Kıbrıs’ta Müzakere Umudu AB ile Gümrük Birliği’ni Yeniden Hareketlendirebilir 

Brüksel’de düzenlenen AB–Türkiye İş Zirvesi, Ankara–Brüksel ilişkilerinde uzun süredir askıda olan başlıklara yeniden ivme kazandırma potansiyeli taşıyor. AB Komisyonu’nun üst düzey ismi Gert Jan Koopman’ın “Kıbrıs müzakerelerinde ilerleme olursa Gümrük Birliği modernizasyonu başlar” açıklaması, hem iş dünyasında hem de Ankara’da dikkatle takip ediliyor. Türkiye tarafı ise, AB ile ticaret hacminin 230 milyar dolara koştuğu bir dönemde, yeni bir Gümrük Birliği Anlaşması ve kapsamlı ekonomik entegrasyon için kararlılığını vurguluyor. Uzmanlara göre, Kıbrıs meselesinde olumlu bir siyasi süreç başlarsa, 30 yıllık Gümrük Birliği anlaşması yepyeni bir boyut kazanabilir.

---

Brüksel’de Kritik Zirve: Siyaset Gelmedi, Ekonomi Konuştu

DIŞ Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) tarafından European Business Summit (EBS) marjında düzenlenen AB–Türkiye İş Zirvesi, önceki yıllardan farklı olarak daha düşük siyasi temsil ile gerçekleşse de ekonomi ve diplomasi açısından oldukça yoğun bir gündem sundu.

Türkiye’den beklenen bakanların katılamadığı toplantıya Ticaret Bakanı Ömer Bolat çevrim içi bağlanırken, Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu, yarıdan fazlası yabancı 400 katılımcı önünde Türkiye’nin mesajlarını Brüksel’de verdi.

AB tarafında ise en dikkat çekici isim, Komşuluk Politikası ve Genişleme Müzakereleri Genel Müdürü Gert Jan Koopman oldu.

Koopman’ın konuşması, Ankara–Brüksel hattında uzun süredir konuşulan ama ilerleme kaydedilemeyen Gümrük Birliği’nin modernizasyonuna doğrudan değindi.

---

“Kıbrıs’ta Müzakereler Başlarsa Gümrük Birliği Güncellemesi de Başlar”

Koopman’ın en çarpıcı mesajı şuydu:

“Yapıcı angajman devam ederse ve Kıbrıs konusunda müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik ilerleme görürsek, Gümrük Birliği’nin modernizasyonu da yeniden başlar.”

Bu açıklama Brüksel kulislerinde şu şekilde yorumlandı:

• AB, Gümrük Birliği güncellemesi için Türkiye’nin Kıbrıs dosyasında yeni bir pozitif adım atmasını bekliyor.

• 1995’teki mevcut Gümrük Birliği artık küresel ticaret düzenine uymuyor ve her iki taraf için de maliyet üretiyor.

• Kıbrıs meselesinde bir diplomatik süreç başlarsa, Brüksel bu adımı ekonomik bir “kapı açma unsuru” olarak değerlendirebilir.

Ankara’da ise bu yaklaşım “Kıbrıs’ın koşul olarak masaya sürülmesi adil değil” yorumlarını yeniden gündeme taşıdı.

---

Yeni Bir Gümrük Birliği Modeli Mümkün Mü?

Uzmanlara göre, Türkiye ile AB arasında yeni bir Gümrük Birliği anlaşması sadece modernizasyon değil, tamamen yeni bir ekonomik çerçeve anlamına gelebilir.

Türkiye’nin beklentileri şöyle:

• Hizmetler ve tarımın dahil edilmesi

• Dijital ticaretin entegrasyonu

• Yeşil Mutabakat’a uyumlu ticaret yapısı

• Uluslararası yatırımların artırılması

• Düzenleyici işbirliğinin güçlendirilmesi

AB tarafında ise özellikle tedarik zincirlerinin kısalması, yenilenebilir enerji işbirliği, yeşil dönüşüm, güvenilir üretim merkezi olması Türkiye’yi stratejik bir ortak yapıyor.

