını kaybettiği bildirildi. Böylece ABD’nin operasyon sırasında kaybettiği asker sayısı 13’e yükseldi.
İran’da Savaş Gölgesinde Gösteriler
İran’da her yıl düzenlenen Kudüs Günü yürüyüşleri bu yıl savaş atmosferinde gerçekleşti.
Tahran’da düzenlenen yürüyüş sırasında birkaç sokak ötede bir patlama meydana geldiği bildirildi.
İran’ın Tasnim haber ajansı, ABD ve İsrail saldırıları sırasında bir kadının hayatını kaybettiğini duyurdu.
Orta Doğu’da Savaşın Yeni Aşaması
Kharg Adası’na yönelik saldırı, savaşın yalnızca askeri değil aynı zamanda enerji güvenliği açısından da kritik bir aşamaya girdiğini gösteriyor.
Enerji altyapısının hedef alınması ihtimali küresel piyasalar açısından büyük bir risk oluştururken, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler petrol ve doğal gaz fiyatlarının seyrini belirleyecek temel faktörlerden biri olarak görülüyor.
Uzmanlara göre savaşın daha da genişlemesi halinde hem bölgesel güvenlik dengeleri hem de küresel enerji piyasaları ciddi bir türbülansa girebilir.
Kaynak: Bloomberg
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
