İran’dan Tehdit: “Dünya 200 Dolarlık Petrol Fiyatına Hazır Olsun”

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlayan savaş küresel enerji piyasalarını sarsmaya devam ediyor. İran güçlerinin Körfez’de ticari gemilere saldırması ve Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların ciddi şekilde aksaması petrol fiyatlarında yeni sıçrama riskini artırdı. İranlı yetkililer petrolün varil fiyatının 200 dolara çıkabileceği uyarısında bulunurken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarihin en büyük stratejik petrol rezervi salımını gündeme aldı.

---

Savaş Enerji Piyasalarını Sarsıyor

ABD ve İsrail’in yaklaşık iki hafta önce İran’a yönelik başlattığı hava saldırıları bölgesel bir savaşa dönüşürken, çatışmalar küresel enerji piyasalarında büyük bir şok yarattı.

Şu ana kadar çoğu İranlı ve Lübnanlı olmak üzere yaklaşık 2 bin kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor. Çatışmaların Lübnan’a da yayılması, Orta Doğu’da enerji ve ticaret rotalarının güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı.

Küresel petrol piyasaları bu gelişmelere hızlı tepki verdi. Haftanın başında Brent petrol 120 dolara yaklaşmış, ardından fiyatlar bir miktar geri çekilerek 90 dolar civarında dengelenmişti. Ancak Çarşamba günü Körfez’de ticari gemilere yönelik saldırılar sonrası petrol fiyatları yeniden yükseldi.

Brent petrol günü %4,7 artışla 91,98 dolar, ABD ham petrolü ise %4,5 yükselişle 87,25 dolar seviyesinde kapattı.

---

İran: Petrol 200 Dolara Çıkabilir

İran askeri yetkilileri ise petrol piyasalarındaki risklerin henüz tam olarak fiyatlanmadığını savunuyor.

İran askeri komutanlığının sözcülerinden İbrahim Zolfaghari, Washington’a yönelik mesajında şu ifadeleri kullandı:

“Petrol fiyatının 200 dolara çıkmasına hazır olun. Çünkü petrol fiyatı bölgesel güvenliğe bağlıdır ve siz bu güvenliği bozmuş durumdasınız.”

Tahran yönetimi ayrıca ABD veya İsrail ile iş yapan bankaların hedef alınabileceğini de duyurdu.

---

Körfez’de Ticari Gemiler Hedefte

Çarşamba günü Körfez sularında üç ticari geminin saldırıya uğradığı bildirildi.

İran Devrim Muhafızları, emirlerine uymayan gemilere ateş açıldığını açıkladı.

Saldırılar sonucunda:

• Tayland bayraklı bir kuru yük gemisi alev aldı

• Mürettebatın tahliye edildiği gemide üç kişinin kayıp olduğu bildirildi

• Japon bayraklı bir konteyner gemisi ve Marshall Adaları bayraklı bir yük gemisi de hasar gördü

Savaşın başladığı günden bu yana saldırıya uğrayan ticari gemi sayısının 14’e yükseldiği belirtiliyor.

---

Hürmüz Boğazı Küresel Enerji Krizinin Merkezi

Krizin en kritik noktası ise Hürmüz Boğazı.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu dar geçitten taşınıyor. İran askeri sözcüleri boğazın “kesin biçimde İran kontrolünde” olduğunu açıkladı.

Ancak gemilerin güvenli şekilde geçiş yapıp yapamayacağı konusunda ciddi belirsizlik bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump gemilerin boğazdan geçmesi gerektiğini söylese de kaynaklar İran’ın geçişi zorlaştırmak için deniz mayınları yerleştirdiğini belirtiyor.

G7 ülkeleri ise Körfez’deki ticari gemilere askeri eskort sağlama seçeneğini değerlendirmeye başladı.

---

IEA’dan Tarihi Petrol Rezervi Kararı

Enerji fiyatlarındaki sert yükselişi sınırlamak amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) önemli bir adım attı.

IEA, üye ülkelerin 400 milyon varillik stratejik petrol rezervini piyasaya sürmesini önerdi.

Bu karar uygulanırsa, küresel enerji piyasalarında şimdiye kadar gerçekleştirilen en büyük acil rezerv müdahalesi olacak.

IEA Başkanı Fatih Birol, kararın ardından yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Karşı karşıya olduğumuz petrol piyasası zorluklarının ölçeği eşi görülmemiş düzeyde. Bu nedenle IEA ülkelerinin bu büyüklükte kolektif bir acil müdahale kararı alması son derece önemli.”

Ancak uzmanlar rezervlerin piyasaya sürülmesinin yalnızca kısa vadeli bir rahatlama sağlayacağını vurguluyor.

---

Petrol Piyasasında Belirsizlik Sürüyor

Enerji analistlerine göre petrol fiyatlarının yönünü belirleyecek en kritik unsur savaşın süresi olacak.

Marex enerji analisti Sasha Foss, CNBC’ye yaptığı değerlendirmede şu uyarıda bulundu:

• IEA rezerv salımı piyasalara yalnızca birkaç gün zaman kazandırabilir

• Hürmüz Boğazı yeniden açılmazsa fiyatlar hızla yükselebilir

Foss’a göre çatışmaların hafta sonuna kadar sona ermemesi halinde petrol fiyatları yeniden 100 doların üzerine çıkabilir.

---

Uzayan Savaş Fiyatları Daha da Yükseltebilir

Piyasa uzmanları çatışmaların uzaması halinde petrol fiyatlarının daha da yükselmesinin kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.

Ninety One şirketinde küresel doğal kaynaklar başkanı Paul Gooden şu değerlendirmeyi yaptı:

• Gerilim kısa sürede azalırsa fiyatlar geri çekilebilir

• Ancak petrolün yıl başındaki 60–70 dolar bandına dönmesi zor

Gooden’a göre çatışmanın uzaması halinde petrol fiyatları 120 doların üzerine çıkabilir ve hatta daha yüksek seviyeler görülebilir.

---

Küresel Ekonomi İçin Yeni Bir Enerji Şoku

Petrol piyasalarında yaşanan son gelişmeler birçok analiste göre 1970’lerden bu yana görülen en ciddi enerji şoklarından biri olma potansiyeli taşıyor.

Körfez’de ticari gemilere yönelik saldırılar ve Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlik sürerken, küresel piyasalar savaşın enerji arzını ne ölçüde etkileyeceğini yakından izliyor.

Savaşın uzaması durumunda yalnızca petrol fiyatlarının değil, küresel enflasyon ve ticaret dengelerinin de ciddi şekilde etkilenmesi bekleniyor.

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]