Torba Teklifte Emekliye Zam Çıkmadı: Bütçeye Yeni Vergi ve Özelleştirme Geliri Var

Milyonlarca emeklinin bayram ikramiyesinde artış beklentisi, iktidarın Meclis’e sunduğu torba yasa teklifinde karşılık bulmadı. Teklifte emeklilere yönelik ek bir düzenleme yer almazken; özelleştirme, yeni vergiler ve çeşitli fon düzenlemeleriyle bütçeye milyarlarca liralık ek gelir sağlanması hedefleniyor.

Emekliye zam yok, bütçeye yeni gelir var

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) tarafından TBMM’ye sunulan ve bugün Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonu’nda ele alınacak torba teklif, emeklilerin bayram ikramiyesi artışı talebini içermiyor. Buna karşın düzenleme, kamuya ait “ihtiyaç fazlası” taşınmazların özelleştirilmesini öngörüyor. Hazırlanan etki analizine göre bu satışlardan 35 ila 45 milyar TL arasında kaynak elde edilmesi planlanıyor. Gelirin, kamu kurumlarının hizmet binası ihtiyaçları ve görev kaynaklı harcamalarında kullanılacağı belirtiliyor.

Kıymetli taş ve kripto işlemlerine vergi

Teklifle inci, elmas gibi değerli taşlar ÖTV kapsamına alınıyor. Bu düzenlemenin yıllık yaklaşık 1,9 milyar TL gelir yaratacağı hesaplanıyor.

Ayrıca kripto varlık hizmet sağlayıcılarının aracılık ettiği satış ve transfer işlemlerine on binde üç oranında vergi getiriliyor. Bu kalemden yıllık 4,2 milyar TL gelir bekleniyor. Bunun yanı sıra daha önce vergi kapsamına girmeyen kripto varlık kazançlarının da gelir vergisine tabi tutulması öngörülüyor.

Şans ve bahis oyunlarına ilişkin reklam giderlerinin vergi matrahından düşülmesine de son veriliyor. Ancak bu değişikliğin bütçeye katkısına dair net bir rakam paylaşılmış değil.

Bedelli askerlikte artış

2025’te yaklaşık 60 milyar TL gelir sağlayan bedelli askerlik uygulamasında yüzde 25 oranında artış planlanıyor. Bu artışla 2026 yılında 19,2 milyar TL ek gelir elde edilmesi ve kaynağın Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na aktarılması hedefleniyor.

İşsizlik Fonu’nda yetki değişikliği

Uzun süredir kullanım şekli tartışma konusu olan İşsizlik Sigortası Fonu’na ilişkin düzenlemede ise devlet katkı payının yüzde 1 olan oranını yarısına kadar artırma ya da azaltma yetkisi Cumhurbaşkanı’na veriliyor.

Etki analizine göre fon, 2024’te 162 milyar TL, 2025’te ise 269,5 milyar TL gelir fazlası verdi. 2025 sonunda fon varlığının 628,5 milyar TL’ye ulaştığı, 2026’da da 151 milyar TL fazla beklendiği kaydediliyor. Mevcut gelirlerin fonun yükümlülüklerini karşılamaya yeterli olduğu vurgulanıyor.

BOTAŞ’a KDV mahsuplaşması

Teklifte ayrıca BOTAŞ’ın Temmuz 2024–Şubat 2026 dönemine ait KDV borçlarının mahsup edilerek silinmesi de yer alıyor. Etki analizine göre 310 milyar TL’lik alacak karşılığında aynı tutarda KDV borcu terkin edilecek. 2026’da yaklaşık 165 milyar TL yeni KDV anapara borcu oluşabileceği, ayrıca 35 milyar TL civarındaki gecikme zammının önleneceği ifade ediliyor.

Deprem konutlarında peşin ödeme indirimi

6 Şubat 2023 depremlerinin ardından inşa edilen konut ve işyerlerinde, 31 Aralık 2026’ya kadar peşin ödeme yapılması halinde ilk konutlarda yüzde 74, ilk işyerlerinde yüzde 48 indirim uygulanacak.

Analize göre 314 bin 323 konut için 20 yıl vadede toplam geri dönüşün 594 milyar TL’yi aşması beklenirken, peşin ödeme tercih edilmesi durumunda konut başına ortalama 484 bin TL üzerinden toplam 152,1 milyar TL tahsilat öngörülüyor.

Sonuç olarak torba teklif, emeklilere ek ödeme içermemesine rağmen; özelleştirme, yeni vergiler, fon düzenlemeleri ve mahsuplaşmalar yoluyla bütçeye önemli tutarda yeni kaynak yaratmayı amaçlıyor.