FORBES: Mehmet Şimşek kazanıyordu, sonra savaş başladı

İran Savaşı Türkiye Ekonomisindeki Toparlanmayı Sekteye Uğrattı

Özet: 2023 ortasında başlatılan ortodoks ekonomi programı ile önemli ilerleme kaydeden Türkiye ekonomisi, İran savaşıyla birlikte ciddi bir dış şokla karşı karşıya kaldı. Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş, rezerv kaybı, enflasyon beklentilerindeki bozulma ve artan cari açık riski, ekonomi yönetiminin tüm dengelerini yeniden zorluyor.

Toparlanma Başlamıştı, Savaş Dengeleri Bozdu

2026 yılı başına kadar Türkiye ekonomisinde dikkat çekici bir iyileşme süreci yaşanıyordu: Moody’s tarafından gelen kredi notu artışları Kur korumalı mevduatın (KKM) ciddi ölçüde azaltılması Bankacılık sektöründe güçlü sermaye yapısı Orta Koridor’da artan ticaret hacmi Faiz indirim sürecinin başlaması Bu gelişmeler, ekonomi yönetiminin uyguladığı programın sonuç vermeye başladığını gösteriyordu.

Ancak ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarıyla başlayan süreç: 👉 Petrol fiyatlarını kısa sürede 72 dolardan 119 dolara taşıdı 👉 Programın temel varsayımlarını geçersiz hale getirdi Rezervler Hızla Eriyor, Kur Baskısı Artıyor Savaşın ilk etkisi döviz piyasasında hissedildi.

TCMB, lirayı savunmak için 26 milyar doların üzerinde rezerv sattı Yaklaşık 22 ton altın satıldı , ek olarak swap işlemleri yapıldı Brüt rezervler 218 milyar dolardan 178 milyar dolara geriledi Aynı dönemde özel sektörün: 👉 197,6 milyar dolarlık döviz açık pozisyonu bulunuyor Bu durum, kur üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.

Üç Kanal: Savaş Ekonomiyi Nasıl Etkiliyor?

1. Enflasyon Şoku Hanehalkı yıl sonu enflasyon beklentisi: %49,9 TCMB hedefi: %15–21 Bu büyük fark: 👉 Politika güvenilirliğinin zedelendiğine işaret ediyor Mart enflasyonu %30,9 ile beklentilerin altında gelse de: 👉 Enerji fiyatlarının etkisi henüz tam yansımış değil 2. Bütçe Üzerindeki Baskı Hükümet, enerji fiyat artışlarını sınırlamak için: Akaryakıtta vergi indirimi uyguluyor BOTAŞ sübvansiyonlarını artırıyor Sonuç: Enerji sübvansiyonları 300 milyar TL’den 950 milyar TL’ye çıkabilir Bu kalem, bütçe açığının yaklaşık %25’ine ulaşabilir 👉 Mali disiplin ciddi şekilde zayıflıyor 3. Cari Açık Riski Türkiye’nin enerji bağımlılığı: Petrol: %90+ Doğalgaz: %96 Her 10 dolarlık petrol artışı: 👉 Cari açığı 4,5–5 milyar dolar artırıyor Yeni tahmin: Cari açık: 45 milyar dolar (önceki: 30 milyar dolar) Ayrıca: 👉 100 milyar doların üzerinde dış borç çevrimi gerekiyor Görünmeyen Riskler: Zincirleme Etki Başladı Savaşın dolaylı etkileri daha da kritik: Sanayi PMI: 47,9 (daralma bölgesi) Kredi faizleri %50+ Tarım ve Gıda Gübre fiyatları artıyor Bu durum gıda enflasyonunu tetikleyecek Turizm Orta Doğu turistlerinde sert düşüş Avrupa talebinde zayıflama 👉 Cari açığın en önemli finansman kalemlerinden biri risk altında Ekonomide “Üçlü Açmaz” Derinleşiyor Merkez Bankası şu üç hedefi aynı anda yürütmeye çalışıyor: Kur istikrarı Bağımsız para politikası Sermaye hareket serbestisi Ancak klasik iktisat teorisine göre: 👉 Bu üçü aynı anda sürdürülemez Bu nedenle: Politika faizi %37’de tutuldu Ancak efektif faiz %40’a yaklaştı 👉 Piyasada örtülü sıkılaşma uygulanıyor Siyasi ve Ekonomik Mesaj Ayrışıyor Ekonomi yönetimi uluslararası yatırımcılara: 👉 “Türkiye yeniden cazip yatırım merkezi oluyor” mesajı veriyor Ancak iç politikada: Yüksek faiz eleştirileri artıyor Reel sektör baskı altında Bu durum: 👉 Programın sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor Sonuç: Program mı, Kriz Yönetimi mi?

Türkiye ekonomisi son iki yılda önemli bir dengeleme sürecine girmişti.

Ancak İran savaşıyla birlikte: Enerji fiyatları yükseldi Enflasyon beklentileri bozuldu Rezervler hızla eridi Bugün gelinen noktada kritik soru şu: 👉 Türkiye hâlâ bir istikrar programı mı yürütüyor, 👉 yoksa günlük kriz yönetimine mi geçmiş durumda?

Bu sorunun cevabı: Petrol fiyatlarının seyrine Hürmüz Boğazı’nın durumuna Küresel finans koşullarına bağlı