Trump’ın “Görevden Alma” Hamlesi: Fed Yönetiminde Kritik Dava

Washington’da gözler bu hafta ABD Yüksek Mahkemesi’ne çevrildi. Federal Reserve (Fed) Başkanı Jerome Powell’ın, Çarşamba günü görülecek kritik bir davanın duruşmasına bizzat katılacağı belirtiliyor. Dava, Başkan Donald Trump’ın Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook’u görevden alma girişimi etrafında şekilleniyor. Powell’ın mahkeme salonunda bulunması, hem Fed’in iç dengeleri hem de kurumun bağımsızlığı açısından sembolik ve siyasi açıdan yüksek anlam taşıyan bir adım olarak değerlendiriliyor.

Powell’ın bu davayı yerinde izlemesi, sıradan bir “protokol” ziyareti gibi görülmüyor. Çünkü konu, yalnızca bir kişinin görevde kalıp kalmayacağı meselesini aşmış durumda: ABD’de para politikasını belirleyen kurumun, siyasi baskılara ne kadar dayanabileceği tartışmasının tam merkezine oturuyor.

Lisa Cook Krizi: Görevden Alma Girişimi ve İddialar

Tartışmanın fitili, Başkan Trump’ın Ağustos ayında Lisa Cook’u görevden almak istemesiyle ateşlendi. Bu kararın gerekçesi olarak, Cook’un mortgage (konut kredisi) belgelerinde bazı yanlış beyanlarda bulunduğu iddiaları gösterildi. İddialar, yönetim içindeki üst düzey bir yetkilinin gündeme taşıdığı bilgiler üzerinden büyüdü. Cook ise kendisine yöneltilen suçlamaları kesin bir dille reddetti.

Gündeme gelen iddialar, iki ayrı mülk üzerinden konuşuluyor: Biri Atlanta’da, diğeri Michigan eyaletinin Ann Arbor kentinde bulunan mülklerle ilgili bankacılık evraklarında usulsüzlük yapıldığı öne sürülüyor. Ancak kritik nokta şu: Cook hakkında şu ana kadar herhangi bir suçlama ile resmi bir ceza davası açılmış değil. Herhangi bir kriminal suç isnadıyla karşı karşıya olmadığı gibi, “suçlu” sayılmasını gerektirecek bir mahkeme kararı da bulunmuyor.

Bu tablo, Cook’un “görevden alma” kararına karşı hukuk yoluna başvurmasını daha da güçlü hale getirdi. Çünkü siyasi bir karar gibi görünen adımın, somut bir cezai süreçle desteklenmediği yorumları gündeme geldi.

Mahkeme Süreci: Alt Mahkemeler ve Yüksek Mahkeme’nin Tutumu

Cook’un görevden alınmak istenmesi mahkemeye taşınınca, alt mahkemeler geçici bir düzenleme ile Cook’un görevine devam etmesine izin verdi. Bu, dava sonuçlanana kadar “mevcut durumun korunması” anlamına geliyor. Yani mahkeme, davanın esası karara bağlanmadan önce geri dönüşü zor bir adım atılmasını istemedi.

Daha sonra konu Yüksek Mahkeme’nin önüne geldi. Yüksek Mahkeme, Ekim ayında davayı ele alacağını duyurdu. Aynı zamanda Başkan’ın “acil müdahale” talebi gibi görülebilecek başvurularına rağmen, Cook’un dava süresince görevde kalmasına da izin verdi. Bu tutum, kamuoyunda “Mahkeme meseleyi ciddiye alıyor ama aceleyle kurum düzenini bozmak istemiyor” şeklinde yorumlandı.

Çarşamba günü yapılacak sözlü savunmalar bu nedenle kritik. Bu oturum, hem tarafların argümanlarının en açık şekilde ortaya konacağı hem de yargıçların sorularıyla davanın nereye evrileceğinin anlaşılabileceği bir eşik olarak görülüyor.

Fed’in Konumu: ‘Taraf Değiliz’ Mesajı ve Kurumsal Denge

Fed ise bu tartışmada doğrudan bir taraf gibi davranmaktan özellikle kaçınıyor. Kurum, hukuki süreç boyunca “Mahkemenin kararına uyacağız” çizgisini korudu. Bu yaklaşım, Fed’in siyasi çekişmelerin içine çekilmemesi açısından anlaşılır bulunuyor. Çünkü Fed, faiz kararları ve para politikası gibi konularda “bağımsız” olması beklenen bir kurum. Kurumun herhangi bir siyasi tarafla aynı safta görünmesi, piyasalarda güven kaybına ve belirsizliğe yol açabilir.

