Türkiye Hızla Yaşlanıyor: “Yaşlı Ekonomisi” Yükselirken SGK Üzerindeki Baskı Artıyor

Türkiye, hızla yaşlanan nüfusu nedeniyle “yaşlı ekonomisi” olarak tanımlanan yeni bir döneme giriyor. 65 yaş üstü nüfus 9 milyonun üzerine çıkarken, bakım hizmetlerine olan talep mevcut kapasitenin çok üzerine yükseliyor. Uzmanlar, önümüzdeki 20 yılda yaşlı bakım ihtiyacının iki katından fazla artacağı uyarısında bulunuyor. Ekonomistler ise demografik dönüşümün SGK üzerinde sürdürülemez bir mali yük yarattığını ve reformların kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.

---

Nüfus Hızla Yaşlanıyor, Talep Kapasiteyi Zorluyor

Türkiye, son beş yılda yüzde 20,7 artışla 65 yaş üstü nüfusunu 9 milyonun üzerine taşıdı. Yaşlı nüfus oranı yüzde 11’e ulaşırken, TÜİK projeksiyonlarına göre bu oran 2040’ta yüzde 16,3’e yükselecek.

Düşen doğurganlık, uzayan yaşam süresi ve hızlanan şehirleşme, Türkiye’yi gelişmiş ülkelerde görülen “yaşlı ekonomisi”ne doğru itiyor. Bu dönüşüm; bakım, sağlık, teknoloji ve sosyal güvenlik sistemlerinde köklü değişim ihtiyacını beraberinde getiriyor.

---

Şimşek: Yaşlı bakımında dev yatırım fırsatı doğuyor

Küresel Ekonomi Zirvesi’nde konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yaşlı bakım sektörünün büyük bir yatırım potansiyeli taşıdığını belirtti.

Şimşek, talebin hızla arttığı alanları şöyle sıraladı:

• Geriatri ve rehabilitasyon merkezleri

• Tele-sağlık ve uzaktan takip sistemleri

• Giyilebilir sağlık cihazları

• Bakım robotları

• Akıllı ev teknolojileri

Şimşek, Türkiye’nin hem iç talebi karşılamak hem de bölgesel bir sağlık-hizmet merkezi olmak için güçlü bir konumda olduğunu vurguladı.

---

Türkiye’de Kurumsal Bakım Kapasitesi Yetersiz

Türkiye genelinde 450–500 civarında yaşlı bakım kurumu bulunuyor ve bu tesisler yaklaşık 30 bin kişiye hizmet veriyor. Uzmanlara göre bu rakam, mevcut talebi dahi karşılamaktan uzak.

Kültürel olarak evde bakım tercih edilse de küçülen hane yapısı, çalışan kadın sayısındaki artış ve kronik hastalıkların yaygınlaşması sebebiyle kurumsal bakımın payı hızla büyüyor.

Dünya gazetesine konuşan sektör temsilcisi Gaye Öz Esmeray, en büyük sorunun nitelikli personel olduğunu söyledi:

“Yaşam süresi uzuyor, çekirdek aile yaygınlaşıyor. Bu da kurumsal bakım ihtiyacını artırıyor. Üniversite programlarının güçlendirilmesi, çalışma koşullarının iyileştirilmesi ve ulusal sertifikasyon sisteminin geliştirilmesi şart.”

---

Türkiye İçin Yeni Bir Fırsat: Yaşlı Bakım Turizmi

Giderek daha fazla girişimci, Türkiye’nin yaşlı bakım turizminde bölgesel bir merkez olabileceğini savunuyor.

Sektör temsilcisi Ali Kılınç, özellikle sahil bölgelerinde kurulacak büyük ölçekli, entegre bakım kampüslerinin yabancı ilgisini çekebileceğini belirterek şöyle konuştu:

“Gelir düzeyi yüksek yaşlı nüfus, uzun süreli konaklama, yüksek kaliteli bakım ve aktif bir yaşam talep ediyor. Türkiye bu talebi karşılayabilecek konumda.”

---

Hızlı Yaşlanma SGK’yı Zorluyor: Açık Giderek Büyüyor

Türkiye’nin demografik dönüşümünün en kritik etkisi, sosyal güvenlik sistemi üzerindeki baskı. Çalışan nüfusun payı azalırken, emekli ve yaşlı nüfus hızla artıyor.

1. Bağımlılık Oranı Dramatik Biçimde Yükseliyor

2024’te yaklaşık yüzde 9 olan yaşlı bağımlılık oranının 2040’ta yüzde 28’e çıkması bekleniyor.
Bu, çalışabilir yaştaki her 100 kişiye düşen 28 emekli anlamına geliyor.

Çalışma çağındaki nüfusun daralması, SGK’nın finansman dengesini doğrudan bozuyor. Ödedikleri prim, artan emekli maaşları ve sağlık giderlerini karşılamaya yetmiyor.

2. Bütçe Transferleri Artıyor

SGK’nın açığı her yıl genel bütçeden yapılan milyarlarca liralık transferlerle kapatılıyor. Geçmişte bu transferler millî gelirin yüzde 4,5’ine kadar çıkmıştı. Reformlara rağmen demografik baskı bu yükü yeniden artırıyor.

3. Uzun Dönemli Bakım Finansmanı İçin Yeni Kaynak Gerekiyor

Türkiye’de yaşlı bakım sigortası fiilen yok. Uzmanlara göre:

Zorunlu uzun dönemli bakım sigortası kurulması hâlinde önümüzdeki 10 yılda yaklaşık 10 milyar dolarlık ek finansman gerekecek.

Bu tutar, sadece emekli maaşları değil, yaşlı sağlığı, bakım hizmetleri ve uzun vadeli sosyal desteklerin de büyük bir mali yük oluşturduğunu gösteriyor.

4. SGK’da Sürdürülebilirlik Riski

Raporlar, SGK’nın mevcut yapısının devam etmesi hâlinde orta vadede ciddi bir finansal sürdürülemezlik riski taşıdığına dikkat çekiyor. Artan bağımlılık oranı, yükselen sağlık maliyetleri ve erken emeklilik uygulamaları, sistem üzerindeki baskıyı büyütüyor.

---

Sonuç: Türkiye Yaşlı Economisine Hazırlanmak Zorunda

Türkiye, hızla yaşlanan nüfusunun ortaya çıkardığı ekonomik, sosyal ve mali baskılarla karşı karşıya. Yaşlı bakım kapasitesinin artırılması, nitelikli personel yetiştirilmesi, bakım turizmi yatırımları ve sosyal güvenlik reformları artık ertelenemez bir ihtiyaç.

Kaynak:  Hurriyet Daily News, SGK

Atilla Yeşilada ve Güldem Atabay tarafından kaleme alınan özel raporlarımıza abone olmak ister misiniz? Raporlarımız kurumsal müşterilere yöneliktir. Abonelik ücretlidir. Koşulları öğrenmek için bize e-mail atın: [email protected]