Genel
Trump’tan İran’a 48 saat ültimatom: Hürmüz Boğazı açılmazsa enerji altyapısı hedef alınacak
Bu hafta da piyasalar yerlerde sürünecek
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı yeniden ticari gemi trafiğine açması için 48 saat süre verdi. Aksi takdirde İran’ın enerji altyapısını hedef alacağını açıklayan Trump’ın bu çıkışı, zaten yükselen petrol fiyatlarını daha da yukarı taşıdı. Küresel enerji arzının yaklaşık %20’sini etkileyen boğazdaki kriz, piyasalar ve jeopolitik dengeler açısından kritik bir risk haline geldi.
Trump’tan sert mesaj: “Enerji tesislerini yok ederiz”
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı açmaması halinde ülkenin enerji altyapısını hedef alacaklarını söyledi.
Trump, özellikle İran’ın en büyük enerji tesislerinden başlayarak “vurup yok edeceklerini” ifade ederek gerilimi ciddi şekilde tırmandırdı.
Bu açıklama, bir gün önce askeri operasyonların azaltılabileceğini ima eden Trump’ın söylemiyle çelişerek piyasalarda belirsizliği artırdı.
Küresel enerji arzı tehdit altında
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği kritik bir enerji koridoru konumunda.
Bölgede yaşanan gerilim ve tehditler, enerji sevkiyatını neredeyse durma noktasına getirdi. Bu durum petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açtı.
Brent petrol fiyatı haftayı 112,19 dolar seviyesinde kapattı.
İran temkinli, alternatif geçişler deneniyor
İranlı yetkililer, devam eden çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda isteksiz bir tutum sergiliyor.
Buna rağmen bazı ülkeler alternatif yollarla sevkiyat yapmaya çalışıyor. Örneğin İran donanması, Hindistan’a ait bir LNG tankerinin geçişine diplomatik girişimler sonrası eşlik etti.
İran Savaşı Küresel Ekonomiyi Sarsıyor: En Çok Hangi Ülkeler Etkilenecek?
Enerji altyapısı hedef olabilir
Trump’ın tehdit ettiği hedefler arasında İran’ın geniş enerji altyapısı bulunuyor.
Bloomberg verilerine göre İran’da 98 aktif doğalgaz santrali yer alıyor. Bunlar arasında:
- Damavand santrali (Tahran yakınları)
- Ramin santrali (Ahvaz kuzeyi)
- Kerman tesisi (Chatroud)
öne çıkan büyük üretim merkezleri arasında yer alıyor.
Ayrıca Bushehr nükleer santralinin de potansiyel hedefler arasında olabileceği değerlendiriliyor.
İsrail-İran çatışması enerji tesislerini hedef alıyor
Bölgedeki gerilim sadece söylemle sınırlı değil.
İsrail geçtiğimiz günlerde İran’daki Güney Pars doğalgaz sahasını hedef alırken, İran da Katar’daki dünyanın en büyük LNG tesisine saldırılar düzenledi.
Bu karşılıklı saldırılar, enerji altyapısının doğrudan hedef haline geldiğini gösteriyor.
Füze saldırıları ve sivil kayıplar artıyor
Çatışmaların dördüncü haftasına girilirken, İran’ın İsrail’e yönelik füze saldırıları sürüyor.
İsrail’in güneyinde gerçekleşen saldırılarda 100’den fazla kişi yaralanırken, Arad kentinde ciddi hasar oluştu.
İran ise saldırıların, kendi nükleer tesislerine yönelik önceki operasyonlara yanıt olduğunu açıkladı.
ABD iç siyaseti için risk büyüyor
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, Trump açısından iç politikada önemli bir risk oluşturuyor.
Ara seçimlere sekiz ay kala seçmenlerin ekonomik koşullara ve yaşam maliyetlerine odaklanması beklenirken, petrol fiyatlarındaki artış enflasyon baskısını artırabilir.
ABD her ne kadar rekor seviyede petrol ve gaz üretimi yapsa da küresel fiyat artışlarından etkilenmeye devam ediyor.
ABD müttefiklerinden destek gelmedi
Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için müttefiklerini devreye sokma çabaları büyük ölçüde sonuçsuz kaldı.
ABD Başkanı, NATO müttefiklerini yeterli destek vermemekle suçlayarak “korkak” olarak nitelendirdi.
ABD’nin gemilere askeri eskort sağlama ve sigorta desteği sunma planlarına rağmen henüz bu koruma altında geçen tanker bulunmuyor.
G7’den İran’a kınama
G7 ülkelerinin dışişleri bakanları yayımladıkları ortak açıklamada İran’ın bölgedeki saldırılarını kınadı.
Açıklamada İran’ın sivil altyapıyı hedef almasının küresel güvenliği tehdit ettiği vurgulanarak saldırıların derhal durdurulması çağrısı yapıldı.
Sonuç: Enerji piyasaları kırılgan, riskler büyüyor
Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gelişmeler, küresel enerji piyasaları açısından kritik bir kırılganlık yaratıyor.
Trump’ın sert söylemleri ve askeri tehditleri, piyasada belirsizliği artırırken petrol fiyatlarının yüksek seyretmesine neden oluyor.
Önümüzdeki dönemde boğazın durumu, enerji arzı ve küresel enflasyon açısından belirleyici olmaya devam edecek.
Kaynak: Bloomberg
