Fiziki Petrol Fiyatı 2008’den Bu Yana Zirvede

İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla küresel petrol piyasasında arz şoku derinleşti. Fiziki petrol fiyatını yansıtan “Dated Brent” 141 doların üzerine çıkarak 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Vadeli piyasalar ise bu sıkışıklığı tam olarak yansıtmazken, analistler gerçek arz krizinin henüz fiyatlara tam girmediği uyarısında bulunuyor.

Küresel petrol piyasasında gerçek arz koşullarını yansıtan en kritik gösterge olan “Dated Brent” fiyatı Perşembe günü varil başına 141 doların üzerine çıkarak 2008’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Bu fiyat, Kuzey Denizi’nde alım satımı yapılan ve 10–30 gün içinde teslim edilecek petrol kargolarına yönelik spot talebi yansıtıyor. Bu nedenle piyasanın “gerçek” arz-talep dengesini en net şekilde ortaya koyan göstergelerden biri olarak kabul ediliyor.

S&P Global verilerine göre Dated Brent fiyatı 141,37 dolara çıkarak, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sırasında görülen seviyelerin de üzerine geçti.

Arz Şoku: İran Savaşı ve Hürmüz Boğazı Etkisi

Petrol fiyatlarındaki sert yükselişin temel nedeni, ABD-İran savaşı nedeniyle küresel arzda yaşanan ciddi kesinti.

Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre Hürmüz Boğazı’nın bir aydan uzun süredir kapalı olması, petrol piyasası tarihindeki en büyük arz şoklarından birine yol açtı.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçerken, rafineriler mevcut arz sıkışıklığı nedeniyle bulabildikleri her varil petrolü satın almaya çalışıyor.

UNCTAD: Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti küresel ekonomide baskıyı artırıyor

Vadeli Piyasalar Gerçeği Yansıtmıyor mu?

Fiziki petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen vadeli kontratlar aynı ölçüde artış göstermiyor.

• Brent vadeli kontratları yaklaşık 109 dolar
• ABD WTI petrolü 111 dolar seviyesinde

Bu durum, piyasalarda dikkat çeken bir ayrışmaya işaret ediyor.

Analistlere göre vadeli piyasalar ağırlıklı olarak finansal işlemlerle (“kağıt variller”) şekillenirken, fiziki piyasalarda gerçek arz sıkışıklığı çok daha sert hissediliyor.

Energy Aspects kurucusu Amrita Sen’e göre:

“Vadeli fiyatlar, piyasada ciddi bir stres olmadığına dair yanlış bir güven hissi yaratıyor. Oysa fiziki piyasada sıkışıklık çok daha belirgin.”

Avrupa’da dizel fiyatlarının varil başına 200 dolara yaklaşması da bu ayrışmanın somut göstergesi olarak öne çıkıyor.

S&P Ratings: Orta Doğu gerilimi stagflasyon riskini artırıyor

ABD Petrolü de Sert Yükseldi

Orta Doğu’daki savaşın uzayabileceğine yönelik endişeler, ABD petrol fiyatlarını da yukarı taşıdı.

• WTI petrolü %11 artışla 111,54 dolara
• Brent petrolü %8 artışla 109,03 dolara yükseldi

Fiyatlardaki artış, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyonların sürebileceğini açıklamasının ardından hız kazandı.

Trump, önümüzdeki 2–3 hafta içinde İran’a karşı daha sert adımlar atılabileceğini belirtirken, aynı zamanda diplomatik görüşmelerin sürdüğünü ifade etti.

Kısmi Geri Çekilme: Diplomasi Sinyali

Petrol fiyatları, İran’ın Umman ile birlikte Hürmüz Boğazı’nda geçişleri izlemeye yönelik bir protokol üzerinde çalıştığına dair haberlerin ardından bir miktar geriledi.

Bu gelişme, piyasalarda geçici bir rahatlama yaratsa da, arz riskinin ortadan kalkmadığı vurgulanıyor.

Büyük Ayrışma: Fiziki ve Finansal Piyasa

Dated Brent ile vadeli fiyatlar arasındaki fark 30 doların üzerine çıktı.

Bu fark, piyasalarda nadiren görülen bir durum ve şu anki arz krizinin derinliğini ortaya koyuyor.

Chevron CEO’su Mike Wirth, vadeli fiyatların gerçek durumu yansıtmadığı uyarısında bulunarak şu değerlendirmeyi yaptı:

“Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel sistemde yarattığı etkiler henüz fiyatlara tam yansımış değil.”

Sonuç: Gerçek Kriz Henüz Fiyatlanmadı

Petrol piyasasında ortaya çıkan tablo, klasik bir arz şokundan öte bir duruma işaret ediyor:

• Fiziki piyasada ciddi kıtlık
• Vadeli piyasalarda görece sınırlı fiyatlama
• Jeopolitik risklerin devamı

Bu üçlü kombinasyon, önümüzdeki dönemde petrol fiyatlarında yeni sıçramaların yaşanabileceğine işaret ediyor.

Özellikle Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmaya devam etmesi halinde, enerji maliyetleri üzerinden küresel enflasyon baskısının yeniden hız kazanması olası görünüyor.

Kaynak: Bloomberg, CNBC, S&P Global
Yazar: WS37

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]