Genel
ABD İran’a Karşı Haftalar Sürebilecek Operasyona Hazırlanıyor
İkinci görüşme Salı günü, ABD bölgeye 2ci uçak gemisini sevketti
Reuters’a konuşan ABD’li yetkililere göre Pentagon, Başkan Donald Trump’ın talimat vermesi halinde İran’a yönelik haftalar sürebilecek kapsamlı bir askeri operasyon ihtimaline karşı hazırlık yapıyor. Bölgeye ikinci bir uçak gemisi gönderilirken, nükleer müzakereler Umman ve Cenevre hattında sürüyor. Ancak askeri yığınak, diplomasi ile caydırıcılığın birlikte yürütüldüğü yeni ve daha riskli bir sürece işaret ediyor.
Pentagon’dan Uzun Süreli Operasyon Planı
Reuters’a konuşan iki ABD’li yetkili, ABD ordusunun İran’a karşı kısa süreli ve sınırlı bir saldırının ötesine geçebilecek, haftalar sürebilecek bir askeri kampanyaya hazırlık yaptığını söyledi.
Yetkililer, planlamanın hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemedi. Pentagon resmi yorum yapmazken, Beyaz Saray ise “tüm seçeneklerin masada olduğunu” bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Kuzey Carolina’daki bir askeri üste yaptığı konuşmada İran’la anlaşmanın “zor olduğunu” belirterek, “Bazen korku gerekir” ifadesini kullandı. Trump ayrıca diplomatik çözümün sağlanamaması halinde bunun “çok travmatik” olacağını söyledi.
Diplomasi ve Askeri Yığınak Aynı Anda
ABD ile İran heyetleri geçtiğimiz hafta Umman’da dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi. Amaç, Tahran’ın nükleer programı konusunda yeniden bir diplomatik çerçeve oluşturmak.
İlk temasın ardından ikinci tur görüşmelerin Cenevre’de yapılması planlanıyor. Ancak ABD’li yetkililer, İran’ın söylemlerinin “olumlu” görünmesine rağmen somut bir anlaşma ihtimalinin düşük olduğuna dikkat çekiyor.
Washington’un yaklaşımı, diplomasi ile askeri caydırıcılığı eş zamanlı yürütme stratejisi olarak değerlendiriliyor.
Bölgeye İkinci Uçak Gemisi
ABD Savunma Bakanlığı, Orta Doğu’ya ek bir uçak gemisi gönderileceğini açıkladı. Bu adımla birlikte bölgeye binlerce asker, savaş uçakları, güdümlü füze destroyerleri ve çeşitli askeri unsurlar sevk ediliyor.
ABD’nin hâlihazırda Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye’de askeri üsleri bulunuyor.
Geçen yıl düzenlenen ve “Midnight Hammer” olarak adlandırılan operasyonda ABD, İran’daki nükleer tesisleri hedef alan sınırlı bir hava saldırısı gerçekleştirmişti. İran ise Katar’daki bir ABD üssüne düşük yoğunluklu bir misillemeyle karşılık vermişti.
Ancak bu kez planlamanın daha kapsamlı olduğu belirtiliyor.
Hedef Sadece Nükleer Tesisler Olmayabilir
ABD’li yetkililere göre olası bir uzun süreli kampanyada İran’ın yalnızca nükleer altyapısı değil, devlet ve güvenlik kurumlarına ait hedefler de vurulabilir.
İran’ın geniş balistik füze kapasitesi, olası bir operasyonun risklerini artırıyor. İran Devrim Muhafızları — Islamic Revolutionary Guard Corps — ABD’nin İran topraklarına saldırması halinde bölgedeki Amerikan üslerini hedef alabileceklerini açıkladı.
Yetkililer, Washington’un İran’dan misilleme beklediğini ve bunun karşılıklı saldırılarla sürebilecek bir döngüye dönüşebileceğini öngördüğünü belirtiyor.
Bu senaryo, bölgesel çapta daha geniş bir çatışma riskini de beraberinde getiriyor.
İsrail Faktörü ve Bölgesel Dengeler
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Washington’da Trump ile bir araya gelerek İran’la yapılacak olası bir anlaşmanın “İsrail için hayati unsurları” içermesi gerektiğini söyledi.
Tahran ise yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programında sınırlamalara açık olduğunu, ancak balistik füze programının müzakere konusu olmayacağını duyurdu.
ABD tarafında ise özel temsilci Steve Witkoff ve danışman Jared Kushner’ın Trump’a, İran’la gerçek bir anlaşmaya varmanın zor olduğu yönünde uyarıda bulunduğu bildiriliyor.
Riskler Artıyor
Uzmanlara göre İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir askeri operasyon, önceki sınırlı saldırılardan çok daha büyük riskler barındırıyor. İran’ın misilleme kapasitesi, ABD üslerinin yaygın coğrafi dağılımı ve İsrail’in güvenlik hassasiyetleri, krizin bölgesel savaşa evrilme ihtimalini artırıyor.
ABD’nin Çin’e yönelik İran petrolü baskısını artırması ve ikinci uçak gemisi grubunu bölgeye konuşlandırması, askeri hazırlıkların diplomatik süreci destekleyen bir baskı unsuru olarak kullanıldığını gösteriyor.
Ancak Cenevre görüşmelerinden sonuç çıkmaması halinde, mevcut planların fiili operasyona dönüşüp dönüşmeyeceği küresel jeopolitiğin seyrini belirleyebilir.
Kaynak: Reuters
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
