Mücteba Onurhan Özmumcu:  ELDEN KİRA ALMANIN EKONOMİK ETKİLERİ

A) UYGULAMA

Kiralamalar konusunda herkesin sıklıkla duyduğu ve özellikle işletme kiralarında sıklıkla karşılaştığımız bir konu var. Elden kira alma.

Mevcut kira ödeme yöntemlerinde en fazla “500 TL” tutarına kadar elden ya da banka hesabı aracılığı olmaksızın kira tutarı ödenmektedir. 500 TL ve  üzerindeki tüm kira ödemelerinde kiralayanın belirtmek zorunda olduğu banka hesabına yatırılması zorunludur. (GVK 268 Seri Numaralı Genel Tebliği 1 Kasım 2008)

Bu düzenlemeye uymayan kiralayanlara VUK mükerrer 355. Maddesinde yer alan hükümler gereğince ve VUK mükerrer 257. Maddesi hükümleri çerçevesinde “ÖZEL USULSÜZLÜK CEZASI” uygulanmaktadır.

VUK mükerrer 355. Maddesi kapsamında 3 Ağustos 2004 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanılan uygulamada , tespit edilen tutar üzerinden %5 oranında özel usulsüzlük cezası uygulaması yapılıyordu  ve uygulanan ceza da asgari 3.000,00 TL olarak uygulanmaktaydı.

Yeni yapılacak olan “Kira Ödemelerinde Tevsik Yükümlülüğüne İlişkin Gelir Vergisi Genel Tebliğ Taslağı” uyarınca %5 olarak uygulanan oranın %10 a çıkarılması ve de asgari tutarın da 5.000,00 TL olarak güncellenmesi söz konusudur.

B) EKONOMİK ÇIKTILARI

Mevcut konut ve çatılı iş yeri kiralarının ödenmesi esnasında özellikle iş yeri kiralarında uygulanan ve genellikle kiracının ödediği Gelir Vergisi Stopajı uygulamasında ödenecek olan stopajı düşürmek ; kiralayan açısından da mevcut kira gelirleri kümülatifi üzerinden ödeyeceği Gayrimenkul Sermaye İradı matrahından kaçmak veya matrahı düşük göstermek için yasal olmayan şekilde elden kira ödemesini kabul eden kiralayanlar bulunmaktadır.

Mevcut duruma özellikle makro ekonomik şekilde bakmak gerekirse adaletli gelir dağılımı ve adaletli vergi dağılımı konularının bozulmasına yol açtığı gibi  kayıt dışı ekonominin önünü açan uygulamalar olduğu gerçeğini de unutmamamız gereklidir.

İş bu durumun önüne geçmek için çapraz kontrollerin artırılması, mevcut kiralanan konut veya çatılı iş yerlerinin rayiç ortalama kiralarının belirlenmesi ve de bu belirlenen ortalama kira kümülatif toplamının aşağısında beyan edilen kira gelir matrahlarının sadece özel usulsüzlük cezası ile değil ; vergi kaçakçılığı cezasının en ağır uygulamalarının uygulanarak iş bu konu bazında kayıt dışı ekonominin önüne geçmek;  adaletli gelir dağılımı ve adaletli vergi dağılımının sağlıklı şekilde yapılabilmesi için de  gerekli denetimlerin yapılması ve tedbirlerin alınması önemlidir.

Adaletli gelir dağılımı ve adaletli vergi dağılımı daha sağlıklı makro ekonomik verilerin çıkmasını ve  makro ekonomik istikrarın sağlanması adına  fiyat istikrarının daha doğru ölçülmesini ve de fiyat istikrarının doğrudan etkilediği bir değişken olan ekonomik büyüme ve ekonomik kalkınmanın sağlanmasına neden olacaktır.