Orta Doğu’da savaş enerji piyasalarını sarstı: Petrol fiyatı 100 doların üzerine çıktı

İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması ve Körfez’deki büyük üreticilerin depolama sorunları nedeniyle üretimi kısmaya başlaması petrol fiyatlarını hızla yukarı çekti. Brent ve ABD ham petrolü 100 doların üzerine çıkarak son yılların en sert yükselişlerinden birini kaydetti.

Küresel petrol fiyatları, Orta Doğu’daki savaşın enerji arzını tehdit etmesiyle varil başına 100 doların üzerine çıktı. İran ile yaşanan çatışma nedeniyle Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması ve Körfez’deki büyük üreticilerin üretimi kısmaya başlaması piyasaları sert şekilde etkiledi.

ABD ham petrolü West Texas Intermediate (WTI) pazar akşamı işlemlerinde %18,98 yükselerek 108,15 dolara çıktı. Küresel referans petrol türü Brent ise %16,19 artışla 107,70 dolar seviyesine ulaştı. ABD ham petrol fiyatları geçen hafta toplamda yaklaşık %35 yükselerek 1983’ten bu yana vadeli işlemlerdeki en büyük haftalık artışı kaydetti.

Petrol fiyatlarının son olarak 100 doların üzerine çıktığı dönem, Rusya’nın 2022 yılında Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından yaşanan enerji kriziydi.

---

Körfez’de üretim kesintileri başladı

Orta Doğu’daki gerilim petrol üretiminde ciddi aksamalara yol açtı.

OPEC’in beşinci büyük üreticisi Kuveyt, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerine yönelik tehditleri nedeniyle petrol üretimi ve rafineri faaliyetlerinde önleyici kesintilere gittiğini açıkladı. Devlet şirketi Kuwait Petroleum Corporation, kesintilerin büyüklüğüne dair ayrıntı paylaşmadı.

OPEC’in ikinci büyük üreticisi Irak’ta ise üretim neredeyse çöktü. Reuters’a konuşan sektör kaynaklarına göre ülkenin güneyindeki üç ana petrol sahasında üretim %70 düşerek günlük 1,3 milyon varile geriledi. İran savaşı öncesinde bu sahalar günde yaklaşık 4,3 milyon varil üretim yapıyordu.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ise deniz açıklarındaki üretim seviyelerinin depolama kapasitesini yönetmek amacıyla düşürüldüğünü açıkladı. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC), karadaki üretim faaliyetlerinin ise normal şekilde sürdüğünü belirtti.

---

Hürmüz Boğazı krizi küresel arzı tehdit ediyor

Körfez ülkeleri üretimi yalnızca güvenlik endişeleri nedeniyle değil, petrolü depolayacak yer kalmaması nedeniyle de kısmak zorunda kalıyor.

Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla birlikte petrol tankerleri bölgeden çıkamıyor. Tanker şirketleri İran’ın gemilere saldırabileceği endişesiyle boğazdan geçmek istemiyor.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20’si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Bu nedenle bölgedeki savaş küresel enerji arzı açısından kritik bir risk oluşturuyor.

Küresel ekonominin kabusu gerçek oldu: Hürmüz Boğazı kapanırsa dünya neyle karşılaşır?

---

ABD: Boğaz yakında yeniden açılabilir

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, ABD’nin İran’ın tankerleri tehdit etme kapasitesini ortadan kaldırmasının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yeniden başlayacağını söyledi.

Wright, CNN’e verdiği röportajda şu ifadeleri kullandı:

“Hürmüz Boğazı’nda daha düzenli gemi trafiğinin yeniden başlamasına çok uzun bir süre kalmadı. Şu anda normal trafik seviyelerinin çok uzağındayız. Bu biraz zaman alacak, ama en kötü senaryoda birkaç hafta sürer; aylar değil.”

Ancak sahadaki gelişmeler savaşın kısa sürede sona ereceğine dair güçlü bir işaret vermiyor. İran’ın yeni dini lider olarak Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i atadığı yönünde haberler gelirken, ABD ve İsrail’in savaşın ilk günlerinde Ali Hamaney’i öldürdüğü bildirildi.

---

Körfez’de üretim depolama krizine takıldı

Enerji piyasalarındaki baskı yalnızca güvenlik risklerinden kaynaklanmıyor. Depolama kapasitesinin hızla dolması üreticileri zor durumda bırakıyor.

Kuveyt’te petrol üretimi Cumartesi günü itibarıyla günde yaklaşık 100 bin varil azaltıldı. Pazar günü bu kesintinin yaklaşık üç katına çıkması bekleniyor. Depolama kapasitesinin dolması ve Hürmüz Boğazı’nın durumuna bağlı olarak kesintilerin daha da artırılabileceği belirtiliyor.

Kuveyt ayrıca petrol ve rafineri ürünleri satışlarında “force majeure” ilan etti. Bu hukuki madde şirketlerin kontrolü dışındaki gelişmeler nedeniyle sözleşme yükümlülüklerini yerine getirememesine olanak tanıyor.

---

Bölgesel enerji altyapısı hedefte

Orta Doğu’daki çatışmalar enerji altyapısını doğrudan hedef almaya başladı.

Irak, depolama tanklarının dolmaya başlaması üzerine üretimi sınırlamaya başladı. Suudi Arabistan en büyük rafinerilerinden birini kapatırken, Katar ise dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracat tesislerinden birini drone saldırıları sonrası devre dışı bıraktı.

BAE ise Hürmüz Boğazı’nı kısmen bypass eden alternatif hatlarını kullanarak ihracatı sürdürmeye çalışıyor. ADNOC’un günde 1,5 milyon varil kapasiteli Fujairah boru hattı, petrolün boğazı kullanmadan küresel piyasalara ulaşmasını sağlıyor.

---

Trump: Petrol fiyatları savaş bitince düşecek

ABD Başkanı Donald Trump, petrol fiyatlarının savaşın sona ermesiyle hızla düşeceğini söyledi.

Trump, Air Force One’da gazetecilere yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Petrol fiyatlarının yükseleceğini zaten biliyorduk ve yükseliyor. Ama sonra hızla düşecekler. Dünyanın yüzündeki büyük bir kanseri ortadan kaldırmış olacağız.”

Trump, İran savaşını “küçük bir askeri operasyon” olarak nitelendirirken, çatışmanın bir süre daha devam edebileceğini ifade etti.

---

Küresel ekonomi için yeni enflasyon riski

Enerji piyasalarındaki bu gelişmeler yalnızca petrol fiyatlarını değil, küresel enflasyon görünümünü de tehdit ediyor. Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji akışının aksaması halinde petrol ve doğal gaz fiyatlarının daha da yükselmesi ve bunun dünya genelinde enflasyonist baskıları artırması bekleniyor.

Enerji piyasalarındaki belirsizlik devam ederken analistler, Orta Doğu’daki savaşın uzaması durumunda petrol fiyatlarının daha yüksek seviyelere çıkabileceği uyarısında bulunuyor.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected].