Gelişen Ülkeler borçlanamıyor, ama fonlar hala iyimser

Gelişen Ülkelerde Borçlanma Dondu: İran Savaşı Piyasaları Kilitledi

Özet:
İran savaşıyla birlikte artan küresel belirsizlik, yılın başında rekor kıran gelişen ülke borçlanma piyasasını adeta durma noktasına getirdi. Yükselen faizler, genişleyen risk primleri ve yatırımcı çıkışları, birçok ülkeyi finansmana erişim konusunda “bekle-gör” moduna iterken, piyasalarda ciddi bir sıkışma yaşanıyor. Buna rağmen uzun vadeli beklentiler tamamen bozulmuş değil; yatırımcı ilgisi temkinli de olsa devam ediyor.

---

Rekor Başlangıçtan “Donma” Noktasına

2026 yılının ilk iki ayında gelişen ülkeler açısından oldukça güçlü bir borçlanma dönemi yaşandı. Suudi Arabistan, Meksika ve Türkiye gibi ülkelerin öncülüğünde ihraçlar rekor seviyelere ulaştı.

Ancak İran savaşıyla birlikte tablo hızla değişti.

• Mart ayında yeni borçlanma işlemleri neredeyse durdu
• Piyasalarda oynaklık sert şekilde arttı
• Borçlanma maliyetleri yükseldi

Bu gelişmeler, gelişen ekonomilerin finansmana erişimini zorlaştırdı ve birçok ülkeyi belirsizlik içinde bıraktı.

---

Risk Primleri Yükseldi, Yatırımcılar Geri Çekildi

Savaşın etkisiyle yatırımcı davranışında belirgin bir değişim yaşandı.

• Gelişen ülke tahvillerinden 3,3 milyar dolar çıkış
• Yüksek getirili tahvillerden 5 milyar doların üzerinde çıkış

Bu rakamlar, 2025’teki ABD tarifeleri şokundan bu yana en büyük çıkışlara işaret ediyor.

Aynı dönemde:

• JPMorgan EMBI spread’i 17 baz puan artarak 268 bp’ye çıktı
• Mısır’da spreadler 44 bp yükseldi
• Türkiye’de spreadler 36 bp genişledi

Artan risk primleri, yatırımcıların daha yüksek getiri talep ettiğini ve risk iştahının azaldığını gösteriyor.

Avrupa Tahvil Piyasalarında Sert Satış: Borçlanma Maliyetleri 15 Yılın Zirvesinde

---

Borçlanma Var Ama Daha Pahalı

Bankacılar ve yatırımcılar, piyasaların tamamen kapanmadığını ancak maliyetlerin ciddi şekilde arttığını vurguluyor.

Citi yetkililerine göre:

• Güçlü ve büyük ihraççılar hâlâ piyasaya erişebiliyor
• Ancak bu erişim artık çok daha yüksek maliyetlerle sağlanıyor

Yani gelişen ülkeler için finansman mümkün, fakat “ucuz para dönemi” sona ermiş durumda.

---

Angola İstisnası: Petrol Avantajı

Bu süreçte dikkat çeken tek istisna Angola oldu.

Petrol fiyatlarındaki yükseliş sayesinde:

• Angola’nın risk primi daraldı
• Yatırımcı ilgisi arttı

Bu durum, enerji ihracatçısı ülkelerin mevcut krizden görece avantajlı çıkabileceğini gösteriyor.

Fed Yetkilileri Uyardı: İran Savaşı Enflasyon Riskini Öne Çıkardı

---

Belirsizlik Yatırımcıyı Temkinli Kılıyor

İran savaşıyla birlikte:

• Hürmüz Boğazı riski
• Körfez’de enerji altyapısına yönelik saldırılar
• Küresel ticaret hatlarındaki kırılganlık

gibi unsurlar yatırımcıları büyük pozisyon almaktan alıkoyuyor.

Societe Generale’e göre birçok fon:

• Emtia pozisyonlarını artırdı
• Gelişen piyasalardaki ağırlığını azalttı

Bu da sermaye akımlarında yön değişimine işaret ediyor.

---

Alternatif Finansman Yolları Gündemde

Piyasalardaki donma, ülkeleri alternatif finansman yöntemlerine yönlendiriyor.

Öne çıkan seçenekler:

• Özel borçlanma anlaşmaları (private placements)
• Toplam getiri swapları (total return swaps)

Bu yöntemler, özellikle piyasa koşullarının bozulduğu dönemlerde daha cazip hale geliyor.

---

Talep Tamamen Kaybolmuş Değil

Her şeye rağmen piyasada tamamen negatif bir tablo yok.

Özellikle:

• Körfez ülkelerinin yüksek kredi notlu tahvillerine talep sürüyor
• İkincil piyasalarda alımlar devam ediyor

Bu durum, belirsizlik azaldığında hızlı bir toparlanma potansiyeline işaret ediyor.

---

Yatırımcı Güveni: Güçlü Ama Temkinli

HSBC’nin son anketine göre:

• Yatırımcıların %68’i gelişen piyasalar için pozitif görüşe sahip
• Negatif beklenti neredeyse yok

Ancak bu iyimserlik:

• Jeopolitik riskler
• Küresel belirsizlik

nedeniyle temkinli bir çerçevede şekilleniyor.

Yani piyasada “iyimser ama dikkatli” bir ruh hali hakim.

---

Sonuç

İran savaşı, gelişen ülkelerin borçlanma piyasasında ani bir kırılmaya yol açtı. Yılın başındaki güçlü ivme yerini temkinli bekleyişe bırakırken, artan risk primleri ve yatırımcı çıkışları finansman koşullarını zorlaştırıyor.

Buna rağmen talebin tamamen ortadan kalkmamış olması, jeopolitik tansiyonun düşmesi halinde piyasaların hızlı bir şekilde yeniden açılabileceğine işaret ediyor.

Önümüzdeki dönemde gelişen piyasalar için belirleyici unsur, enerji fiyatları ve savaşın süresi olacak.

Reuters, Wealth Professional