Emekli İkramiyesinde Sistem Değişiyor: Yüksek Gelirli Emekliler Listeden Çıkabilir

Milyonlarca emeklinin merakla beklediği bayram ikramiyelerinde zam yerine sistem değişikliği gündeme geldi. AK Parti kulislerinden yansıyan bilgilere göre, herkese eşit olarak ödenen mevcut ikramiye uygulamasının kaldırılması ve yerine gelir durumuna göre şekillenen yeni bir destek modelinin getirilmesi planlanıyor. Yeni düzenlemeyle ikramiyelerin, daha yüksek tutarlarda olmak üzere yalnızca dar gelirli emeklilere verilmesi hedefleniyor.

Türkiye’de 17 milyonu aşan emekli nüfusu yaklaşan bayram ikramiyelerine odaklanmışken, iktidar cephesinde uygulamanın köklü biçimde değiştirilmesine yönelik çalışmalar sürüyor. Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında yürütülen sıkı maliye politikaları ve bütçe dengesi hedefleri, 2018’den bu yana uygulanan “herkese eşit ikramiye” modelinin sürdürülebilirliğini tartışmalı hale getirdi. Bu nedenle AK Parti yönetimi, ikramiyelerin gelir düzeyine göre belirlenmesini öngören yeni bir formül üzerinde duruyor.

BBC Türkçe’de yer alan habere göre, mevcut 4 bin liralık bayram ikramiyesinin yüzde 25 artırılarak 5 bin liraya çıkarılması seçeneği de değerlendirildi. Ancak yapılan hesaplamalar, emekli sayısının büyüklüğü nedeniyle yalnızca bin liralık bir artışın bile bütçeye yıllık yaklaşık 44 milyar liralık ek yük getireceğini ortaya koydu. Ekonomi yönetimi, bu artışın enflasyon karşısında emeklileri yeterince memnun etmeyeceğini ve aynı zamanda kamu maliyesi üzerinde ciddi bir baskı yaratacağını değerlendirerek genel zam seçeneğini geri plana itti.

Sistem değişikliği tartışmalarında “sosyal adalet” vurgusu da öne çıkıyor. Parti kaynaklarına göre mevcut uygulamada, gelir düzeyi yüksek emeklilerle düşük maaşlı emeklilerin aynı miktarda ikramiye alması adaletsizlik yaratıyor. Bu nedenle yeni modelde kamu kaynaklarının, daha çok ihtiyaç sahibi olan kesimlere yönlendirilmesi amaçlanıyor.

Ancak ikramiyelerin yalnızca belirli bir gelir seviyesinin altındaki emeklilere verilmesi fikri hukuki tartışmaları da beraberinde getirdi. Hukukçular, sadece maaş miktarına göre yapılacak keskin bir ayrımın Anayasa’daki eşitlik ilkesine aykırı bulunabileceği ve olası bir düzenlemenin Anayasa Mahkemesi’nden dönebileceği görüşünü dile getiriyor.

Bu riski aşmak isteyen iktidar, bayram ikramiyelerini altyapısı hazırlanan “Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği Programı” kapsamında yeniden düzenlemeyi değerlendiriyor. Kamuoyunda zaman zaman “vatandaşlık maaşı” olarak da anılan bu programın, 2027 yılına kadar tüm Türkiye’de uygulanması planlanıyor.

Yeni model hayata geçirilirse, bayram ikramiyeleri tüm emekliler için otomatik olarak verilen bir hak olmaktan çıkacak ve sosyal yardım niteliği kazanacak. Destekten yararlanacak kişiler belirlenirken yalnızca emekli maaşı değil, hane halkının toplam geliri ve kişinin sahip olduğu mal varlığı da dikkate alınacak. Belirlenen gelir ve varlık sınırının üzerinde kalan emekliler ikramiyeden yararlanamayacak. Buna karşılık gerçek ihtiyaç sahibi olduğu tespit edilen dar gelirli emeklilere, mevcut ikramiye tutarlarının üzerinde daha güçlü bir mali destek sağlanması planlanıyor.