Trump’tan Hürmüz Şartı: İran’a Sert Tehditler Tırmanıyor
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile olası bir anlaşmanın temel şartlarından birinin Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğunu vurgularken, anlaşma sağlanmaması halinde İran’ın kritik altyapısını hedef alacak sert askeri adımlar atılabileceğini açıkladı. Savaş ikinci ayına girerken, diplomasi alanı daralıyor ve küresel piyasalar üzerindeki baskı artıyor.
Hürmüz Boğazı Anlaşmanın Ana Koşulu Haline Geldi
ABD Başkanı Donald Trump, Orta Doğu’daki savaşı sona erdirecek herhangi bir anlaşmada Hürmüz Boğazı’nda serbest geçişin vazgeçilmez şart olduğunu söyledi.
Beyaz Saray’da düzenlenen basın toplantısında konuşan Trump, İran ile yürütülen görüşmelerin “iyi gittiğini” belirtirken şu ifadeleri kullandı:
“Kabul edilebilir bir anlaşma olmalı ve bunun bir parçası da petrol dahil her şey için serbest geçiştir.”
Trump daha önce Hürmüz’ün açılmasını temel şartlar arasında açıkça saymazken, son açıklamalarıyla bu konunun öncelikli hale geldiği görülüyor.
“İran’ın Altyapısı Yok Edilebilir” Tehdidi
Trump, İran’ın belirlenen süre içinde anlaşmaya varmaması halinde ciddi askeri sonuçlarla karşılaşacağını açıkça dile getirdi.
- Son tarih: Salı günü ABD saatiyle 20:00
- Tehdit edilen hedefler: Köprüler, elektrik santralleri ve kritik altyapı
Trump, ABD ordusunun İran’daki altyapıyı çok kısa sürede hedef alabileceğini belirterek:
“İstersek birkaç saat içinde tamamen yok edebiliriz” dedi.
Bu açıklamalar, savaşın askeri boyutunun daha da genişleyebileceği yönünde endişeleri artırdı.
İran’dan Sert Yanıt: “Boğaz Açılmayacak”
Tahran yönetimi ise ABD’nin taleplerini reddetmeye devam ediyor.
İran’ın şartları:
- Savaşın kalıcı olarak sona ermesi
- Savaş tazminatlarının ödenmesi
- Yaptırımların kaldırılması
İranlı yetkililer, bu koşullar sağlanmadan Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmayacağını vurguluyor.
Ayrıca İran, Körfez’deki enerji altyapılarına yönelik saldırılarını sürdürerek baskıyı artırıyor.
Savaş Manşetleri Piyasayı Esir Aldı: Piyasalar Trump’ın “Gece Yarısı” Ültimatomuna Kilitlendi
Diplomasi Trafiği Yoğunlaştı
Perde arkasında diplomatik temaslar hız kazanmış durumda.
- Pakistan, Türkiye ve Mısır arabuluculuk girişimlerinde bulunuyor
- Yaklaşık 45 günlük geçici ateşkes seçeneği masada
- ABD tarafında görüşmelere JD Vance ve Steve Witkoff da dahil
Trump ise İran’ın “iyi niyetle müzakere ettiğini düşündüklerini” ancak bunun kısa sürede netleşeceğini söyledi.
Piyasalar Tedirgin: Petrol Yükselişte
Trump’ın sert açıklamaları enerji piyasalarında dalgalanmayı artırdı.
- Brent petrol: 109 doların üzerine çıktı
- ABD ham petrolü: 112 dolar seviyesine yaklaştı
Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrolün küresel arzın yaklaşık %20’sini oluşturması nedeniyle, boğazdaki belirsizlik fiyatları yukarı yönlü baskılıyor.
Buna karşın:
- Hisse senetleri sınırlı yükseliş gösterdi
- Tahvil ve dolar piyasalarında sınırlı hareket gözlendi
Savaşın Seyri ve Küresel Riskler
Savaşın ikinci ayına girilmesiyle birlikte:
- Binlerce kişinin hayatını kaybettiği
- Küresel enerji arzında tarihi bir şok yaşandığı
- ABD’de artan benzin fiyatlarının iç politik baskı yarattığı
görülüyor.
İran ise ABD’nin altyapıya yönelik olası saldırılarına karşılık olarak Körfez’de daha geniş çaplı enerji hedeflerini vurabileceğini belirtiyor. Bu durum küresel ekonomik riskleri daha da büyütüyor.
Askeri Hazırlıklar: ABD Cephesi
ABD’nin İran’a yönelik askeri hazırlıkları da dikkat çekiyor:
- Uzun menzilli JASSM-ER füzelerinin büyük bölümü savaşa tahsis edildi
- Küresel stokların önemli kısmı Orta Doğu’ya kaydırıldı
- İran’ın hâlâ 1.000’den fazla füze kapasitesine sahip olduğu değerlendiriliyor
Bu tablo, çatışmanın kısa sürede sona ermeyebileceğine işaret ediyor.
Sonuç: Diplomasi Daralıyor, Risk Artıyor
Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı anlaşmanın merkezine koyması ve askeri tehditleri sertleştirmesi, savaşta yeni bir kritik eşik oluşturuyor.
Ancak:
- İran’ın geri adım atmaması
- Enerji altyapısına yönelik saldırıların sürmesi
- Küresel piyasalarda artan oynaklık
çatışmanın daha uzun ve maliyetli bir sürece evrilebileceğini gösteriyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