---

AB Komisyonu: “Türkiye güvenilir bir ortak, bölgesel istikrarda kilit aktör”

Koopman konuşmasında Türkiye’nin konumunun AB için vazgeçilmez olduğunu vurguladı:

• Göç yönetimi

• Terörle mücadele

• Rusya–Ukrayna savaşı

• Güney Kafkasya’daki barış çabaları

Bu alanlarda Türkiye’nin “güvenilir ortak” olduğunu belirten Koopman, ekonomik ilişkilere de dikkat çekti:

“Türkiye ile AB arasında derin bir ekonomik iç içelik var. Tarihi bağlar da ilişkileri güçlendiriyor.”

---

230 Milyar Dolarlık Ticaret: Türkiye AB için Vazgeçilmez

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın verdiği rakamlar Türkiye–AB ekonomik ilişkisinin büyüklüğünü ortaya koydu:

• 2023 ikili ticaret hacmi: 220 milyar dolar

• 2024 hedefi: 230 milyar dolar

• Türkiye’nin AB’ye ihracatı: 109 milyar dolar

• Türkiye’nin toplam ihracatında AB’nin payı: %41

• Türkiye’deki yabancı yatırımın %70’i AB kaynaklı

Bu rakamlar, Ankara’nın neden Gümrük Birliği modernizasyonunu “stratejik öncelik” olarak gördüğünü açıkça gösteriyor.

---

Vize, Geçiş Kotaları ve ‘Tıkanan’ Ticaret Akışları

Hem Koopman hem Bakan Bolat, iş dünyasını en çok zorlayan başlık olan vize sorununa özellikle dikkat çekti.

• Uzun süreli çok girişli vize verecek “kademelendirme sistemi” devreye alınsa da sorunlar sürüyor.

• Türk TIR’larına uygulanan geçiş kotaları ticaret akışında ciddi kayıplara neden oluyor.

Ankara, ticaretin serbest akışı için bu sınırlamaların kaldırılmasını talep ediyor.

---

DEİK: “Eğer ortaklıkta kayıp varsa, büyük tarafın kaybı daha büyük olur”

 

DEİK Başkanı Nail Olpak, modernizasyon müzakerelerinin 10 yıldır başlamamış olmasını eleştirerek Brüksel’e açık bir mesaj verdi:

“Bir ortaklıkta kayıp varsa, büyük tarafın kaybı daha büyük olur.”

Olpak ayrıca Türkiye’nin:

• Yeşil enerji kapasitesi

• Güçlü üretim altyapısı

• Dijital inovasyon potansiyeli

sayesinde Avrupa için “ikiz dönüşümün ideal ortağı” olduğunu vurguladı.

---

Türkiye: Yeni Gümrük Birliği ile AB’ye Entegre Gelecek

DEİK Koordinatör Başkanı Mehmet Ali Yalçındağ ise ortak vizyonu şöyle özetledi:

“Birlikte küresel ticarette parlak bir başarı hikayesi yazabiliriz.”

Uzmanlara göre, Kıbrıs meselesinde bir diplomatik hareketlilik olması durumunda Türkiye ile AB arasında tamamen yeni bir Gümrük Birliği anlaşmasının temelleri 2025 içinde atılabilir.

Bu anlaşma:

• Türkiye’nin AB iç pazarındaki rolünü artırabilir

• AB şirketlerinin Türkiye yatırımlarını genişletebilir

• Gümrük süreçlerini dijitalleştirerek maliyetleri azaltabilir

• Tedarik zincirlerini güvence altına alabilir

Ve en önemlisi, 30 yıllık çerçeveyi 2050’ye taşıyacak yeni bir ekonomik düzen kurabilir.

Kaynak:  Ekonomim, Vahap Munyar