İran saldırıları Suudi petrol altyapısını vurdu: Üretimde keskin düşüş

İran’ın Suudi Arabistan’ın kritik enerji altyapısına yönelik saldırıları, krallığın petrol üretimini ve ihracat kapasitesini ciddi biçimde etkiledi. Doğu-Batı boru hattına yapılan saldırı günlük 700 bin varillik akışı keserken, üretim tesislerine yönelik saldırılar toplam üretimi de düşürdü. Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik sürerken küresel arz dengesi üzerindeki riskler artıyor.

Kritik boru hattına saldırı: Günlük 700 bin varil kayıp

Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı açısından hayati öneme sahip Doğu-Batı (East-West) boru hattı İran kaynaklı saldırının hedefi oldu. Devlet ajansına göre saldırı, hattın pompa istasyonlarından birine isabet etti.

Söz konusu boru hattı, Basra Körfezi’ne yakın üretim sahalarından çıkarılan petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu terminaline taşıyor. Günlük yaklaşık 7 milyon varil kapasiteye sahip olan bu hat, özellikle İran savaşı sırasında Suudi Arabistan’ın ana ihracat güzergâhı haline gelmişti.

Saldırı sonucunda hattaki akışın günlük yaklaşık 700 bin varil azaldığı bildirildi.

Üretim tesisleri de hedefte: 600 bin varillik üretim kaybı

Saldırılar yalnızca boru hattıyla sınırlı kalmadı. Suudi Arabistan’ın Manifa ve Khurais gibi önemli üretim sahaları da hedef alındı.

Bu saldırıların ardından ülkenin petrol üretiminin günlük yaklaşık 600 bin varil azaldığı belirtiliyor. Ayrıca bazı rafinerilerin de hasar gördüğü ifade ediliyor.

Bu gelişmeler, küresel petrol arzında zaten İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğine yönelik saldırıları nedeniyle oluşan aksaklıkları daha da derinleştiriyor.

Hürmüz Boğazı hâlâ fiilen kapalı

ABD ile İran arasında varılan iki haftalık ateşkese rağmen, enerji piyasaları açısından en kritik nokta olan Hürmüz Boğazı’nda belirsizlik devam ediyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin devlet petrol şirketi ADNOC’un CEO’su Sultan Ahmed Al Jaber, boğazın fiilen açık olmadığını net bir şekilde ifade etti.

Al Jaber, sosyal medya paylaşımında şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bu noktada net olmak gerekiyor: Hürmüz Boğazı açık değil. Geçişler kısıtlı, şartlı ve kontrol altında.”

İran ise boğazdan geçmek isteyen gemilerin kendi onayını alması gerektiğini açıkça dile getiriyor.

Küresel arzın %20’si risk altında

Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık %20’sinin geçtiği kritik bir geçiş noktası olarak öne çıkıyor. 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail saldırıları sonrası İran’ın hamleleriyle birlikte bu arterdeki akış ciddi şekilde sekteye uğradı.

Enerji analiz şirketi Kpler’e göre, Körfez ülkeleri şu ana kadar yaklaşık 13 milyon varillik günlük üretimi durdurmak zorunda kaldı.

Bu durum, küresel petrol piyasasında arz daralması ve fiyat baskısı risklerini artırıyor.

Trump’tan İran’a sert uyarı: “Derhal durmalı”

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlerden ücret talep ettiği iddialarına sert tepki gösterdi.

Trump, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“İran’ın tankerlerden geçiş ücreti aldığına dair haberler var. Eğer bu doğruysa derhal durdurmalılar.”

Trump ayrıca, İran’ın nükleer silah edinmesine izin vermeyeceklerini yineleyerek, petrol akışının İran’ın katkısı olsun ya da olmasın yeniden sağlanacağını savundu.

Kripto para ile geçiş ücreti iddiası

Öte yandan uluslararası basında yer alan haberlere göre İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçiş için tankerlerden kripto para ile ödeme talep etmeyi planlıyor.

Bu iddialar, zaten kırılgan olan ateşkes ortamında yeni bir gerilim başlığı yaratırken, küresel enerji ticaretinin geleceği açısından da ciddi soru işaretleri doğuruyor.

Enerji piyasalarında kırılganlık sürüyor

Yaşanan gelişmeler, küresel enerji piyasalarında belirsizliğin devam ettiğini gösteriyor. Bir yandan altyapıya yönelik saldırılar üretimi düşürürken, diğer yandan Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalar arz zincirini zorluyor.

Uzmanlara göre, ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüşmemesi halinde petrol fiyatlarında yeni dalgalanmalar ve küresel enflasyon üzerinde ek baskılar kaçınılmaz olabilir.

CNBC