Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) İçin Geri Sayım Başladı: Yeni Takvim Resmen Açıklandı

Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda uzun süredir üzerinde çalışılan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) için resmi takvim açıklandı. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile entegre biçimde çalışacak TES, çalışan ve işveren katkılarını bir araya getirerek Türkiye’nin emeklilik yapısında önemli bir dönüşüm başlatacak. Türkiye ekonomisinin 2026 hedeflerini ortaya koyan program, finansal sistemdeki yapısal değişim adımlarını da netleştirirken, TES’in uygulamaya alınması en dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı.

Yeni sistemin ilk aşamada bazı sektörlerde pilot uygulama olarak başlayacağı, daha sonra ise kademeli biçimde tüm çalışanlara yaygınlaştırılacağı belirtiliyor. TES, bireylerin emeklilik dönemindeki gelirlerini yükseltmenin yanı sıra, Türkiye ekonomisinin uzun vadeli fon ihtiyacına da önemli bir kaynak sağlayacak.

Sistemin hayata geçmesiyle birlikte toplam emeklilik fon büyüklüğünün 2 trilyon TL’yi aşması, katılımcı sayısının ise 17 milyona ulaşması bekleniyor. Bu, Türkiye’nin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası’nın yaklaşık %10’una denk gelen bir tasarruf hacmi anlamına geliyor. Programda ayrıca Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) tarafından işletilen Merkezi Emeklilik Kayıt Sistemi (MEKS)’in kapsamının genişletileceği ifade ediliyor. Böylece BES ve TES katılımcıları, fon performanslarını, katkı oranlarını ve getirilerini dijital platformlardan anlık olarak takip edebilecek. Yapay zekâ destekli analiz araçları sayesinde katılımcı davranışları ile fon getirileri izlenecek, yatırım stratejileri dinamik olarak güncellenecek. Performans ölçütlerinin standart hale getirilmesiyle, fon karşılaştırmaları daha şeffaf olacak ve sistemdeki en büyük sorunlardan biri olan “getiri belirsizliği” büyük ölçüde ortadan kalkacak.

Sigorta ve emeklilik sektörü açısından TES, sadece yeni bir ürün değil; uzun vadeli bir büyüme ve dönüşüm fırsatı olarak değerlendiriliyor. Türkiye Sigorta Birliği’nin verilerine göre, bugün her 100 çalışandan yalnızca 20’si bireysel emeklilik sistemine düzenli katkı yapıyor. TES’in yaygınlaşmasıyla bu oranın 2030 yılına kadar %60’a ulaşması öngörülüyor. Bu gelişme, emeklilik ve portföy yönetim şirketleri ile sermaye piyasası kurumları için büyük bir fon hacmi ve müşteri potansiyeli anlamına geliyor. Ayrıca TES fonlarının yurt içi piyasalara yönlendirilmesi, döviz baskısını hafifletecek ve makroekonomik istikrara destek sağlayacak. Fonların bir kısmının yurt dışı yatırımlara açılması ise Türkiye’nin bölgesel finans merkezi olma hedefini hızlandırabilir.

Programda TES, “çalışan, işveren ve devlet katkılarına dayalı entegre bir emeklilik modeli” olarak tanımlanıyor. Bu yapıda çalışan maaşından otomatik kesinti yapılacak, işveren gönüllü ya da sözleşmeye dayalı katkı sağlayacak ve devlet katkısı sistemin teşvik unsuru olacak. Katkı oranları, fon yönetim esasları, cayma hakkı ve vergisel teşvikler 2025 yılında hazırlanmış olan düzenlemelerle belirlendi. Böylece Türkiye, Batı Avrupa’daki ikinci basamak emeklilik sistemlerine benzer bir modele adım atmış olacak.

Birleşik Krallık’ta 2012’de uygulamaya giren “Auto Enrolment” sistemi, işveren katkılı fonların beş yıl içinde 30 milyon katılımcıya ulaşmasını sağlamıştı. Aynı şekilde Hollanda ve İsviçre’de işveren destekli fonlar, toplam emeklilik tasarruflarının %70’inden fazlasını oluşturuyor. Türkiye’nin TES modeli de bu örneklerden ilham alarak zorunluluk ile gönüllülük dengesini koruyan hibrit bir yapı kurmayı amaçlıyor.