Dünya Ekonomisi
Kanada Başbakanı Carney, ABD’ye Daha Az Bağımlı Yeni Bir Küresel Ticaret Düzeni Hedefliyor
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’ye yüksek ticari bağımlılığı azaltmak amacıyla Çin’le daha yakın işbirliği ve sınırlı sayıda ülkeyi kapsayan yeni ticaret anlaşmalarıyla farklı bir küresel ticaret mimarisi kurmayı hedefliyor. Ancak uzmanlar, Kanada ekonomisinin hâlâ büyük ölçüde ABD’ye bağlı olmasının bu stratejiyi sınırladığını vurguluyor.
Özet:
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’ye yüksek ticari bağımlılığı azaltmak amacıyla Çin’le daha yakın işbirliği ve sınırlı sayıda ülkeyi kapsayan yeni ticaret anlaşmalarıyla farklı bir küresel ticaret mimarisi kurmayı hedefliyor. Ancak uzmanlar, Kanada ekonomisinin hâlâ büyük ölçüde ABD’ye bağlı olmasının bu stratejiyi sınırladığını vurguluyor.
Trump Tarifeleri Sonrası Ticarette Yeni Arayış
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump’ın uygulamaya koyduğu tarifelerin uzun süredir devam eden ticari dengeleri sarsmasının ardından, Kanada’yı ABD merkezli olmayan yeni bir küresel ticaret düzeninde lider aktör olarak konumlandırmak istiyor.
Geçen hafta Carney, Avrupa’daki müttefiklerinin de ötesine geçerek Çin ile bir anlaşma imzaladı. Bu adım, Trump’ın dış politikasının daha agresif ve öngörülemez hale gelmesiyle birlikte, Kanada gibi ülkeler için ticaretin çeşitlendirilmesini acil bir öncelik haline getirdi.
Trump’ın NATO müttefiki Danimarka’ya ait Greenland üzerinde egemenlik iddialarını gündeme taşıması, Avrupa Birliği’nin de karşı adımlar üzerinde çalışmasına yol açtı.
“Kurallara Dayalı Sistem Aşınıyor”
Eski İngiltere Merkez Bankası ve Kanada Merkez Bankası Başkanı olan Carney, Davos’a gitmeden önce yaptığı açıklamada, çok taraflı ticaret düzeninin zayıfladığını söyledi.
Doha’da konuşan Carney, “Kurallara dayalı çok taraflı sistemler ve kurumlar, ABD dahil olmak üzere birçok ülkenin kararlarıyla aşınıyor” dedi. Carney, bu ortamda az sayıda ülkeyi kapsayan ‘plürilateral’ anlaşmaların daha gerçekçi bir ilerleme zemini sunduğunu savundu.
Kanada’nın, Avrupa Birliği ile Pasifik ülkeleri arasında köprü rolü üstlenebileceğini belirten Carney, yeni savunma ve yatırım işbirlikleri üzerinde de çalışıldığını kaydetti.
Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand ise Reuters’a verdiği demeçte, “Bu belirsizlik döneminde Kanada öne çıkacak ve liderlik edecek” ifadelerini kullandı.
ABD’ye Aşırı Bağımlılık En Büyük Engel
Ancak rakamlar Carney’nin önündeki zorluğu ortaya koyuyor. Avrupa Birliği, mal ihracatının %20’sinden biraz fazlasını ABD’ye yaparken, Kanada ihracatının yaklaşık %70’ini hâlâ güney komşusuna gönderiyor.
Export Development Canada’dan kıdemli ekonomist Prince Owusu’ya göre, Kanada’nın ABD’ye ihracatını sadece %10 azaltabilmesi için Çin, Almanya, Fransa, Meksika, İtalya ve Hindistan gibi ülkelere yaptığı ihracatı ikiye katlaması gerekiyor.
Carney, önümüzdeki on yılda Kanada’nın ABD dışı ihracatını iki katına çıkarma sözü verdi. Ancak ekonomistler, bunun için Çin’in kritik bir rol oynayacağına dikkat çekiyor.
Çin’le Yakınlaşma Tartışmalı
Carney geçen hafta Katar’ı ziyaret eden ilk Kanada başbakanı olurken, 2017’den bu yana Çin’i ziyaret eden ilk başbakan oldu. Pekin’de yaptığı açıklamada, Çin’in son dönemde ABD’ye kıyasla daha öngörülebilir bir ortak haline geldiğini söyledi.
Ancak uzmanlar temkinli. McMillan hukuk bürosundan William Pellerin, “Çin’le çok hızlı ve derin bir entegrasyon, uzun vadeli ekonomik istikrar açısından riskler yaratabilir” uyarısında bulundu. Pellerin’e göre Çinli üreticiler, Kanada pazarını kısa sürede çok geniş ürün yelpazesiyle doldurabilecek kapasiteye sahip.
İhracatta Gerileme Sınırlı Kalabilir
Resmi verilere göre Kanada’nın ABD’ye ihracat payı, Ekim ayında pandemi yılları dışında tarihin en düşük seviyesine geriledi. Buna rağmen ABD, toplam ihracatın %67,3’ünü oluşturmaya devam ediyor. Kanada petrolünün ise %90’ı ABD’ye gidiyor.
Ekonomistler, ABD’nin payının kısa vadede anlamlı biçimde düşmesini zor görüyor. Özellikle bu yıl ABD-Meksika-Kanada Anlaşması’nın (USMCA) yeniden müzakerelerine ilişkin belirsizlik, şirketleri temkinli davranmaya itiyor.
Çok Sayıda Anlaşma Peşinde
Carney yönetimi, Çin ve Katar’ın yanı sıra Ekvador ve Endonezya ile ticaret anlaşmaları imzaladı; Birleşik Arap Emirlikleri ile yatırım anlaşmaları yaptı. Ticaret Bakanı Maninder Sidhu, sıradaki hedeflerin Filipinler, Tayland, Mercosur ülkeleri, Suudi Arabistan ve Hindistan olduğunu söyledi.
Sidhu, “Normalde Kanada yılda bir ticaret anlaşması imzalar. Biz bu süreci hızlandırmak istiyoruz” dedi.
Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]
