Brent Petrol 85 Doları Aştı: İran Savaşı Küresel Enerji Arzını Tehdit Ediyor

ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misillemeleri Orta Doğu’da enerji altyapısını ve tanker trafiğini ciddi şekilde sekteye uğrattı. Küresel petrol piyasasında referans gösterge olan Brent petrol 85 doların üzerine çıkarak sert yükseldi. Hürmüz Boğazı’ndan tanker geçişlerinin neredeyse durması, küresel petrol arzına yönelik endişeleri artırırken analistler fiyatların 100 doların üzerine çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

---

Brent Petrol 85 Doların Üzerine Tırmandı

İran savaşı nedeniyle küresel enerji arzında yaşanan aksaklıklar petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açtı.

Uluslararası piyasalarda referans gösterge kabul edilen Brent petrol, Perşembe günü %4,93 yükselerek varil başına 85,41 dolar seviyesinde kapanış yaptı.

ABD ham petrolü WTI ise %8,5 artışla 81 doların üzerine çıktı. Ancak küresel ticarette belirleyici gösterge olan Brent’teki yükseliş, enerji piyasalarında arz şoku endişesinin hızla arttığını gösteriyor.

Petrol fiyatları haftalık bazda güçlü bir sıçrama yaparken, enerji piyasasında fiyatların kısa sürede %20’ye yakın yükseldiği görülüyor.

---

Hürmüz Boğazı’nda Tanker Trafiği Durma Noktasında

Fiyatlardaki yükselişin ana nedeni Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin neredeyse tamamen durması oldu.

ABD-İsrail güçlerinin İran’a yönelik saldırıları ve İran’ın misilleme saldırıları sonrasında:

• Tanker sahipleri güvenlik riskleri nedeniyle seferleri durdurdu

• Bazı petrol tankerleri füze saldırılarının hedefi oldu

• Bölgedeki enerji altyapısı doğrudan çatışmaların hedefi haline geldi

Küresel petrol tüketiminin yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor.

Bu nedenle boğazın kapanması ya da uzun süreli kesintiye uğraması küresel petrol piyasası için en kritik risklerden biri olarak görülüyor.

IMF Başkanı Uyardı: Orta Doğu Savaşı Küresel Büyüme ve Piyasaları Tehdit Ediyor

---

İran Tankerleri Hedef Aldı

İran devlet medyası, bir petrol tankerinin füzeyle vurulduğunu duyurdu.

Ayrıca İran Devrim Muhafızları’nın Hürmüz Boğazı’nın kapatılması yönünde talimat verdiği ve bölgeden geçen tankerleri hedef alabileceğini açıkladığı bildirildi.

Öte yandan İngiliz Donanması Perşembe günü Irak karasularında demirlemiş bir tanker yakınında büyük bir patlama meydana geldiğini açıkladı.

Gemi kaptanı olay yerinden küçük bir teknenin uzaklaştığını gördüğünü bildirdi. Mürettebatın güvende olduğu ve yangın çıkmadığı belirtildi.

---

ABD Yönetimi Tankerlere Askeri Koruma Planlıyor

ABD Başkanı Donald Trump, petrol piyasasında yaşanan baskıyı azaltmak için yeni adımların yakında açıklanabileceğini söyledi.

Trump yönetimi:

• Petrol tankerleri için siyasi risk sigortası sağlamayı

• Tankerlere ABD donanması eşliğinde güvenlik koridoru oluşturmayı

değerlendiriyor.

Ancak Beyaz Saray yetkilileri Hürmüz Boğazı’nın ne zaman güvenli hale geleceğine dair bir takvim bulunmadığını belirtiyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt gazetecilere yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Net bir zaman çizelgesi vermek istemiyorum ancak Savunma Bakanlığı ve Enerji Bakanlığı bu konu üzerinde aktif şekilde çalışıyor.”