Ancak Powell’ın duruşmaya katılacak olması, bu tarafsızlık çizgisinin “izleme” düzeyinde kalmadığını gösteriyor. Birçok kişi için bu, “Kurum, kendi bağımsızlığına ve yönetim yapısına ilişkin bir dosyada sahneden tamamen çekilmeyecek” mesajı olarak okunuyor. Powell’ın mahkeme salonunda bulunması, Cook’a destek anlamına gelmek zorunda değil; fakat kurumun bu dosyayı yakından izlediğini ve önemsediğini açıkça ortaya koyuyor.

Gerginliği Artıran Yeni Dosya: Adalet Bakanlığı, Soruşturma ve Powell’a Baskı

Bu davanın yarattığı tansiyon, son haftalarda başka bir gelişmeyle daha da yükseldi: Fed’in, Adalet Bakanlığı’ndan gelen büyük jüri (grand jury) celpleri aldığının açıklanması. Bu celpler, Powell’ın Haziran 2025’te Senato Bankacılık Komitesi’ne verdiği ifadeyle bağlantılı bir kriminal soruşturma kapsamında gündeme geldi. Konu, Fed binalarındaki çok yıllı bir yenileme projesi ve bu projenin bütçesi ile Kongre’ye yapılan bilgilendirmelerin yeterliliği etrafında dönüyor.

Powell cephesi ise bu sürecin “teknik bir denetim” meselesinden çıkıp siyasi bir baskı aracına dönüştürüldüğünü savunuyor. Powell, kamuoyuna yansıyan bir mesajında, kendisine yönelen kriminal tehditlerin “bahane” olduğunu söyledi. Ona göre asıl neden, Fed’in faizleri belirlerken siyasi beklentilere göre hareket etmemesi.

Powell’ın bu cümleleri, sıradan bir bürokratik savunmanın ötesinde. Çünkü Fed Başkanı açıkça, kurumun faiz kararlarının siyasi olarak beğenilmediğini ve bunun bir “misilleme” atmosferi oluşturduğunu ima ediyor. Bu iddia, ABD’de kurumlar arası güç dengesi tartışmasını daha da alevlendirmiş durumda.

Trump–Powell İlişkisi: Atama, Süreler ve Kopuş

Jerome Powell, Trump tarafından 2018’de Fed Başkanı olarak seçilmişti. Powell’ın Fed Başkanlığı görevinin süresi Mayıs ayında sona eriyor. Ancak Powell’ın Fed Yönetim Kurulu üyeliği daha uzun bir takvime sahip; bu üyelik görevi erken 2028’e kadar devam ediyor.

Zaman içinde Trump’ın Powell’a yönelik yaklaşımı sertleşti. Trump, faiz kararları nedeniyle Powell’ı zaman zaman ağır ifadelerle eleştirdi; “beceriksiz” ya da “dürüst değil” gibi suçlayıcı söylemler kullandı. Powell ise Fed’in görevinin siyasi tercihlere göre değil, kamu yararına göre hareket etmek olduğunu vurguladı.

Tam da bu nedenle, Cook davası ve Powell’a uzanan soruşturma iddiaları bir arada düşünüldüğünde ortaya daha büyük bir tablo çıkıyor: Bir yanda Fed’in yönetim kadrosu üzerinde tasarruf iddiası, diğer yanda Fed’in başındaki isme dönük kriminal baskı ihtimali. Bu iki başlık birleşince, “Fed’in bağımsızlığı” meselesi yalnızca bir akademik tartışma olmaktan çıkıyor ve günlük hayatı etkileyebilecek bir ekonomik güven tartışmasına dönüşüyor.

Piyasalar ve Vatandaş Neden Umursamalı?

Sıradan vatandaş için bu tür hukuki ve kurumsal çekişmeler ilk bakışta uzak görünebilir. Ancak Fed’in bağımsızlığı ve istikrarı, günlük hayatta en çok “kredi faizleri”, “konut kredisi”, “iş dünyasının yatırım iştahı” ve “enflasyonla mücadele” üzerinden hissedilir. Fed’in kararlarının siyasi müdahaleyle şekillendiğine dair bir algı oluşursa, piyasalarda belirsizlik artar. Belirsizlik arttığında ise şirketler yatırımı erteler, tüketici güveni zayıflar ve borçlanma maliyetleri dalgalanabilir.

Bu yüzden Çarşamba günü Yüksek Mahkeme’de yaşanacaklar, bir yargı salonunun duvarları arasında kalmayacak. Hem Washington’daki güç mücadelesini hem de ekonomik beklentileri doğrudan etkileme potansiyeline sahip.