The Economist: Dünya Genelinde İlişkiler Neden Geriliyor?

Son yıllarda dünyanın birçok ülkesinde dikkat çeken ortak bir eğilim var: insanlar daha geç evleniyor, daha az ilişki kuruyor ve daha fazla yalnız yaşıyor. Bu durum sadece belirli bir ülkeye ya da kültüre özgü değil. Gelişmiş ekonomilerin büyük bölümünde benzer bir tablo ortaya çıkıyor. Genç yetişkinler arasında bekar olma oranı artarken, birlikte yaşama ve evlilik oranları düşüyor. Bu değişim, bireysel tercihlerden çok daha fazlasını anlatıyor; toplumsal yapının köklü biçimde dönüştüğüne işaret ediyor.

Özellikle 25–34 yaş aralığında bekar olan kadın ve erkeklerin oranındaki artış, son yarım yüzyılda neredeyse iki katına çıkmış durumda. Aynı dönemde yalnız yaşayan insanların oranı da hızla yükseldi. Bu tablo, “nesiller arası bir geçiş mi yaşanıyor, yoksa daha kalıcı bir değişim mi söz konusu?” sorusunu gündeme getiriyor.

Yalnız Yaşamın Yaygınlaşması

Birçok ülkede tek başına yaşamak artık istisna değil, giderek norm haline geliyor. Özellikle büyük şehirlerde yalnız yaşayan bireylerin sayısı artıyor. Bunun arkasında ekonomik nedenler, iş gücü piyasasındaki hareketlilik ve bireysel özgürlük arayışı gibi pek çok etken bulunuyor. İnsanlar eğitim ve kariyer için şehir değiştiriyor, ailelerinden daha uzak yaşıyor ve hayatlarını daha bağımsız kurguluyor.

Asya ülkelerinde bu eğilim daha da belirgin. Evlilik oranları düşerken, evlenme yaşı yükseliyor. Bazı toplumlarda bu durum demografik bir sorun olarak görülmeye başlandı. Çünkü daha az evlilik, daha az çocuk anlamına geliyor. Bu da uzun vadede nüfusun yaşlanmasına ve ekonomik dengelerin zorlanmasına yol açıyor.

Pandeminin Görünmez Etkisi

Son yıllardaki hızlı değişimin önemli nedenlerinden biri de pandemi dönemi. Uzun süreli kapanmalar, sosyal hayatı kökten etkiledi. İnsanlar evlerine çekildi, yüz yüze etkileşim azaldı ve sosyal beceriler kullanılmaz hale geldi. Özellikle gençler için bu dönem kritik oldu. İlk flört deneyimleri, reddedilmeyi öğrenme, ilişki kurma pratiği gibi süreçler ertelendi ya da hiç yaşanmadı.

Uzmanlara göre, ilişki kurmak bisiklete binmek gibi değil. Uzun süre ara verildiğinde, insanlar bu becerileri yeniden kazanmakta zorlanabiliyor. Pandemi sonrası dönemde pek çok kişi, ilişki kurma konusunda kendini daha güvensiz ve çekingen hissettiğini söylüyor. Bu da bekar kalma süresini uzatıyor.

Ekranlar ve Dijital Hayatın Rolü

Bir diğer önemli faktör ise ekran süresindeki artış. Akıllı telefonlar, sosyal medya ve dijital eğlence, insanların zamanının büyük bölümünü kaplıyor. Eskiden arkadaşlarla buluşulan, dışarı çıkılan zamanlar artık ekran başında geçiyor. Bu durum, yeni insanlarla tanışma ihtimalini doğal olarak azaltıyor.

Dijitalleşme sadece zamanı almakla kalmıyor, ilişki kurma biçimlerini de değiştiriyor. Flört uygulamaları, tanışma sürecini kolaylaştırmak için ortaya çıktı. Ancak zamanla bu uygulamalar, ilişkileri bir tür “seçim listesine” dönüştürdü. İnsanlar, müzik listesi hazırlar gibi partner kriterleri belirlemeye başladı. Boy, siyasi görüş, gelir düzeyi gibi filtreler, potansiyel eşlerin büyük bölümünü daha en baştan eliyor.

