‘Tsunami Geliyor’: Çin’in Küresel İhracatı Daha Yeni Başlıyor

1.9 trilyon dolarlık şaşırtıcı büyüklükte bir ekstra endüstriyel kredi, Trump’ın gümrük vergileriyle daha da geniş bir alana yayılabilecek olan sürekli bir ihracat selini körüklüyor.

On yıllar boyunca dünyanın en büyük otomobil fabrikası Volkswagen’in Almanya’nın Wolfsburg kentindeki kompleksiydi. Ancak Çinli elektrikli otomobil üreticisi BYD, Çin’de her biri Wolfsburg’un iki katı kadar otomobil üretebilecek iki fabrika inşa ediyor.

Çin Merkez Bankası’nın son verileri, devlet kontrolündeki bankaların son dört yılda endüstriyel borçlulara fazladan 1,9 trilyon dolar borç verdiğini gösteriyor. Çin’in dört bir yanındaki şehirlerin kenarlarında gece gündüz yeni fabrikalar inşa ediliyor ve mevcut fabrikalar robotlar ve otomasyonla yenileniyor.

Çin’in yatırımları ve imalat alanındaki ilerlemeleri, sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde değil tüm dünyada fabrikaların kapanmasına ve işten çıkarmalara neden olma tehdidi yaratan bir ihracat dalgası yaratıyor.

Eski Başkan Joseph R. Biden Jr’ın ABD Ticaret Temsilcisi olan Katherine Tai, “Tsunami herkes için geliyor” dedi.

Başkan Trump’ın Çarşamba günü açıkladığı ve Asya’da ve başka yerlerde hisse senetlerinin düşmesine neden olan yüksek gümrük vergileri, Çin’in ihracat atağına şimdiye kadar verilen en sert yanıt oldu. Brezilya ve Endonezya’dan Tayland ve Avrupa Birliği’ne kadar pek çok ülke daha şimdiden sessiz sedasız gümrük vergilerini arttırmaya başladı.

Çinli liderler son dönemde ticaret engellerinin çoğalmasına ve özellikle de Trump’ın son gümrük vergilerine öfkeli. Çin’in yüksek tasarruf oranı, uzun çalışma saatleri ve çok sayıda mühendis ve yazılım programcısının yanı sıra elektrikçi, kaynakçı, mekanikçi, inşaat işçisi ve diğer vasıflı zanaatkârlardan oluşan ordusuyla gurur duyuyorlar.

Cumartesi gecesi devlet televizyonunda bir sunucu, ABD’yi kınayan bir hükümet açıklamasını ciddiyetle okudu: “ABD’nin hegemonik çıkarlarına hizmet etmek amacıyla mevcut uluslararası ekonomik ve ticari düzeni yıkmak için gümrük tarifelerini kullanıyor.”

Beş yıl önce, konut balonu patlamadan önce, Çin’in hemen her şehrinde apartman kuleleri diken vinçler vardı. Bugün bu vinçlerin çoğu yok oldu ve kalanlar da nadiren hareket ediyor. Pekin’in emriyle bankalar kredilerini hızla emlaktan sanayiye kaydırdı.

Çin, dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla fabrika robotu kullanıyor ve bunların çoğu Çinli şirketler tarafından Çin’de üretiliyor, ancak bazı bileşenler hala ithal ediliyor. Birkaç yıllık hızlı büyümenin ardından, yeni fabrika ekipmanlarının toplam kurulumları bu yıl yüzde 18 daha arttı.

Yeni fabrikalar faaliyete geçtikçe Çin’in ihracatı da hızla artıyor. İhracat 2023’te yüzde 13,3, geçen yıl ise yüzde 17,3 arttı.

Devlet bankalarının verdiği krediler de kurumsal araştırma ve geliştirmedeki patlamayı finanse ediyor. Akıllı telefonlardan otomobil parçalarına kadar çok çeşitli ürünler üreten bir holding olan Huawei, Şangay’da Google’ın Mountain View, Kaliforniya’daki genel merkezinin 10 katı kadar ofis ve laboratuvar alanına sahip 35.000 mühendislik bir araştırma merkezi açtı.

Dünyanın dört bir yanındaki liderler, ülkelerinin sanayi sektörlerinden geriye kalanları korumak için ticaret engellerini artırıp artırmama konusunda karar vermekte zorlanıyor.

Çin on yıllardır küresel üretimdeki payını hızla artırmaktadır. Bu büyüme esas olarak Amerika Birleşik Devletleri ve diğer uzun süreli endüstriyel güçlerin yanı sıra gelişmekte olan ülkelerin de aleyhine gerçekleşti. Çin, 2000 yılında yüzde 6 olan payını yüzde 32’ye çıkarmış durumda.

Çin’in fabrika üretimi ABD, Almanya, Japonya, Güney Kore ve İngiltere’nin toplam üretiminden daha büyük.

Trump ikinci kez seçilmeden önce bile, Biden yönetimi yetkilileri görevdeki son yıllarında Çin’deki endüstriyel kapasite fazlası konusunda uyarılarda bulundu. Başta elektrikli arabalar olmak üzere bazı gümrük vergilerini yükselttiler.

Ancak ilk üç yıl boyunca Biden yönetimi yetkilileri, ulusal güvenlik kaygılarını gerekçe göstererek çoğunlukla ileri teknoloji yarı iletkenler gibi teknolojiler için daha sıkı ihracat kontrollerine odaklandı. Trump’ın ilk döneminde Çin’in ABD’ye yaptığı ihracatın yarısına uyguladığı yüzde 7,5 ila yüzde 25 arasındaki gümrük vergilerini yerinde bıraktılar.