---

Enerji Altyapısı Savaşın Hedefinde

Orta Doğu’daki çatışmalar yalnızca tanker taşımacılığını değil enerji üretimini de etkiliyor.

Bölgede yaşanan gelişmeler:

• Petrol üretim tesislerinin hedef alınması

• LNG ihracat altyapısının zarar görmesi

• Enerji lojistiğinin aksaması

gibi riskleri artırdı.

Örneğin QatarEnergy, İran’a ait bir drone saldırısının hedefi olan dünyanın en büyük LNG ihracat tesisinde faaliyetleri geçici olarak durdurdu.

Bu gelişmeler hem petrol hem de doğal gaz piyasasında arz kesintisi endişelerini büyütüyor.

---

Küresel Petrol Piyasasında Arz Endişesi

İran savaşı öncesinde küresel petrol piyasasında arz fazlası beklentisi hakimdi.

Ancak son gelişmeler bu beklentiyi tersine çevirdi. Piyasalar artık petrol arzının yetersiz kalabileceği riskini fiyatlamaya başladı.

Hürmüz Boğazı özellikle Basra Körfezi’nden yapılan petrol ihracatı için kritik bir geçit konumunda.

Geçen yıl bu boğazdan taşınan petrolün yaklaşık %90’ı Asya’ya gönderildi.

İran Devrim Muhafızları’ndan üst düzey bir askeri danışman devlet televizyonuna yaptığı açıklamada şu ifadeyi kullandı:

“Bölgeden tek bir damla petrolün çıkmasına izin vermeyeceğiz.”

---

Alternatif İhracat Hatları Yetersiz

Bazı Körfez ülkeleri petrol ihracatını boru hatları üzerinden Hürmüz Boğazı’nı bypass ederek gerçekleştirebiliyor.

Örneğin:

• Suudi Arabistan

• Birleşik Arap Emirlikleri

kısmen alternatif boru hatlarına sahip.

Ancak birçok üretici için böyle bir seçenek bulunmuyor.

Özellikle:

• Kuveyt

• Katar

• Bahreyn

petrol ihracatını neredeyse tamamen Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriyor.

Irak’ın kuzeyindeki Kürt bölgesinden Türkiye’nin Ceyhan Limanı’na uzanan boru hattı teorik olarak bir alternatif olsa da, güvenlik riskleri nedeniyle Irak’ın bu hat üzerinden ihracatı geçici olarak durdurduğu bildirildi.

---

Petrol 100 Doları Aşabilir

Enerji danışmanlık şirketi Wood Mackenzie analistlerine göre Hürmüz Boğazı’ndaki tanker akışının kısa sürede yeniden başlamaması halinde petrol fiyatları 100 doların çok üzerine çıkabilir.

Brent petrolün son olarak bu seviyelere ulaştığı dönem 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası yaşanan enerji şokuydu.

Analistler ayrıca tanker trafiğinin uzun süre durması halinde Körfez ülkelerinin depolama kapasitesinin hızla dolabileceği uyarısında bulunuyor.

JPMorgan analistlerine göre bu risk şimdiden Irak’ta hissedilmeye başladı.

Depolama tanklarının dolması nedeniyle Irak’ın bazı büyük petrol sahalarında üretimi geçici olarak durdurduğu bildiriliyor.

---

Küresel Enflasyon Riski Yeniden Gündemde

Petrol ve doğal gaz fiyatlarında kalıcı bir yükseliş yaşanması halinde küresel ekonomide yeni bir enflasyon dalgası oluşabileceği değerlendiriliyor.

Enerji fiyatları:

• ulaşım maliyetlerini

• üretim giderlerini

• gıda fiyatlarını

doğrudan etkiliyor.

Bu nedenle Orta Doğu’daki çatışmanın uzaması, yalnızca enerji piyasasını değil küresel enflasyon ve para politikası görünümünü de etkileyebilir.

---

Kaynak: CNBC, ICE, Wood Mackenzie, JPMorgan

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]