Ekonomi
Dış Açık Eğiliminde İyileşme Yok: Cari Denge Riski Sürüyor
Altın ve enerji kalemleri açığın büyümesini sınırlasa da, çekirdek göstergelerdeki bozulma cari denge görünümünün yeni yıla da zayıf bir başlangıç yaptığını gösteriyor.
TİM Başkanı Mustafa Gültepe Ocak ayı ihracat verilerini üzüntülü bir dille özetledi: Jeopolitik gerginliklere, korumacılık önlemlerine ve emek yoğun sektörlerde rekabetçilik sorunlarına rağmen 2025’te yüzde 4,5 artan ihracat, 2026’ya eksiyle başladı. Türkiye’nin ocak ayında yüzde 3,9 düşen ihracatı 20,3 milyar dolarda kaldı. Son 12 aylık ihracat ise 272,5 milyar dolar oldu. Akbank Ekonomik Araştırmalar ise dış açık görünümü inceledi:
Ocak ayı dış ticaret verileri, Türkiye ekonomisinde dış denge cephesinde kalıcı bir iyileşmenin henüz başlamadığını ortaya koydu. Ticaret Bakanlığı’nın geçici verilerine göre dış ticaret açığı yıllık bazda artarak 8,4 milyar dolara yükselirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış göstergeler de açığın yüksek seyrini koruduğuna işaret ediyor. Altın ve enerji kalemleri açığın büyümesini sınırlasa da, çekirdek göstergelerdeki bozulma cari denge görünümünün yeni yıla da zayıf bir başlangıç yaptığını gösteriyor.
Ocakta Dış Ticaret Açığı 8,4 Milyar Dolara Yükseldi
Ticaret Bakanlığı’nın geçici verilerine göre, Ocak ayında ihracat yıllık bazda %3,9 azalarak 20,3 milyar dolar, ithalat ise yatay seyirle 28,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Böylece dış ticaret açığı, geçen yılın aynı ayına göre 0,8 milyar dolar artarak 8,4 milyar dolar oldu.
Bu gelişmeyle birlikte 12 aylık birikimli dış ticaret açığı, 92,0 milyar dolardan 92,9 milyar dolara yükseldi. Altın ve enerji hariç tutulduğunda ise dış ticaret açığındaki yıllık artış 1,5 milyar dolar ile daha belirgin bir bozulmaya işaret etti.
Mevsimsellikten Arındırılmış Veriler: Yüksek Açık Kalıcı
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış (m.a.) verilere göre, dış ticaret açığı yataya yakın ancak yüksek seviyede seyrini sürdürdü. Özellikle altın ve enerji hariç çekirdek dış açık, bozulma eğilimini devam ettirerek Nisan ayı seviyelerine geri döndü.
Bu bozulmada, çekirdek ihracattaki daralmanın ithalata kıyasla daha sert gerçekleşmesi etkili oldu. Son çeyrekte gözlenen olumsuz görünümün ocak ayına da taşınması, cari denge açısından olumlu bir kırılmanın henüz yaşanmadığını gösteriyor.
İhracatta Sert Aylık Düşüş: Köprü Gün Etkisi Öne Çıkıyor
İhracat tarafında, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre üç aylık artışın ardından ocakta %5,7’lik sert bir düşüş kaydedildi. Altın ihracatı aralık ayında 338 milyon dolar iken, ocakta 287 milyon dolara geriledi. Enerji ihracatı ise aralıkta görülen %4,2’lik artışın ardından ocakta %11,6 düşüş gösterdi.
Altın ve enerji hariç bakıldığında ihracattaki aylık daralma %5,2 oldu. Yılın ilk çalışma gününün köprü gün olabilecek şekilde cuma gününe denk gelmesi, ihracat performansındaki zayıflığın nedenlerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Sektörel Kırılım: AB ve Orta Doğu Öne Çıkıyor
Bölgesel ihracat verileri, düşüşün geniş tabanlı olduğunu gösteriyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre:
-
AB-27’ye ihracat %8,8,
-
Yakın ve Orta Doğu’ya ihracat %9,6 geriledi.
Kuzey Amerika’ya yapılan ihracattaki düşüş ise görece daha sınırlı kaldı.
Mal gruplarına göre bakıldığında, yatırım malları ihracatı, aralık ayındaki %11,6’lık güçlü artışın ardından ocakta %11,0 ile sert düştü. Ara malları ve tüketim malları ihracatı da sırasıyla %4,2 ve %3,8 azaldı. Bu tablo, küresel talep koşullarındaki zayıflığın ihracat kompozisyonuna net biçimde yansıdığını gösteriyor.
İthalatta Dört Ay Sonra İlk Geri Çekilme
İthalat cephesinde, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre art arda dört aylık artışın ardından ocakta %3,9’luk düşüş yaşandı. Altın ithalatı, fiyatlardaki yükselişe rağmen 1,66 milyar dolar seviyesine gerileyerek önceki dört aya kıyasla azaldı; ancak yıllık bazda artışını sürdürdü.
Enerji ithalatında ise aralık ayında görülen güçlü artış kalıcı olmadı ve ocakta %10,6’lık belirgin bir düzeltme gerçekleşti.
Çekirdek Göstergelerde Karışık Sinyaller
Mal gruplarına göre ithalat incelendiğinde, en sert düşüş %7,7 ile yatırım mallarında kaydedildi. Tüketim malları ithalatı %3,6, ara malları ithalatı ise %3,1 geriledi. Ancak altın ve enerji hariç tutulduğunda ara malları ithalatı %1,4 artarak yükseliş eğilimini sürdürdü.
Mücevherat ithalatındaki %304’lük güçlü artış hariç tutulduğunda, tüketim malları ithalatındaki aylık düşüş %21,3 gibi oldukça sert bir seviyeye ulaştı. Bu durum, çekirdek göstergelerde yavaşlama sinyallerinin güçlendiğine işaret ediyor.
Karşılama Oranı Geriliyor: Cari Denge İçin Uyarı
Ocak ayında altın ve enerji hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı (m.a.), %88,0’den %84,6’ya gerileyerek Nisan 2025’ten bu yana en düşük seviyeye indi. Bu gelişme, dış ticaret dengesindeki bozulmanın cari denge üzerinde baskı yaratmaya devam edeceğine işaret ediyor.
Genel tablo, dış açıkta yapısal bir iyileşmenin henüz başlamadığını, yeni yılda da cari denge risklerinin yüksek seyrini koruduğunu gösteriyor.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz?
Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir.
Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
