Genel
Danimarka’dan Trump’a sert mesaj: “Grönland’a el koyma tehditlerine son verin”
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamalarına sert tepki gösterdi. Venezuela’ya yönelik ABD askeri müdahalesinin ardından NATO müttefikleri arasında tansiyon yükselirken, Kopenhag yönetimi Washington’a “tarihi bir müttefike yönelik tehditlere son verin” çağrısı yaptı
Özet:
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik açıklamalarına sert tepki gösterdi. Venezuela’ya yönelik ABD askeri müdahalesinin ardından NATO müttefikleri arasında tansiyon yükselirken, Kopenhag yönetimi Washington’a “tarihi bir müttefike yönelik tehditlere son verin” çağrısı yaptı. Grönland ve Danimarka yetkilileri, ABD’nin ilhak imalarını “kabul edilemez” olarak nitelendirdi.
Trump’ın sözleri tansiyonu tırmandırdı
ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada “Grönland’a ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı. Açıklama, Venezuela’da Nicolas Maduro’nun ABD operasyonuyla yakalanmasının ardından Washington’un “yarımküresel savunma” doktrinini daha açık biçimde dillendirdiği bir dönemde geldi.
Gerilimi artıran bir diğer gelişme ise Trump’ın en yakın çevresinden gelen sembolik bir paylaşım oldu. Başkanın yardımcısı konumundaki isimlerden biri olan Stephen Miller’ın eşi Katie Miller, sosyal medya platformu X’te Grönland haritasını ABD bayrağıyla kaplanmış şekilde paylaştı. Paylaşımda yalnızca “soon” (yakında) ifadesinin yer alması, Kopenhag ve Nuuk’ta büyük tepki topladı.
Frederiksen: “Bu söylem akıl dışı”
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Trump’ın açıklamalarına bugüne kadarki en net ve sert yanıtını verdi. The Atlantic’e verdiği röportajda Frederiksen, ABD’ye doğrudan seslenerek şu ifadeleri kullandı:
“Bunu Amerika Birleşik Devletleri’ne çok açık söylemek zorundayım: ABD’nin Grönland’ı devralma ihtiyacından söz etmesi kesinlikle hiçbir mantığa sığmıyor. Tarihsel olarak çok yakın bir müttefike yönelik tehditlere son verilmesini güçlü biçimde talep ediyorum.”
Frederiksen, Danimarka Krallığı’nın üç bileşeninden biri olan Grönland’ın statüsünün tartışmaya açık olmadığını vurguladı.
Grönland yönetimi de tepkili: “Yeter artık”
Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen, Katie Miller’ın paylaşımını “saygısızca” olarak nitelendirdi. Nielsen, ABD’den gelen söylemlerin “tamamen kabul edilemez” olduğunu belirterek sert bir çıkış yaptı:
“Yeter artık. Daha fazla baskı istemiyoruz. Daha fazla ima istemiyoruz. İlhak fantezilerine son verilmeli.”
Grönland yönetimi, özellikle Venezuela müdahalesinin ardından Washington’un askeri gücü dış politika aracı olarak daha rahat kullanmasının, Arktik bölgeye yönelik kaygıları artırdığını vurguluyor.
ABD’nin ‘yarımküresel savunma’ yaklaşımı
Trump ve üst düzey ABD yetkilileri, Venezuela operasyonunu “Amerika kıtasında güvenliğin ABD liderliğinde sağlanması” anlamına gelen bir “yarımküresel savunma” konsepti çerçevesinde savunuyor. Bu yaklaşımda, ABD’nin Batı Yarımküre’de güvenlik konusunda “son sözü söyleyen aktör” olduğu vurgulanıyor.
ABD’li yetkililer, coğrafi olarak Kuzey Amerika’da yer almasına rağmen Danimarka’ya bağlı olan Grönland’ı da bu stratejik çerçevenin içine dahil ediyor. Bu durum, NATO içinde ciddi bir görüş ayrılığına yol açmış durumda.
“NATO toprağı ilhak edilemez” vurgusu
Frederiksen, ABD’nin Danimarka Krallığı’nın bir parçasını ilhak etme hakkı olmadığını net biçimde ifade etti. Danimarka Krallığı; Danimarka ana karası, Grönland ve Faroe Adaları’ndan oluşuyor.
Başbakan, “Krallık ve dolayısıyla Grönland NATO üyesidir ve ittifakın güvenlik şemsiyesi altındadır” diyerek, Washington’un söyleminin NATO’nun temel ilkeleriyle çeliştiğine dikkat çekti.
ABD’nin Grönland’daki askeri varlığı
Danimarka ayrıca, ABD’nin Grönland’da zaten önemli askeri haklara sahip olduğunu hatırlattı. İki ülke arasındaki savunma anlaşması kapsamında Washington, adada askeri üs bulundurma hakkına sahip.
Ancak ABD’nin Grönland’daki askeri varlığı son on yıllarda ciddi biçimde azaldı. Soğuk Savaş döneminde 10 bini aşan ABD askeri personeli, bugün 200’ün altına düşmüş durumda. Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, Danimarka’yı Grönland’ın güvenliğini ihmal etmekle suçlasa da, Kopenhag yönetimi son aylarda Arktik güvenliğini güçlendirmek için 4 milyar doların üzerinde harcama taahhüdünde bulundu.
Washington’daki Danimarka Büyükelçisi’nden uyarı
Danimarka’nın Washington Büyükelçisi Jesper Møller Sørensen, sosyal medyada yayılan paylaşımlara yanıt vererek şu açıklamayı yaptı:
“Danimarka Krallığı’nın toprak bütünlüğüne tam saygı bekliyoruz.”
Bu açıklama, krizin yalnızca siyasi değil, diplomatik düzeyde de ciddiye alındığını ortaya koydu.
Venezuela sonrası Trump daha da cesur mu?
Maduro’nun devrilmesinin ardından Trump, yalnızca Venezuela ile sınırlı kalmayabilecek bir askeri ve jeopolitik yaklaşım sinyali verdi. ABD Başkanı, Kolombiya’ya yönelik askeri müdahale ihtimalini ima ederken, “ülkenin Grönland’a ihtiyacı olduğunu” da yineledi.
Bu söylem, Avrupa başkentlerinde ABD’nin müttefiklik ilişkilerini yeniden tanımladığı ve güç politikasını daha açık kullandığı yönündeki endişeleri artırıyor.
NATO içinde çatlak mı oluşuyor?
Analistlere göre Grönland krizi, yalnızca Arktik jeopolitiğiyle sınırlı değil. Venezuela müdahalesi, ABD’nin “güç yoluyla düzen kurma” yaklaşımının NATO müttefikleri açısından ne anlama geldiğini de yeniden gündeme taşıdı. Danimarka’nın sert tonu, Avrupa’nın Washington’a karşı nadir görülen açık meydan okumalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Financial Times
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
