Gelecek korkusu: Çocuklar iklim kriziyle büyüyor

İklim değişikliğinin etkileri karşısında en kırılgan gruplardan biri çocuklar. 2020 sonrası doğan çocuklar, 1960’larda doğanlara kıyasla iki ila yedi kat daha fazla aşırı hava olayına maruz kalacak. Bu yalnızca fiziksel bir tehdit değil; çocuklar, ölümcül hastalıklar, kirlilik ve iklim krizinin duygusal yüküyle de karşı karşıya.

Eko-Anksiyete Yükselişte: Çocuklar Umut Değil, Umutsuzluk Hissediyor

İklim değişikliğiyle ilgili ruhsal etkiler ise henüz yeni yeni gündeme geliyor. Bu etkilerden biri olan eko-anksiyete, giderek daha çok çocuğu etkiliyor. 2021’de yapılan bir araştırmada, 10 ülkeden 10 bin çocuğun %59’u iklim değişikliği hakkında “çok” veya “son derece” endişeli olduğunu belirtti. Katılımcıların %75’i ise geleceği “ürkütücü” olarak tanımladı.

2024’te yayımlanan güncel bir çalışmaya göre de çocuklar, artık umut değil, doğrudan umutsuzluk hissediyor.

Psikolog Uyarıyor: ‘Umut Hakkında Konuşmak İstemiyoruz’ Diyorlar

Bu alanda çalışan Bishop’s Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nden Dr. Catherine Malboeuf-Hurtubise, çocukların umut teması yerine umutsuzluğu konuşmak istediklerini söylüyor:

“Çocuklarla umut hakkında konuşmaya çalıştığımızda şu tepkiyi aldık: ‘Umut hakkında konuşmak istemiyorum. Umutsuzluk hakkında konuşmak istiyorum çünkü bunu yaşıyorum.’”

Malboeuf-Hurtubise, çocuklara umut aşılamadan önce, yaşadıkları bu umutsuzlukla yüzleşmeleri için alan açılması gerektiğine dikkat çekiyor.

İklim Kaygısıyla Büyüyen Bir Nesil: Sessizlik Çözüm Değil

İklim değişikliğini konuşmamak, çocukların kaygısını azaltmıyor; aksine artırıyor. Çocuklar bu gerçekliğin farkında ve onu anlamlandırmaya çalışıyor. Malboeuf-Hurtubise’e göre, yapılması gereken ilk şey, bu duyguları bastırmak değil, açıkça konuşmak:

“Hiçbir bireysel eylem, tek başına iklim krizini çözemez. Bunun için kolektif harekete ihtiyaç var.”

Umut Sanatla Geliyor: Çocuklar Duygularını Resimle Dile Getiriyor

Araştırmalarda çocuklara gelecekte dünyanın nasıl olacağını çizmeleri istendi. Çıkan sonuçlar dikkat çekiciydi: Karamsar manzaralar, savaş imgeleri, bölünmüş gezegenler…

“Umut dolu resimlere çok nadiren rastlıyoruz,” diyor Malboeuf-Hurtubise.

Bu çalışmalar sırasında sanat ve felsefe birlikte kullanılıyor. Çocuklar önce duygularını çizerek ifade ediyor, ardından felsefi tartışmalarla birlikte anlam arayışına giriyor. Böylece hem duygularını hem de geleceğe dair düşüncelerini paylaşıyorlar.

11 yaşındaki çocuğun 50 yıl sonraki Dünya çizimi.

Yetişkinler Ne Yapmalı? Çocuklara Alan Açın, Panik Yapmayın

Malboeuf-Hurtubise, bu tür konuları konuşabilmek için önce yetişkinlerin ikna edilmesi gerektiğini söylüyor:

“Çocukların varoluşsal sorunları, onları görmezden geldiğimizde ortadan kaybolmaz.”

Ebeveynlere düşen ilk görev, çocukların duygularını kabul etmek ve onları paylaşmaları için güvenli bir alan yaratmak. Panik yapmak yerine, ‘‘Ben de benzer hisler yaşıyorum’’ diyebilmek, çocuklar için büyük anlam taşıyor.

Bireysel Değil, Kolektif Mesajlar Öne Çıkmalı

Son olarak, psikolog Malboeuf-Hurtubise, çocukların omuzlarına iklim krizini ‘‘tek başına çözme’’ yükünün yüklenmemesi gerektiğini vurguluyor:

“Çocuklara, ‘Bu senin sorumluluğun’ mesajı vermemeliyiz. Onlara etkileyici ama kolektif mesajlar ulaştırmalıyız.”

Yapılan küçük çaplı sanatsal ve kolektif girişimler, çocukların faydalı bir etki yarattığını hissetmelerini sağlıyor. Bu da eko-anksiyete ile başa çıkmalarına destek oluyor.

Sonuç: Umutsuzlukla Yüzleşmeden Umut Kurulamaz

İklim değişikliği çocukların yalnızca geleceğini değil, bugününü de etkiliyor. Onların bu krizi nasıl hissettiğini anlamak, yalnızca bireysel değil, toplumsal bir sorumluluk.

Çocukların sesi duyuldukça, çözüm yolları da daha anlamlı hale gelebilir.

 T24, Kaynak Makale: Exploring children’s despair in the face of climate change