İngiltere Merkez Bankası’ndan Uyarı: Yapay Zeka ve İran Savaşı Finansal Riskleri Artırıyor

İngiltere Merkez Bankası (BoE), yapay zekanın finansal sistemde hızla yayılmasının yeni riskler yaratabileceği uyarısında bulunurken, İran savaşı kaynaklı şokların küresel ekonomi üzerinde büyümeyi zayıflatıcı ve enflasyonu artırıcı etkiler yarattığını açıkladı.

---

BoE: Yapay Zeka Finansal İstikrarı Tehdit Edebilir

İngiltere Merkez Bankası, finans sektöründe yapay zekanın hızla yayılmasının orta vadede finansal istikrar açısından risk oluşturabileceği uyarısını yineledi.

BoE Finansal Politika Komitesi’ne göre:

• Finans kuruluşları yapay zekayı giderek daha fazla kullanmaya hazırlanıyor
• Bu kullanım artışı risklerin de hızlı şekilde büyümesine yol açabilir

Banka, şu ana kadar finansal kurumların yapay zekanın risklerini faydalarından daha yüksek gördüğünü, ancak teknolojinin gelişmesiyle bu yaklaşımın değişebileceğini belirtti.

---

Özel Kredi Piyasaları İçin Yeni Risk

BoE, yapay zekanın özellikle özel kredi (private credit) piyasalarında yeni tür şoklara yol açabileceğine dikkat çekti.

Son dönemde:

• Yatırımcıların yapay zeka kaynaklı risklerden endişe etmesi
• Özel kredi fonlarından çıkışların hızlanması

gözlemlendi.

Merkez Bankası, bu tür streslerin:

• Özel sermaye piyasalarına
• Diğer varlık sınıflarına

yayılma riski taşıdığına işaret etti.

---

Ödeme Sistemleri ve Piyasalar Daha Kırılgan Hale Gelebilir

BoE’ye göre yapay zekanın en kritik risk alanlarından biri de finansal piyasaların işleyişi.

Öne çıkan riskler:

• Dolandırıcılık tespitinde yetersizlik
• Ani ve sert piyasa düzeltmelerine yatkınlık
• Algoritmik hataların sistemik etkiler yaratması

Bu durum, özellikle yüksek frekanslı işlemlerin yoğun olduğu piyasalarda oynaklığı artırabilir.

---

İran Savaşı Küresel Ekonomiye “Negatif Şok” Yarattı

BoE’nin değerlendirmesinde İran savaşı da önemli bir risk unsuru olarak öne çıktı.

Banka, savaşın küresel ekonomi üzerinde:

• “Ciddi bir arz şoku” yarattığını
• Büyümeyi yavaşlatacağını
• Enflasyonu artıracağını
• Finansal koşulları sıkılaştıracağını

vurguladı.

Açıklamada, savaşın etkisinin:

• Süresi
• Ölçeği
• Jeopolitik sonuçları

gibi faktörlere bağlı olacağı ifade edildi.

---

Küresel Belirsizlik Artıyor

BoE, mevcut çatışmanın zaten yüksek olan küresel risk ortamını daha da belirsiz hale getirdiğini belirtti.

Açıklamada:

“Birden fazla kırılganlık aynı anda gerçekleşebilir”

ifadelerine yer verildi.

Bu durum, piyasalarda ani ve beklenmedik şokların yaşanma olasılığını artırıyor.

---

Finansal Sistem Şimdilik Dayanıklı

Tüm risklere rağmen BoE, finansal sistemin şu ana kadar dayanıklılığını koruduğunu belirtti.

• Bankalar, şirketler ve hanehalkı genel olarak dirençli
• Hedge fonların pozisyon azaltımı piyasalarda bozulma yaratmadı

Bu tablo, sistemik bir kriz riskinin henüz ortaya çıkmadığını gösteriyor.

---

Mortgage Krizi Uyarısı: MFS Örneği

BoE ayrıca mortgage piyasasında yaşanan bir çöküşe de dikkat çekti.

Uzman mortgage sağlayıcısı MFS’nin iflası:

• Büyük bankalar için yüz milyonlarca dolarlık risk yarattı

Bu olay, şu riskleri gündeme getirdi:

• Yüksek kaldıraç
• Zayıf kredi standartları
• Şeffaflık eksikliği
• Karmaşık finansal yapılar

BoE, bu tür risklerin sistem genelinde yayılabileceği konusunda uyardı.

---

Faiz Baskısı Artıyor

İran savaşının yarattığı enflasyonist baskı, faiz beklentilerini de etkiliyor.

• Mortgage faizleri yükseliş eğiliminde
• 2028’e kadar 1,3 milyon kişinin daha yüksek ödeme ile karşılaşması bekleniyor

Buna rağmen BoE, Mart toplantısında faizleri sabit tuttu.

---

Hanehalkı ve Şirketler Üzerinde Baskı

BoE’ye göre mevcut gelişmeler:

• Hanehalkı bütçeleri üzerinde baskı yaratıyor
• Şirketlerin finansman koşullarını zorlaştırıyor

Ancak toplam borçluluğun düşük olması ve tasarruf oranlarının yüksek seyretmesi, bu baskıyı sınırlayan unsurlar olarak öne çıkıyor.

---

Genel Değerlendirme

İngiltere Merkez Bankası’nın son raporu, küresel finans sisteminin yeni bir risk dönemine girdiğine işaret ediyor.

Öne çıkan iki ana risk:

• Yapay zekanın finansal sistem üzerindeki etkileri
• İran savaşı kaynaklı jeopolitik şoklar

Her iki unsur da:

• Piyasa oynaklığını artırabilir
• Finansal istikrarı zorlayabilir

Kısa vadede sistem dayanıklı görünse de, BoE’ye göre risklerin hızla artabileceği bir döneme girilmiş durumda.

Bloomberg

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]