Protein Çılgınlığı Rafları Sardı, Türkiye Ayazda Kaldı

Zayıflama ilaçlarının yaygınlaşması ve sağlıklı yaşam trendleriyle birlikte protein, spor salonlarının ötesine geçerek ana akım tüketime girdi. Gıda şirketleri satışlardaki durgunluğu aşmak için proteinli ürünleri raflara ve menülere hızla taşıyor. Ancak uzmanlar, “protein fazlalığı” riskine de dikkat çekiyor.  Türkiye ise proteinsizlikten güdük kalıyor.

Türkiye’nin eksik protein dramı

Küresel trendler ve kentli “erken benimseyenler” (early adopters), proteinli sütlerden sporcu takviyelerine uzanan bir “protein çılgınlığını” beslerken; Türkiye genelinde halkın beslenme tablosu sessiz bir protein eksikliği kriziyle karşı karşıya. Tarihsel olarak karbonhidrat odaklı Akdeniz-Anadolu mutfağına dayanan Türkiye diyeti, 2026’da kronikleşen gıda enflasyonu ve azalan alım gücü nedeniyle hayvansal protein alımında ciddi bir gerileme yaşıyor.

Sağlık raporları, DSÖ’nün (WHO) vücut ağırlığı başına önerdiği 0,8g – 1,2g protein miktarının Türkiye ortalamasında karşılanamadığını; tüketimin ağırlıklı olarak bitkisel kaynaklara (tahıl ve baklagiller) kaydığını gösteriyor. Çocuklarda bilişsel gelişim, yaşlılarda ise kas kütlesinin korunması için kritik olan “hayvansal protein” tüketimi, Avrupa ortalamalarının oldukça altında seyrediyor. Veriler, ortalama bir hanehalkının toplam protein alımı içinde hayvansal proteinin payının yalnızca %26-30 civarında kaldığını, kırmızı etin ise üst gelir grubu dışındaki geniş kitleler için bir “lüks tüketim” maddesine dönüştüğünü kanıtlıyor.

Bu durum, keskin bir beslenme bölünmesi yaratıyor: Bir yanda İstanbul’un lüks marketlerinde yüksek proteinli “yaşam tarzı” ürünleri pazarlanırken, diğer yanda geniş halk kitleleri “gizli açlık” yaşıyor. Kalori ihtiyacı ucuz nişastalarla karşılansa da, temel amino asit ihtiyacı giderilemiyor. Bu yapısal eksiklik, “protein çılgınlığı” reklam panolarını süslese de, uzun vadede halk sağlığı üzerinde ciddi riskler barındırmaya devam ediyor.

Öte yanda, Gelişmiş Ülkeler proteini yeniden keşfederken, ihtiyacın çok üzerinde kullanıyor.

Süpermarket rafları ve restoran menüleri hızla yüksek proteinli ürünlerle doluyor. Proteinli simitler, çikolatalar, kahvaltılık gevrekler ve hatta protein eklenmiş şişe sular artık marketlerde ve online platformlarda satılıyor. Süt ürünleri reyonlarında proteinle zenginleştirilmiş yoğurtlar ve içecekler öne çıkıyor.

Kahve zincirleri de trende ayak uyduruyor. Starbucks ve Dunkin’, içeceklerine protein takviyesi sunarken; Chipotle Mexican Grill “yüksek proteinli menü” başlığı altında 15 ila 81 gram protein içeren et kaplarını satışa sundu.

Zayıflama İlaçları ve Sosyal Medya Etkisi

Protein, kas gelişimi ve onarımı için dengeli beslenmenin temel unsurlarından biri. ABD’de yakın zamana kadar günlük öneri kadınlar için 46 gram, erkekler için 56 gramdı. Ancak popüler diyetler, sosyal medya influencer’ları ve GLP-1 tipi zayıflama ilaçlarının kas kaybı riskini gündeme getirmesiyle protein tüketimi adeta “moda” haline geldi.

Trump yönetimi döneminde açıklanan yeni beslenme kılavuzları, protein alımının neredeyse iki katına çıkarılabileceğini savunarak önceki önerilerin karbonhidrat lehine proteini “şeytanlaştırdığını” iddia etti. Bu yaklaşım, sağlık uzmanları arasında tartışma yarattı.

Şirketler Proteine Yatırım Yapıyor

Talep kaymasını fark eden gıda şirketleri, protein odaklı ürünlere yöneliyor. NielsenIQ verilerine göre ABD’de protein iddiası taşıyan gıda ürünlerinin satış hacmi geçen yıl yüzde 4,6 arttı. Danışmanlık şirketi AlixPartners’a göre proteinli ürünler, genel pazara kıyasla üç-dört kat daha hızlı büyüyor.

Online üretici–marka platformu Keychain’de proteinle ilişkili üretici aramaları, 2025’in son üç ayında yıllık bazda yüzde 64 arttı. En fazla ilgi gören kategoriler arasında gevrekler, atıştırmalıklar ve temel mutfak ürünleri yer aldı.

Küresel Talep Artışı Beklentisi

Barclays analizine göre, zayıflama ilaçlarının yaygınlaşması ve sağlıklı beslenme trendlerinin gelişmekte olan ülkelere yayılmasıyla küresel protein talebi önümüzdeki beş yılda yüzde 37 artabilir. Araştırmalar, tüketicilerin yüksek proteinli ürünler için yüzde 5 ila 30 arasında daha fazla ödemeye istekli olduğunu gösteriyor.

Markalar Yeni Ürünlerle Sahada

Starbucks geçen yıl proteinli soğuk köpük ve proteinli latte’leri piyasaya sürdü; ünlü isimlerle tanıtılan “gizli menü” proteinli içecekler premium fiyatla satılıyor. Analistlere göre proteinli içecekler yüzde 15–25 fiyat primiyle alıcı buluyor.

Gıda ve içecek devi PepsiCo, Doritos Protein ve protein, elektrolit ve lif içeren Propel Clear Protein adlı şişe suyu piyasaya sürmeyi planlıyor. General Mills, kahvaltılık gevrek satışları düşerken Cheerios Protein ile güçlü bir çıkış yakaladı.

Süt ürünleri tarafında Coca-Cola, proteinli filtre süt üreten Fairlife için New York’ta 650 milyon dolarlık tesis yatırımı yapıyor. Şirket yöneticileri, proteinli içeceklere yönelik uzun vadeli talebin güçlü olduğunu vurguluyor.

Herkes Aynı Trende Uymuyor

Protein patlamasından pay alamayan alanlar da var. Bitki bazlı et alternatifleri tüketicilerden beklenen ilgiyi görmedi. Beyond Meat’in satışlarının 2025’te 300 milyon doların altına gerilemesi bekleniyor. Şirket, bu tabloya karşı proteinli içeceklerle ürün gamını genişletmeye çalışıyor.

Uzmanlardan Uyarı: Fazlası Zarar

Beslenme uzmanları, birçok Amerikalının zaten ihtiyaç duyduğundan fazla protein tükettiğine ve bunun kilo artışı riskini artırabileceğine dikkat çekiyor. Euromonitor’a göre protein, bilimsel tartışmalara rağmen tüketici gözünde hâlâ “mucize” bir sağlık algısına sahip.

Süt ürünleri piyasasında ise protein zengini peynir altı suyunun fiyatı son bir yılda yüzde 60’tan fazla arttı. Bir zamanlar yan ürün olan whey proteini, bugün sektörün en değerli girdilerinden biri haline geldi.

Kaynak:  FT, Gemini

---

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz?
Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir.
Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]