Genel
Türkiye, ABD’nin Gaz Yaptırımlarından Kaçınmak İçin Manevra Yapıyor
Türkiye, Rusya’dan doğal gaz tedarikini sürdürürken ABD yaptırımlarına takılmamak için diplomatik ve ticari bir denge politikası izliyor. İran gazı için de istisna istenecek. Washington’dan alınan geçici muafiyetler sayesinde ödemeler devam ederken, Ankara bir yandan da ABD’den LNG alımlarını artırıyor ve Amerikan enerji altyapısına yatırım planlarıyla Rusya’ya bağımlılığı azaltmaya çalışıyor.
Özet:
Türkiye, Rusya’dan doğal gaz tedarikini sürdürürken ABD yaptırımlarına takılmamak için diplomatik ve ticari bir denge politikası izliyor. İran gazı için de istisna istenecek. Washington’dan alınan geçici muafiyetler sayesinde ödemeler devam ederken, Ankara bir yandan da ABD’den LNG alımlarını artırıyor ve Amerikan enerji altyapısına yatırım planlarıyla Rusya’ya bağımlılığı azaltmaya çalışıyor.
ABD’den Türkiye’ye Rus Gazı İçin Süre Uzatımı
Reuters’a konuşan kaynaklara göre Türkiye ve Slovakya, Rusya’ya doğal gaz ödemeleri konusunda ABD’den aldıkları muafiyetin süresini Mayıs ayına kadar uzattı. Bu muafiyetler, Ukrayna savaşı nedeniyle Rus finans sistemine uygulanan yaptırımların enerji ticaretini sekteye uğratmasını önlemeyi amaçlıyor.
Washington, Kasım ayında Rusya’nın en büyük bankalarından biri olan ve Gazprom’un Avrupa’daki gaz ödemelerini tahsil eden Gazprombank’ı yaptırım listesine almıştı. Bu adım, Rus gazı kullanan Avrupa ülkeleri için önemli bir ödeme riskine yol açmıştı.
TurkStream Türkiye İçin Kritik Hat Olmayı Sürdürüyor
Türkiye, Macaristan ve Slovakya ile birlikte Aralık ayında ilk muafiyeti alan ülkeler arasında yer aldı. Böylece TurkStream üzerinden gelen Rus gazının ödemelerinde büyük bir engel aşılmış oldu.
Türkiye ve Macaristan, Rus gazını Karadeniz altından geçen TurkStream hattı üzerinden alıyor. Ukrayna’nın 2024 sonunda Rus gazının Avrupa’ya transitini durdurmasının ardından Slovakya, Macaristan üzerinden gelen TurkStream gazına daha fazla bağımlı hale geldi. Slovakya’nın ana ithalatçısı SPP, Şubat ayında Gazprom’un bu hat üzerinden yeniden sevkiyata başladığını açıkladı.
Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı konuyla ilgili yorum yapmazken, Slovakya ve Macaristan makamlarından da resmi bir açıklama gelmedi.
Ankara, İran Yaptırımları İçin de Muafiyet Arayabilir
Enerji sektörü kaynaklarına göre Türkiye, Rus gazına ek olarak İran kaynaklı enerji ödemeleri konusunda da ABD’den muafiyet talep etmeye hazırlanıyor. Bu adım, Ankara’nın çoklu tedarik yapısını koruma ve enerji arz güvenliğini sürdürme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Rus Gazı Kontratlarını Bir Yıl Uzattı
Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin süresi dolmak üzere olan Rus gazı ithalat sözleşmelerini bir yıl uzattığını açıkladı. Türkiye, Avrupa’da Rus gazı almaya devam eden son büyük pazar konumunda bulunuyor.
Türkiye’nin Gazprom ile olan sözleşmeleri kapsamında yıllık 22 milyar metreküp gaz ithalatı bulunuyor. Bu miktar, Türkiye’nin toplam gaz tüketiminin %40’ından azına denk geliyor. 2018’de bu oran %50’nin üzerindeydi.
Rus gazı, Blue Stream ve TurkStream boru hatları üzerinden, sırasıyla 2003 ve 2020’de başlayan uzun vadeli kontratlarla sağlanıyor.
ABD LNG’si ve Altyapı Yatırımı Gündemde
Türkiye’nin devlet doğalgaz ithalatçısı BOTAŞ, son yıllarda LNG tedarikini çeşitlendirmek amacıyla uzun vadeli anlaşmalar imzaladı. Bu LNG’nin önemli bir bölümü ABD’den geliyor.
Bakan Bayraktar, Gazprom’dan yapılacak tedarikin 2026’da da süreceğini, ancak uzun vadeli kontratlar yerine kısa vadeli (bir yıllık) anlaşmalara ağırlık verileceğini söyledi.
Türkiye’den ABD Gaz Üretimine Yatırım Planı
Ankara, sadece LNG ithalatıyla yetinmeyip ABD’de gaz üretimine yatırım yapmayı da değerlendiriyor. Bayraktar’a göre amaç, önümüzdeki 15 yılda ABD’den alınması planlanan 1.500 LNG kargosunun fiyat riskini dengelemek.
Bu kapsamda devlet şirketi TPAO, ABD’li enerji devleri Chevron ve Exxon ile görüşmeler yürütüyor. Olası bir anlaşmanın önümüzdeki ay sonuçlanabileceği belirtiliyor.
ABD, bu yıl 5,5 milyar metreküp ile Türkiye’nin dördüncü büyük doğal gaz tedarikçisi konumuna yükseldi.
Denge Politikası: Rusya’dan Gaz, ABD’den Güvence
Ortaya çıkan tablo, Türkiye’nin enerji politikasında çok yönlü bir denge arayışını yansıtıyor. Ankara bir yandan Rus gazını tamamen terk etmeyerek arz güvenliğini koruyor, diğer yandan ABD LNG’si ve Amerikan enerji yatırımlarıyla hem yaptırım riskini azaltıyor hem de Batı ile ilişkilerde manevra alanı yaratıyor.
Kaynak: Reuters
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