Başkan’ın bu seferki çok daha sert yaklaşımının nasıl sonuçlanacağı belirsizliğini koruyor. Gümrük vergileri Çin’in ihracat artışını zaman zaman yavaşlatsa da durduramadı. Diğer ülkeler, Çin ihracatının başka yerlere yönlendirilmesi ve Avrupa Birliği ve Güney Kore gibi ABD’nin uzun süredir müttefiki olan ülkelerin ekonomilerini tehdit etmesi ihtimaline karşı tetikte.

Çinli otomobil üreticileri, Trump’ın ilk kez göreve geldiği 2017 yılında Amerikan otomobil pazarına girmeye hazırlanıyordu. Çin’in Guangzhou kentindeki GAC Motor, o Kasım ayında kentteki otomobil fuarına düzinelerce ABD’li otomobil satıcısını getirdi. Şirket, 2019 yılı sonuna kadar ABD’de benzinli spor araçlar ve minivanlar satmayı planladığını duyurdu.

Ancak GAC ve diğer Çinli otomobil üreticileri, Bay Trump’ın birkaç ay sonra yüzde 25’lik ilk gümrük vergilerine otomobilleri de dahil etmesinin ardından planlarını iptal etti.

Çinli şirketler halen ABD’de neredeyse hiç otomobil satmıyor. Bu durumun değişmesi pek olası değil: Trump’ın son hamleleriyle birlikte Çinli otomobil üreticileri artık yüzde 181’e varan ABD gümrük vergileriyle karşı karşıya.

Amerika Birleşik Devletleri’nde engellenen Çinli otomobil üreticileri fabrikalar inşa etmeye devam etti ve ihracat kampanyalarını başka yerlere yöneltti. Avustralya ve Güneydoğu Asya’da satışları artarak Japon ve Amerikan markalarından pazar payı aldılar. Meksika’da Çinli otomobil üreticileri 2017 yılında sadece yüzde 0,3’lük bir paya sahipken, geçen yıl bu oran yüzde 20’nin üzerine çıktı.

Avrupa Birliği’ndeki hızlı satış artışları ve Çin hükümetinin sübvansiyonlarına dair kanıtlar, geçtiğimiz Ekim ayında AB yetkililerini Çin’den gelen elektrikli otomobillere yüzde 45’e varan gümrük vergileri uygulamaya sevk etti.

Çin sadece araba fabrikaları inşa etmiyor. Örneğin son beş yılda Avrupa, Japonya ve Güney Kore’nin İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana yarattığından daha fazla petrokimya rafineri kapasitesi inşa etti. Ve Çin bu rafinerileri bu yıl daha da hızlı bir şekilde inşa etme yolunda ilerliyor. Petrokimyasallar daha sonra plastik, polyester, vinil ve lastiklere dönüştürülüyor.

Trump’ın ilk döneminde Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Temsilcisi olan Robert E. Lighthizer, son Amerikan gümrük vergilerinin “gecikmiş bir ilaç olduğunu, asıl nedenin ise nefes kesici bir kapasite fazlası ve küresel dengesizlikler yaratan Çin’in onlarca yıllık sanayi politikası olduğunu” söyledi.

Çin kısmen kendi halkı çok az satın aldığı için bu kadar çok ihracat yapıyor. Konut piyasasında 2021’den bu yana yaşanan çöküş, orta sınıfın tasarruflarının çoğunu yok etti ve birçok varlıklı aileyi mahvetti.

Vergi gelirleri düşüyor ama askeri harcamalar hızla artıyor. Bu durum hükümeti, tüketicilere yardımcı olmak için ekonomik teşvik harcamaları yapmaktan çekinir hale getirdi. Çin, konut sektöründeki çöküşünü ihracat kampanyasıyla telafi ederek fabrika inşa etmek, donatmak ve işletmek için milyonlarca istihdam yarattı.

Bazı Çinli ekonomistler son zamanlarda Batılı ekonomistlere katılarak ülkenin yetersiz sosyal güvenlik ağını güçlendirmesi gerektiğini öne sürüyor. Bu yılın başında, yaşlılar için asgari devlet emekli maaşı ayda sadece 17 dolardı. Bu miktar Çin’in kırsal kesimlerinde bile ancak yiyecek almaya yetiyor.

Ülkenin en tanınmış ekonomistlerinden Tsinghua Üniversitesi’nden Profesör Li Daokui, Ocak ayında asgari emekli maaşının birkaç kat artırılarak 110 dolara çıkarılması çağrısında bulundu. Çin hükümetinin bunu karşılayabileceğini ve yaşlıların ekstra harcamalarının tüm ekonomiyi canlandıracağını savundu.

Çinli yetkililer onun tavsiyesini reddetti. Bütçe 5 Mart’ta açıklandığında, aylık emekli maaşlarında bir artış vardı – ancak bu sadece 3 dolardı ve aylık 20 dolara çıkarıldı.

Aynı bütçe, ihracatçılara yardımcı olan limanlar ve diğer altyapılar da dahil olmak üzere yatırımlar için 100 milyar dolar içeriyordu. Ayrıca 20 Çin şehrinde üretimde kullanılan teknolojiyi yükseltmek için yeni bir program da vardı.

NY Times