ANALİZ: Ekim Ayı Dış Ticaret Açığı Büyüdü—Talep Gücü TCMB’nin İşini Zorlaştırıyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Ekim 2025 dış ticaret verilerine ilişkin Akbank analizinin temel çıkarımları, ticaret açığındaki genişlemenin ana nedeninin güçlü iç talep olduğunu gösteriyor. Akbank’ın değerlendirmesine göre bu durum, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) sıkılaşma politikalarının etkinliği üzerinde baskı yaratıyor.

💰 Açık Dört Ayın Zirvesinde: $7,58 Milyar

 

Ekim ayında dış ticaret açığı, bir önceki yıla göre %27,6 artışla $7,58 milyar seviyesine ulaşarak son dört ayın en yüksek seviyesini gördü. Bu genişleme, ithalatın (%7,2 artış), ihracat artışını (%2,0) önemli ölçüde geride bırakmasından kaynaklandı.

İthalat Büyümesinin Motorları:

 

Analize göre, açığın ana sürükleyicisi, yurt içi üretim ve yatırım faaliyetlerinin gücünü gösteren kalemlerdeki keskin artış oldu:

1. Yatırım Malı İthalatı: %20’nin üzerinde artış göstererek, firmaların kapasite artırımına yönelik güçlü yatırım iştahının devam ettiğini teyit etti. Bu, gelecekteki üretim için olumlu olmakla birlikte, kısa vadede döviz rezervleri üzerindeki baskıyı artırıyor.

2. Ara Malı İthalatı: Toplam ithalatın üçte ikisinden fazlasını (%68,3) oluşturan bu kalemdeki büyüme, sanayi sektörünün güçlü üretim ritmini koruduğunu gösterdi.

3. Tüketim Malı İthalatı: Yalnızca tüketim malları ithalatında düşüş gözlenmesi, TCMB’nin uyguladığı yüksek faiz oranlarının, hanelerin yurt dışından gelen tüketim talebini nihayet baskılamaya başladığına dair bir sinyal olarak yorumlandı.

🪙 Altın ve Enerji Baskısı Sürüyor

 

Akbank analizi, enerji ve altın ithalatının yarattığı yapısal baskıya dikkat çekti:

• Ticaret açığı, enerji ve parasal olmayan altın hariç tutulduğunda sadece $1,01 milyar seviyesine iniyor.

• Ancak, altın ithalatı Ekim ayında $2,8 milyar ile yüksek seyrini korudu. Altın, küresel fiyatlardaki yükseliş ve yurt içi tasarruf aracı olarak güçlü talep nedeniyle dış ticaret dengesi üzerindeki “çekirdek dışı” baskısını sürdürmektedir.

🎯 TCMB Politikalarına Yansıması

 

Analistler, Ekim ayı verilerinin TCMB’nin sıkı duruşunu haklı çıkardığını belirtiyor:

• Sermaye ve ara malı ithalatındaki yüksek seyir, yurt içi talebin beklenenden daha dirençli olduğunu gösteriyor. Bu durum, TCMB’nin faiz artırımları ve likidite sıkılaştırması yoluyla iç talebi soğutma ve cari işlemler dengesindeki iyileşmeyi hızlandırma hedefine ulaşmakta zorlandığını ortaya koyuyor.

• Ticaret açığındaki genişleme, yılbaşından bu yana $74,68 milyar düzeyine ulaşan kümülatif açığı daha da artırarak, Türkiye ekonomisinin dış finansman ihtiyacını ve döviz kuru üzerindeki baskıyı koruyor.

 

Kaynak:  AKBANK Ekonomik Araştırmalar