Türkiye’nin Rus Petrolü Bağımlılığı Büyüyor: İthalatta %70 Rusya Payı, Çin’deki Yaptırım Korkusu Ne Anlama Geliyor?

ABD’nin Rusya’ya yönelik genişleyen yaptırımları Çin pazarında büyük bir tereddüt yaratırken, Türkiye Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) verileri Eylül ayında ülkenin ham petrol ithalatının neredeyse %70’ini Rusya’dan karşıladığını gösteriyor. Uzmanlar, bu durumun Türkiye için hem fırsat hem de yaptırım riski barındırdığına dikkat çekiyor.

Türkiye’nin enerji ithalatındaki güçlü Rusya bağımlılığı, ABD’nin Moskova’ya yönelik yaptırımlarını genişletme adımlarıyla birlikte daha kritik bir hal alıyor.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından açıklanan Eylül ayı verileri, Türkiye’nin toplam ham petrol ve petrol ürünleri ithalatının geçen yılın aynı ayına göre %30,1 artarak 4,23 milyon tona ulaştığını ortaya koydu.

Bu ithalatın en dikkat çekici kısmı ise Rusya Federasyonu’ndan geldi:

• Rusya, 2,95 milyon metrik ton ile toplam ithalatın neredeyse %70’ini tek başına karşılayarak en büyük tedarikçi konumunu pekiştirdi.
• Ham petrol ithalatı ise yıllık bazda %62,4’lük rekor bir artışla 2,74 milyon tona yükseldi.

Rusya’yı, 269.442 tonla Kazakistan ve 209.947 tonla Irak takip etti.

 

Doğal Gaz ve LPG’de de Rusya Zirvede

Rusya’nın tedarikçi pozisyonu sadece petrolle sınırlı kalmadı. Eylül ayında Türkiye’nin doğal gaz ithalatı %6,7 artarak 3,61 milyar metreküpe ulaşırken, Rusya 1,45 milyar metreküp ile en büyük doğal gaz tedarikçisi oldu.

Ayrıca, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ithalatı da %16,4 artışla 286.885 tona çıktı; bu alanda da Rusya, Cezayir’den sonra en büyük ikinci tedarikçi olarak listede yer aldı.

Küresel Yaptırım Baskısı Çin’i Vurdu: Türkiye İçin Risk Büyüyor

Türkiye’nin Rus enerjisine olan bu yüksek bağımlılığı, Çin pazarında gözlemlenen son gelişmelerin ardından riskli bir dengeye işaret ediyor.

ABD’nin Rosneft ve Lukoil gibi Rus üreticilere yönelik genişlettiği yaptırımlar, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin’e yönelik petrol akışını yavaşlatmış durumda. Çin’deki büyük devlete ait rafineriler, riskten kaçınmak için Rusya’dan gelen ESPO ham petrol alımlarını durdurdu.

Avrupa Birliği ve İngiltere’nin, daha önce Rus petrolünün büyük alıcısı olan Shandong Yulong Petrochemical Co. gibi Çinli özel rafinerileri (Teapot’lar) kara listeye alması, piyasada ciddi bir korku ve tereddüt yarattı. Analistler, bu durumun küresel petrol piyasasındaki dinamikleri değiştirebileceğini belirtiyor.

 

Singapur merkezli Vanda Insights’ın kurucusu Vandana Hari, “ABD’nin Rosneft ve Lukoil’e yönelik yaptırımları oyun değiştirici olabilir,” yorumunu yaparak Çinli alıcılar arasındaki gerginliğin arttığına dikkat çekti.

Sektör analitik firması Rystad Energy AS’ye göre, Çin’in Rus deniz yoluyla ham petrol ithalatı bu ay normal seviyelerin üçte ikisine kadar, yani günde 500.000 ila 800.000 varil düşebilir.

Analiz: Türkiye Fırsat mı, Tehdit mi?

Çin’deki bu yavaşlama, küresel piyasada “hassas” petrol arzının artmasına neden oldu ve bu durum fiyatlarda iskonto yaratıyor. Örneğin, Rus ESPO petrolü, Çin’e teslim satışlarında gösterge fiyatlara göre varil başına 4 dolarlık bir indirimle sunuluyor.

Bu ortam, Türkiye gibi Rus petrolüne yönelen alıcılar için kısa vadede daha uygun fiyatlı tedarik fırsatları yaratabilir. Ancak uzun vadede, risk katlanarak artıyor:

1. İkincil Yaptırım Riski: Çin’deki gibi limanların ve rafinerilerin hedef alınması, Türkiye gibi ülkelere yönelik ikincil yaptırım riskini artırıyor. Eğer ABD, Rusya’nın petrol gelirlerini kesmekte daha agresif olursa, Rus petrolüne bu denli bağımlı olan Türk şirketleri ve limanları da risk altına girebilir.
2. Siyasi Baskı: Geçmiş raporlar, ABD’den gelebilecek potansiyel yaptırım hafifletmelerinin, Türkiye’nin Rus petrol alımlarını sonlandırmasına bağlı olabileceğini öne sürmüştü. Çin pazarındaki aksaklıklar, Ankara üzerindeki baskıyı artırma potansiyeli taşıyor.

Özetle, Türkiye ucuz Rus petrolünden faydalanmaya devam ederken, küresel yaptırım mekanizmalarının Çin’de yarattığı etki, Türk enerji sektörü için de yakından izlenmesi gereken kritik bir tehdit ve fırsat dengesi oluşturuyor.

 

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]