Bu durum, özellikle bazı gruplar için seçenekleri ciddi biçimde daraltıyor. Örneğin belirli fiziksel kriterlerin yaygınlaşması, birçok kişinin kendini baştan dışlanmış hissetmesine yol açıyor.

Eğitim, Ekonomi ve Cinsiyet Dengesi

Toplumsal değişimin bir başka boyutu da eğitim ve iş hayatındaki dönüşüm. Kadınlar, geçmişe kıyasla çok daha eğitimli ve ekonomik olarak bağımsız. Bu, büyük bir kazanım olarak görülüyor. Ancak bu değişim, geleneksel ilişki beklentileriyle çatışabiliyor.

Birçok eğitimli kadın, eşitlikçi, sorumluluk alan ve benzer yaşam hedeflerine sahip bir partner arıyor. Ev içi emeğin paylaşılmadığı, geleneksel rollerin baskın olduğu ilişkiler cazibesini yitiriyor. Bu da bazı kadınların ilişki kurmak yerine yalnız kalmayı tercih etmesine yol açabiliyor.

Öte yandan, düşük eğitimli ve ekonomik olarak güvencesiz erkekler de ilişki piyasasında zorlanıyor. Bazı bölgelerde bu erkekler, evlilik şanslarının azaldığını hissediyor. Bu durum, hayal kırıklığı ve öfkeyi besleyebiliyor.

Gönüllü Yalnızlık ile Zorunlu Yalnızlık Arasındaki Fark

Yalnızlık her zaman mutsuzluk anlamına gelmiyor. Kendi isteğiyle bekar kalan, bu yaşam biçiminden memnun olan pek çok insan var. Bu grup genellikle özgürlüğünü, kariyerini ve bireysel hedeflerini ön planda tutuyor. Araştırmalar, gönüllü yalnızların genel olarak daha mutlu ve tatmin olmuş olduğunu gösteriyor.

Ancak bir de istemediği halde yalnız kalanlar var. Anketler, bekarların yaklaşık yüzde 60–70’inin aslında bir ilişkide olmayı tercih edeceğini ortaya koyuyor. Bu kişiler, umutsuzluk, hayal kırıklığı ya da “artık çok geç” duygusuyla ilişki arayışından vazgeçmiş olabiliyor. İşte bu grup için yalnızlık ciddi bir psikolojik yük haline geliyor.

Erkeklik, Kimlik ve Tepkiler

Bu dönüşüm, özellikle erkek kimliği etrafında yeni tartışmaları beraberinde getiriyor. Bazı erkekler, değişen beklentilere uyum sağlarken, bazıları bu değişimi tehdit olarak algılıyor. Eşitlik taleplerine tepki gösteren, öfkesini çevrimiçi platformlarda dile getiren gruplar ortaya çıkıyor.

Bazı toplumlarda bu durum, kadınların ilişkiden tamamen uzak durduğu hareketleri tetikliyor. “Evlilik yok, flört yok, çocuk yok” gibi sloganlarla özetlenen bu eğilimler, karşılıklı bir kopuşu derinleştiriyor. Uzmanlar, bu döngünün kırılmaması halinde toplumsal gerilimin artabileceği uyarısında bulunuyor.

Toplumsal Sonuçlar ve Gelecek

İlişkilerin azalması, sadece bireysel bir mesele değil. Konut piyasasından doğum oranlarına, sosyal politikalardan ekonomik planlamaya kadar pek çok alanı etkiliyor. Daha fazla yalnız yaşayan insan, daha fazla konut ihtiyacı anlamına geliyor. Daha az çocuk, gelecekte daha az çalışan ve daha fazla yaşlı nüfus demek.

Uzmanlar, bu sürecin nereye kadar gideceği konusunda kesin bir yanıt veremiyor. Daha eşitlikçi toplumlarda bile bekar oranlarının artmaya devam etmesi, basit bir “dengeye dönüş” beklentisini zayıflatıyor. Görünen o ki, dünya uzun vadeli bir ilişki dönüşümünün içinde.

Yeni Bir Denge Arayışı

Bugün yaşananlar, ilişkilerin tamamen ortadan kalktığını değil, biçim değiştirdiğini gösteriyor. İnsanlar hâlâ bağ kurmak istiyor, ancak bunu eski kalıplarla yapmak istemiyor. Daha adil, daha saygılı ve daha anlamlı ilişkiler arayışı öne çıkıyor.